Socialistische Partij (SP)

Logo SP

De SP is een socialistische, eurosceptische partij. Sinds 5 maart 2010 is Emile Roemer politiek leider. De partij werd opgericht in 1972 en kent vooral een sterke lokale, actiegerichte basis. De SP wil 'een samenleving waarin menselijke waardigheid, gelijkwaardigheid en solidariteit voorop staan'.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 12 september 2012 haalde de SP, eveneens als in 2010, vijftien zetels. In 2006 was dat aantal nog 25. De SP maakt deel uit van de oppositie. De partij heeft acht zetels in de Eerste Kamer, vier minder dan in 2007.

Bij de verkiezingen van 2010 en 2012 was Emile Roemer de lijsttrekker.

Beginselen

Het socialistische karakter van de partij blijkt onder andere uit het beginselprogramma. De SP streeft ernaar iedereen een echte kans te geven om zijn geluk maximaal na te streven. Kernpunten daarbij zijn het recht op werk, recht op een fatsoenlijk inkomen of een goede sociale uitkering, recht op goed en gratis onderwijs en recht op een goede gezondheidszorg.

SP en Tweede Kamerverkiezingen

SP en Eerste Kamerverkiezingen

Jaar

Lijsttrekker

Kandidaten

Zetels

Percentage

2011

Tiny Kox

EK-lijst 2011

8

10,2

2007

Tiny Kox

EK-lijst 2007

12

15,5

2003

Tiny Kox

EK-lijst 2003

4

5,3

Verkiezingen Europees Parlement

Bij de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2014 behaalde de SP twee zetels. Leider van de SP-vertegenwoordiging is Dennis de Jong, Anne Marie Mineur is de ander SP-Europarlementariër. Zowel De Jong als Mineur zijn lid van de EUL/NGL-fractie.

Historische ontwikkeling

De SP is in 1971 ontstaan uit de Kommunistiese Partij Nederland/marxisties-leninisties (KPN/ml). Dit was een afsplitsing van de Kommunistische eenheidsbeweging Nederland/marxisitisch-leninistisch (KEN/ml) die weer ontstaan was door een maoïstische afsplitsing van de CPN. KPN/ml koos op 22 oktober 1972 de makkelijkere naam Socialistiese Partij (SP).

In de beginjaren is de SP een partij zonder landelijke uitstraling en opvattingen, alles gebeurt lokaal. De partij is weliswaar geregistreerd als landelijke politieke partij maar fungeert in de praktijk als een "federatie van plaatselijke afdelingen". Bovendien was de partij nauw verbonden met allerlei actiegroepen, zoals 'de Bond van Huurders en Woningzoekenden', 'het Milieu Aktie Centrum' en 'Arbeidersmacht'.

In 1974 neemt de partij met succes deel aan de gemeenteraadsverkiezingen. In Nijmegen worden twee zetels gehaald en in Oss drie. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van 1977 krijgt de partij echter onvoldoende stemmen voor een zetel. Zij blijt daarom een actiepartij, die een permanente campagne voert en concrete zaken oppakt zoals verbetering van de gezondheidszorg en het aankaarten van milieuverontreiniging.

In 1986 telt de SP zo'n 40 raadsleden. Pogingen om in de Kamer te komen, mislukken nog. In 1987 komt het landelijke partijcongres voor het eerst sinds 10 jaar weer bijeen en stelt vast dat het hoog tijd is om dat "socialisme" een modernere inhoud te gaan geven en daarmee de SP een aantrekkelijk nieuw gezicht, waarin mensen zich kunnen herkennen. Er wordt een "minimumprogramma voor een socialistisch Nederland" vastgesteld. Handvest 2000 heet het, met als ondertitel "een maatschappij voor mensen". Het partijcongres stelt doorbraak naar het parlement als voorlopige strategische hoofdtaak.

Om de parlementaire doorbraak daadwerkelijk te bewerkstelligen zet de partijleiding, aangevoerd door Jan Marijnissen, in 1993 een gedurfde stap. In plaats van de kiezer voor te houden om op de SP te stemmen voor hogere lonen en lagere huren, mooie idealen voor een verre toekomst, kiest de partij een veel rationeler en radicaler positie: de positie van de tegenpartij. "Stem tegen, stem SP" wordt de provocerende slogan.

