Raad van State

bord Raad van State

De Raad van State is een van de Hoge Colleges van Staat en heeft als voornaamste taak de regering en het parlement te adviseren over wetgeving en bestuur. Daarnaast is de Raad van State de hoogste algemene bestuursrechter. Voorzitter van de Raad van State is de Koning, maar de dagelijkse leiding ligt in de handen van de vicepresident. Sinds 1 februari 2012 is de vicepresident mr. Piet Hein Donner. De Raad van State is gevestigd in Den Haag aan de Kneuterdijk.

De Raad van State bestaat uit de Raad, afdeling Advisering en afdeling Bestuursrechtspraak.

Taken en bevoegdheden

De twee belangrijkste taken van de Raad van State zijn het adviseren van regering en parlement en het rechtspreken als hoogste bestuursrechter. Het adviseren over wetgeving en bestuur wordt gedaan door de afdeling Advisering.

De regering is verplicht de Raad van State om advies te vragen over alle wetsvoorstellen, algemene maatregelen van bestuur en de goedkeuringswetten voor internationale verdragen. Ook de Tweede en de Eerste Kamer kunnen de Afdeling om advies vragen. Bij het advies let de afdeling Advisering van de Raad op de beleidsmatige, de juridische en de wetstechnische kwaliteit, om vervolgens een eindoordeel over het voorstel te geven.

De regering beantwoordt het advies met een zogenoemd Nader Rapport. De regering kan naar aanleiding van dit advies wijzigingen aanbrengen, of het wetsvoorstel onveranderd bij de Tweede Kamer indienen.

De afdeling Bestuursrechtspraak spreekt recht in hoogste instantie in geschillen tussen de burger en overheid, bijvoorbeeld als een burger het niet eens is met een beslissing van een gemeente of provincie maar ook wanneer (lagere) overheden onderling een geschil hebben.

Tot slot heeft de Raad van State in bijzondere gevallen, bijvoorbeeld als de Koning daartoe niet in staat is en de opvolging onzeker is, de bevoegdheid om het koninklijk gezag waar te nemen. In de jaren tachtig van de negentiende eeuw heeft de Raad van State tweemaal deze taak moeten vervullen.

Regelgeving

Omdat de Raad van State een Hoog College van Staat is, zijn de meeste zaken omtrent de Raad van State vastgelegd in de Nederlandse grondwet. In de grondwetsartikelen worden onder andere het lidmaatschap en de taken van de Raad van State geregeld. Daarnaast is het in de grondwet vastgelegd dat de adviezen van de Raad van State in principe openbaar zijn. Ook het waarnemen van koninklijk gezag wanneer de Koning daartoe niet in staat is, kent een grondwettelijke basis.

Organisatie

De Raad van State bestaat uit de vicepresident en maximaal tien leden. Daarnaast zijn er zogeheten staatsraden en staatsraden in buitengewone dienst. Dit zijn specialisten die samen met de leden van de Raad van State zitting hebben in de twee afdelingen.

De leden van de Raad zijn altijd tevens lid van één van beide afdelingen of van beide afdelingen. Voor staatsraden geldt dat ook zij in één of beide afdelingen benoemd kunnen worden maar het aantal dubbelbenoemingen is beperkt tot maximaal tien. Bij de uitvoering van taken is er geen onderscheid tussen leden en staatsraden.

Een lid van de afdeling Bestuursrechtspraak dat eerder betrokken was bij advisering over wetgeving die een rol speelt bij een voorliggend geschil, mag niet deelnemen aan de behandeling van dat geschil.

De Raad doet zelf aanbevelingen voor de benoeming van leden, staatsraden en staatsraden in buitengewone dienst. Zij worden benoemd door de regering. Zij treden af op eigen verzoek of bij het bereiken van de leeftijd van 70 jaar.

In de afdeling Advisering heeft ook koningin Máxima zitting (maar zij is daarvan geen lid).

Vicepresident

De vicepresident heeft de feitelijke leiding over de Raad van State. De vicepresident bekleedt tevens het voorzitterschap van de afdeling Advisering van de Raad van State, die adviezen uitbrengt over onder meer wetsvoorstellen en verdragen. Verder is de vicepresident een belangrijk (persoonlijk) adviseur van het staatshoofd bij staatkundige kwesties.

meer informatie

Benoeming

Sinds 2010 worden de vacatures voor de vicepresident en de leden van de Raad van State in de Staatscourant gepubliceerd en kan iedereen in principe solliciteren. Van tevoren stelt de Raad een profiel op van de gezochte kandidaat of kandidaten.

De Raad wordt bij de benoeming van de vicepresident gehoord. Het zijn de ministers van Binnenlandse Zaken en van Justitie die de uiteindelijke voordracht doen waarna de kandidaat bij Koninklijk Besluit voor het leven benoemd wordt.

Geschiedenis

De naam Raad van State kent haar oorsprong in de Bourgondische tijd, maar de taken en positie zijn in de loop der tijden sterk gewijzigd. De vroegste vergelijkbare instelling was de Conseil d'Etat die Keizer Karel V in 1531 instelde. De Raad van State was vanaf 1588 ondergeschikt aan de Staten-Generaal.

Tijdens de Franse tijd (1795-1813) bestonden er achtereenvolgend verschillende Staatsraden die vergelijkbare functies hadden als de Raad van State. De naam Raad van State komt met de Grondwet van 1814 terug in het Nederlandse bestel.

Sinds invoering van de ministeriële verantwoordelijkheid in 1848 kan de Koning niet meer zelfstandig advies vragen aan de Raad van State en neemt de Koning ook geen deel meer aan de werkzaamheden van de Raad. In 1861 werden voor het eerst de samenstelling, taken en werkwijze van de Raad bij wet geregeld. Sindsdien wordt ook het voorzitterschap uitgeoefend door de vicepresident van de Raad en zit de Koning alleen nog bij ceremoniële vergaderingen voor. De rechtsprekende taak als hoogste bestuursrechter kent de Raad van State sinds 1887.

De meest recente wijziging ten aanzien van de Raad van State is die van 2010. Toen regelde de Wet herstructurering Raad van State de striktere scheiding van de adviserende en rechtsprekende taak van de Raad van State. Zo was het niet langer mogelijk dat een lid van de Raad van State een zaak behandelde over een wet waarover hij eerder geadviseerd had.

Leden

De Raad van State telt ten hoogste tien gewone leden, en daarnaast staatsraden en staatsraden in buitengewone dienst. Vicepresident is mr. Piet Hein Donner. Hij is tevens voorzitter van de afdeling Advisering Mr. J.E.M. Polak is voorzitter van de afdeling Bestuursrechtspraak.

 
nr.FotoNaamSindsLeeftijd
1Afbeelding Polak, Mr. J.E.M.Polak, Mr. J.E.M.2010-05-0161 jaar
2Afbeelding Timmerman-Buck, Mr. Y.E.M.A.Timmerman-Buck, Mr. Y.E.M.A.2009-11-0160 jaar
3Afbeelding Vermeulen, Prof.Mr.Drs. B.P.Vermeulen, Prof.Mr.Drs. B.P.2008-02-0160 jaar
4Afbeelding Sevenster, Mr. H.G.Sevenster, Mr. H.G.2007-06-0154 jaar
5Afbeelding Sorgdrager, Mr. W.Sorgdrager, Mr. W.2006-01-0169 jaar
6Afbeelding Wortmann, Mr. S.F.M.Wortmann, Mr. S.F.M.2004-03-0161 jaar

Staatsraden, voorzover lid van de afdeling Advisering

nr.FotoNaamSindsLeeftijd
1Afbeelding Bakker, Prof.dr. A.F.P.Bakker, Prof.dr. A.F.P.2016-08-3166 jaar
2Afbeelding Melkert, Drs. A.P.W.Melkert, Drs. A.P.W.2016-01-2061 jaar
3Afbeelding Sluimers, Drs. D.M.Sluimers, Drs. D.M.2016-01-2064 jaar
4Afbeelding Roes, Mr. G.N.Roes, Mr. G.N.2016-01-2066 jaar
5Afbeelding Tweel, Mr. R.J.M. van denTweel, Mr. R.J.M. van den2015-06-2453 jaar
6Afbeelding Berg, Drs. P.J.C.M. van denBerg, Drs. P.J.C.M. van den2015-06-2464 jaar
7Afbeelding Franssen, J.Franssen, J.2014-01-0165 jaar
8Afbeelding Heerma van Voss, Prof.Dr. G.J.J.Heerma van Voss, Prof.Dr. G.J.J.2012-04-0159 jaar
9Afbeelding Griffith, Mr. L.J.Griffith, Mr. L.J.2012-01-0151 jaar
10Afbeelding Nat, Prof.Dr. M. van derNat, Prof.Dr. M. van der2011-05-0166 jaar
11Afbeelding Verhey, Prof.Mr. L.F.M.Verhey, Prof.Mr. L.F.M.2011-03-0156 jaar
12Afbeelding Jansen, Dr. J.J.M.Jansen, Dr. J.J.M.2010-09-0162 jaar

Meer informatie