Op het partijcongres van 1 mei 1999 is de landelijke doorbraak een feit. Maar daar wordt ook besloten voorrang te geven aan een oude kern-activiteit van de partij: actief zijn op lokaal niveau. Op het congres van 18 december 1999 stelt de partij een nieuw beginselprogramma vast. De SP formuleert daarin de kernvisie van de partij op de samenleving en geeft de alternatieven van de partij op hoofdlijnen aan.

In juni 2008 laat Jan Marijnissen weten dat hij om gezondheidsredenen terug zal treden als fractievoorzitter en partijleider. Zijn opvolger Agnes Kant, bij het afscheid van Marijnissen de enige kandidaat voor het leiderschap, houdt het vol tot de dag na de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2010. Vanwege de voor de SP tegenvallende resultaten besluit Kant af te treden en de fractieleden kiezen een dag later kamerlid Emile Roemer als nieuwe fractievoorzitter.

Bij de Tweede Kamerverkiezingen van juni 2010 en de Provinciale Statenverkiezingen van maart 2011 boekt de SP weliswaar minder goede resultaten dan onder Marijnissen, maar Roemer krijgt van binnen en buiten zijn partij complimenten om de manier waarop hij zich als relatieve nieuwkomer staande weet te houden en het verlies van de SP weet te beperken.

Kerngegevens

Partijleider

Emile Roemer

Partijvoorzitter:

Jan Marijnissen

   

Adres secretariaat:

Snouckaertlaan 70, 3811 MB Amersfoort

   

Opgericht:

22 oktober 1972

Oprichter:

onbekend

   

Bestuursvorm/invloed leden:

In het partijbestuur dat één keer per maand vergadert, hebben de door het congres of de regioconferenties gekozen leden zitting. In de partijraad (die vier keer per jaar bijeenkomt) hebben de (gekozen) voorzitters van alle afdelingen zitting inclusief partijbestuur en voorzitters van de landelijke en Europese fracties.

Afdelingen:

185 afdelingen (2014)

Burgemeesters:

0 van de 366 (0%) (1 december 2013)

Leden:

50.444 (2009) was het hoogste aantal sinds 1992; 45.815 (2013)

Contributie:

min. € 24,00 per jaar (2014) incl. partijblad en gratis gebruik van Tomaatnet, de e-mailservice van de SP.

Kiezers:

560.447 (15 mei 2002), 609.723 (22 januari 2003), 1.630.803 (22 november 2006), 924.696 (9 juni 2010), 909.853 (12 september 2012)

Zetels Tweede Kamer:

15 zetels (12 september 2012)

Zetels Eerste Kamer:

8 zetels (23 mei 2011)

Zetels Provinciale Staten:

56 zetels (2 maart 2011)

Zetels Europees Parlement:

3 zetels (22 mei 2014)

   

Logo/beeldmerk:

rode hoofdletters 'SP' gevolgd door een op een rode tomaat lijkende punt, tegen een witte achtergrond (vanaf begin 2006)

Bekendste slogan(s):

'Stem tegen, stem SP' (1998); 'Stem vóór' (2002, 2003)

Instituten en Organisaties

Instituten:

 

Scholingsinstituut:

Stichting Studiecentrum SP

Wetenschappelijk instituut:

Stichting Wetenschappelijk Bureau SP

Wetenschappelijk tijdschrift:

wetenschappelijk blad 'Spanning'

   

Organisaties:

 

Jongerenorganisatie:

Vrouwenorganisatie:

geen

Ouderenorganisatie:

SP Platform Ouderen 'De grijze roodstaart'

Europese organisatie:

Verenigd Links

Mondiale organisatie:

geen

Bladen

Partijblad:

vierwekelijks blad 'De Tribune'; e-zine 'Poster';

Jongerenblad:

geen

Vrouwenblad:

geen

Europees blad:

geen

Uitgebreide informatie DNPP

Het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen is dé bron voor informatie  van en over de Nederlandse politieke partijen. Rond de SP is onder meer de volgende informatie online beschikbaar: