Jhr.Drs. P.A.C. (Pieter) Beelaerts van Blokland

foto Jhr.Drs. P.A.C. (Pieter) Beelaerts van Bloklandvergrootglas Jonkheer uit een bekend, deftig Hollands regentengeslacht. Doorliep een burgemeestersloopbaan en werd als deskundige op het gebied van de ruimtelijke ordening minister in het eerste kabinet-Van Agt. Tijdens zijn ministerschap werd de Verstedelijkingsnota behandeld die de aanzet gaf tot ontwikkeling van groeikernen als Alphen aan den Rijn, Lelystad en Hoorn. Kreeg vanwege zijn bouwbeleid veel kritiek te verduren van politieke tegenstanders als Marcel van Dam en Hans Kombrink. Na zijn ministerschap wederom burgemeester (in Apeldoorn) en Commissaris van de Koningin in Utrecht. Rappe prater, die wel als energiek te boek stond, maar als minister niet altijd even doortastend was.

CDA
in de periode 1977-1998: lid Tweede Kamer, minister, Commissaris van de Koning(in)

voornamen (roepnaam)

Pieter Adriaan Cornelis (Pieter)

personalia

geboorteplaats en -datum
Heerjansdam (Z.H.), 8 december 1932

levensbeschouwing
Hervormd: midden-orthodox

partij/stroming

partij(en)
  • CHU (Christelijk-Historische Unie), tot 11 oktober 1980 
  • CDA (Christen-Democratisch Appèl), vanaf 11 oktober 1980 

hoofdfuncties

  • hoofdcommies afdeling onderwijs en algemene zaken, secretarie gemeente Gorinchem, van 1 juni 1961 tot 1 mei 1963 
  • burgemeester van Wolphaartsdijk, van 1 mei 1963 tot 1 juni 1967 
  • lid Provinciale Staten van Zeeland, van 2 juni 1966 tot 1 juni 1967 
  • burgemeester van Vianen, van 1 juni 1967 tot 1 juni 1971 
  • lid Provinciale Staten van Zuid-Holland, van 3 juni 1970 tot 1 juni 1971 
  • burgemeester van Amstelveen, van 1 juni 1971 tot 19 december 1977 
  • minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, van 19 december 1977 tot 1 september 1981 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 10 juni 1981 tot 9 september 1981 
  • burgemeester van Apeldoorn, van 1 september 1981 tot 16 oktober 1985 
  • Commissaris van de Koningin in Utrecht, van 16 oktober 1985 tot 1 januari 1998 (benoemd bij K.B. van 10 september 1985, nr. 7) 
  • waarnemend burgemeester van Hengelo (Ov.), van 1 januari 1999 tot 1 oktober 2000 

partijpolitieke functies

vorige
  • lid bestuur Christelijk-historische gemeentebestuurders, afdeling Zeeland 
  • medewerker tijdschrift "Branding" (van de CHJO) 
  • voorzitter commissie ruimtelijke ordening, Jhr. A.F. de Savornin Lohman-stichting 
  • lid programmacommissie CDA-verkiezingsprogramma 1977 ('Niet bij brood alleen'), van 20 juni 1975 tot 23 maart 1976 

nevenfuncties

huidige
  • voorzitter projectgroep Integratie Hospicezorg, vanaf januari 1999 
  • voorzitter Landelijke coördinatie Commissie Milieuwethandhaving 
  • voorzitter Nationaal Ouderenfonds 
  • voorzitter Stichting "Thank you Canada" 
  • voorzitter Stichting Hollandse Haring Partij 

vorige
  • voorzitter technische commissie Veerse Meer (omstreeks 1966) 
  • voorzitter afdeling Oosterschelde, Instituut voor Bestuurswetenschappen 
  • lid algemeen bestuuur "Het Veerse Meer" (omstreeks 1966) 
  • voorzitter kerkelijke recreatiestichting "Het Veerse Meer" (omstreeks 1966) 
  • lid bestuur Zilveren Jeugdcentra (omstreeks 1966) 
  • lid bestuur Instituut Contact Randgemeenten 
  • lid redactieraad "De Nederlandse Gemeente" 
  • lid bestuur vormingscentrum "Hedenesse" te Cadzand (omstreeks 1966) 
  • voorzitter VVV te Wolphaartsdijk 
  • voorzitter "Het Groene Kruis", afdeling Wolphaartsdijk 
  • lid kerkvoogdij Nederlandse Hervormde Kerk te Wolphaartsdijk 
  • voorzitter Stichting "Het Dorpshuis" te Wolphaartsdijk 
  • hoofdingeland waterschap De Brede Watering van Zuid-Beveland (omstreeks 1966) 
  • voorzitter Nederlands Instituut Maatschappelijk Opbouwwerk 
  • voorzitter NIROV (Nederlands Instituut voor Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvesting) 
  • voorzitter Stichting Ontwikkeling Alblasserwaard em Vijfheerenlanden (omstreeks 1971) 
  • lid bestuur VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) (voor 19 december 1977) 
  • lid Raad van Commissarissen Westland-Utrecht Hypotheekbank (voor 19 december 1977) 
  • lid vaste commissie voor volkshuisvesting van de VNG (voor 19 december 1977) 
  • vicepresident Nederlandse delegatie, Raad van Europa van gemeenten en regio's (voor 19 december 1977) 
  • lid commissie Environment and Town Planning (voor 19 december 1977) 
  • voorzitter Stichting Bouwcentrum te Rotterdam (voor 19 december 1977) 
  • lid stuurgroep Nationaal Demografisch Onderzoek (voor 19 december 1977) 
  • lid redactie tijdschrift "Bouw" (voor 19 december 1977) 
  • lid bestuur Stichting Uniepers (voor 19 december 1977) 
  • lid bestuur AVWB (voor 19 december 1977) 
  • lid RARO (Raad van Advies voor de Ruimtelijke Ordening) (voor 19 december 1977) 
  • lid commissie Verticale coördinatie ruimtelijk beleid (voor 19 december 1977) 
  • lid Adviesraad Orde van Nederlandse raadgevende ingenieurs (voor 19 december 1977) 
  • voorzitter Stichting Orgaan voor overleg en advies in de provincie Noord-Holland (voor 19 december 1977) 
  • lid bestuur Stichting Bouwcentrum te Rotterdam (voor 19 december 1977) 
  • lid werkgroep Complementair bestuur (voor 19 december 1977) 
  • lid bestuur Koninklijke Nederlandse Toeristenbond ANWB (voor 19 december 1977) 
  • voorzitter Recreatieschap Veluwe 
  • lid Samenwerkingsorgaan Oost-Veluwe 
  • vicevoorzitter VEGIN (Vereniging Exploitanten van Gasbedrijven in Nederland) 
  • voorzitter commissie van advies inzake restauratie en inrichting, Rijksmuseum "Paleis Het Loo" 
  • lid Raad van Commissarissen Veluwse Nutsbedrijven 
  • voorzitter begeleidingscommissie SCP (Sociaal en Cultureel Planbureau) 
  • lid Adviescommissie Overheid, godsdienst en levensovertuiging (commissie-Hirsch Ballin), van 17 februari 1985 tot 28 maart 1988 
  • voorzitter Nationale stuurgroep "Europese campagne voor de landelijke gebieden" 
  • voorzitter Stichting "Het Utrechts Landschap" 
  • voorzitter College Algemene Bijstandswet, vanaf 1 april 1986 
  • lid Raad van Commissarissen N.V. vervoersmaatschappij "Midnet" (voorheen: Centraal Nederland) 
  • lid Raad voor de Verkeersveiligheid 
  • voorzitter IPO (Inter Provinciaal Overleg), van 1991 tot 1 oktober 1997 
  • voorzitter Stichting Nederlands Comité Unicef, van 1992 tot 1998 
  • voorzitter begeleidingscommissie Sociaal en Cultureel Planbureau, vanaf maart 1993 
  • voorzitter Railforum Nederland, vanaf september 1995 
  • voorzitter Samenwerkingsverband Regio Randstad, vanaf februari 1997 
  • onderzoek naar optreden Groningse politie in de Oosterparkbuurt, januari 1998 
  • lid bestuur Stichting "Beheer Kasteel Renswoude" 
  • lid bestuur Stichting "Oudegein" 
  • lid bestuur Stichting 'Up with People' 
  • voorzitter Begeleidingscollege Sociaal en Cultureel Planbureau SCP 
  • voorzitter Commissie van Bijstand Museum "Het Loo" 
  • voorzitter Raad van Advies Scouting Nederland 
  • voorzitter Raad van Commissarissen Stichting Philadelphia Voorzieningen 
  • lid redactie "De Gemeentestem" 
  • lid bestuur "Van den Berch van Heemstede Stichting" 
  • lid Raad van Commissarissen GTI Holding 
  • lid Raad van Commissarissen "Van Nijhof-Wassink" B.V., Rijssen 
  • lid Maatschappij van Welstand, Eindhoven 
  • lid Raad van Commissarissen Waterschapsbank 
  • voorzitter Stichting Zomer/Ouderdomspostzegels 
  • voorzitter Landelijke Coördinatie Commissie Handhaving Milieu 
  • voorzitter Projectgroep Hospice Zorg 
  • lid bestuur "Museum Catharijne Convent" te Utrecht 
  • voorzitter Unicef Nederland 
  • voorzitter Railforum Nederland 
  • voorzitter Algemeen Bestuur Regio Randstad 
  • voorzitter Hersenstichting Nederland 

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
ereridder Johanniter Orde

opleiding

academische studie
  • sociale geografie: planologie, Rijksuniversiteit Utrecht, tot 1961 
  • Nederlands recht: administratief recht (niet voltooid), Rijksuniversiteit Utrecht 

eredoctoraten
  • eredoctoraat, NIMBAS Graduate School of Management en de University of Bradford, 7 december 1996 

activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Kreeg tijdens zijn ministerschap te maken met stagnatie in de woningbouwproductie, onder meer door sterke stijging van de stichtingskosten van woningwetwoningen. In 1979 zakte het aantal gebouwde woningen voor het eerst sinds de jaren zestig onder de 100.000. Maakte wel extra middelen vrij voor stadsvernieuwing dat via de interimsaldoregeling werd verdeeld over 14 grotere steden. 
  • Tijdens zijn ministerschap werd (in 1978) de Verstedelijkingsnota die door zijn voorganger was ingediend, behandeld in de Tweede Kamer 
  • Bracht in 1978 samen met minister Van Aardenne het Nationaal Isolatie Programma uit. Op basis van een rapport van het Nederlands Economisch Instituut over de mogelijkheden tot isolatie van bestaande woningen en een advies van een stuurgroep over een grootscheepse isolatie-aanpak wordt diverse maatregelen voorgesteld. Er komt een groter budget voor subsidiëring van woningisolatie en de aardgasprijs wordt verhoogd tot het niveau van dat van huisbrandolie, waardoor energiebesparing moet worden gestimuleerd. Aan isolatie van nieuwbouwwoningen wordt prioriteit gegeven; de modelbouwverordening wordt met het oog daarop aangepast. (15.080) 
  • Verdedigde in november 1978 en februari 1979 samen met staatssecretaris Wallis de Vries en minister Van der Stee de uitgangspunten van de door staatssecretaris Meijer ingediende drie 'groene nota's' (Nota Landschapsparken, Nota Landelijke gebieden en Relatie-nota) (13.283 & 13.284 & 13.285) 
  • Bracht in 1979 samen met staatssecretaris Smit-Kroes het Structuurschema Burgerluchtvaartterreinen uit. Er komt vooralsnog geen tweede nationale luchthaven; de optie van een tweede luchthaven in de Markerwaard wordt wel opengehouden. Ter verbetering van Schiphol als nationale luchthaven en om geluidhinder te verminderen, zal er een (gedraaide) vierde baan worden aangelegd. Deze zal de westelijke noord-zuidbaan vervangen. Luchthaven Rotterdam blijft gehandhaafd vanwege het belang voor de zuidelijke Randstad en voor de kleine luchtvaart. De hoofdbaan van luchthaven Eelde wordt verlengd, maar de taak van dat vliegveld blijft beperkt. (15.880) 
  • Tijdens zijn ministerschap werd (in 1979/1980) de Nota hoofdlijnen van de ontwikkeling van de Waddenzee uit 1976 behandeld. In december 1978 was tevens de pkb Waddenzee verschenen, waarin het behoud van de Waddenzee als natuur centraal stond. Activiteiten die tot aantasting van de natuur kunnen leiden, zullen kritisch worden bekeken. 
  • Bracht in 1980 samen met minister Tuijnman de Nota 'De ontwikkeling van het Markerwaardgebied' uit, vooruitlopend op een regeringsbeslissing over een pkb inzake dat gebied. Het kabinet komt na afweging van voor- en nadelen tot een keuze voor inpoldering van tweederde van het gebied, waardoor er zowel ruimte komt voor woningbouw, landbouw, industrie en recreatie als voor beroepsvisserij, watersport en natuur. De inpoldering zou in 1982 kunnen beginnen en zou dan ca. vijftien jaar duren. (16.320) 
  • Bracht in 1981 de Nota stads- en dorpsvernieuwing uit. Hierin wordt een samenhangende visie gegeven op het stadsvernieuwingsproces in de komende decennia. In de nota worden onder meer behoefteramingen gepresenteerd voor de stadsvernieuwing in de periode 1980-2000, zowel wat de renoveren woningen betreft als wat betreft de benodigde middelen. De nota gaat ook in op aspecten als verkeer, herinrichting van de open ruimte, welzijns- en onderwijsvoorzieningen, restauratie van monumenten en milieuhygiënische aspecten. Vanwege het dalend aantal bewoners van middelgrote en grote steden wordt overwogen als maatstaf voor financiering uit het Gemeentefonds te wijzigen van inwonertal in bebouwing. (16.713) 
  • Bracht in 1981 samen met staatssecretaris Wallis de Vries het Structuurschema Openluchtrecreatie en het Structuurschema Natuur- en Landschapsbehoud uit 
  • Bracht in 1981 samen met staatssecretaris Brokx de Nota decentralisatie van de volkshuisvesting uit. Hierin wordt ingegaan op een grotere rol voor lagere overheden bij de woningbouw, zodat het Rijk zich minder met details hoeft bezig te houden, en op de financiële en personele consequenties daarvan. De programmering van woningbouw en woningverbetering komt grotendeels bij gemeenten. Provincies krijgen een adviserende rol en het Rijk stelt een meerjarenprogramma op. (16.736) 

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1978 een wijziging (Stb. 143) van de Woningwet inzake de aanschrijving tot verbetering van woningen, alsmede de Wet huurprijs verbeterde woningen in het Staatsblad (Stb. 144). Hierdoor krijgen gemeenten meer mogelijkheden om woningverbeteringen door te voeren en huren van verbeterde woningen te beheersen. Gemeentebesturen krijgen de bevoegdheid huiseigenaren woningverbeteringen voor te schrijven. Bewoners krijgen echter een medebeslissingsrecht bij bepaalde verbeteringen. Huurder en verhuurder moeten bij verbeteringen vooraf overeenstemming bereiken over de nieuwe huurprijs. Normen voor de huurvaststelling worden bij a.m.v.b. vastgesteld. De wetsvoorstellen waren in 1976 ingediend door staatssecretaris Schaefer. (13.835) 
  • Bracht in 1981 samen met minister De Ruiter een wijziging (Stb. 319) van de Onteigeningswet tot stand, waardoor bij schadeloosstelling in geval van onteigening wordt uitgegaan van de waarde in het commerciële verkeer en bij de schadeloosstelling ook rekening wordt gehouden met schade door planvorming. Het wetsvoorstel was in 1975 ingediend door de ministers Van Agt en Gruijters. In 1980 was bij nota van wijziging de gebruikswaarde als basis voor schadeloosstelling vervangen door de waarde in het vrije verkeer. (15.978) 
  • Bracht in 1981 samen met minister De Ruiter de Wet voorkeursrecht gemeenten (Stb. 236) tot stand. Gemeenten krijgen bij aankoop van onroerend goed een voorkeursrecht, ter ondersteuning van het aankoopbeleid (m.n. van grond). Eigenaren van onroerend goed worden verplicht hun voornemen tot verkoop bij de gemeente te melden. Gemeente en verkoper zijn vrij om - na onderhandelingen - af te zien van de transactie. De wet trad 1 januari 1985 in werking. Het wetsvoorstel was in 1975 ingediend door de ministers Van Agt en Gruijters. (13.713) 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Door met name de PvdA (de oud-staatssecretarissen Van Dam en Schaefer, en de leden Kombrink, Duinker en Salomons) werd felle oppositie tegen zijn beleid op het gebied van de stadsvernieuwing en woningbouw gevoerd 
  • Op 15 februari 1979 pleegde de PvdA-Tweede Kamer fractie obstructie bij het debat over de begroting van Volkshuisvesting, omdat volgens haar door de minister niet was ingegaan op de kritiek op zijn beleid. Hij had zijn antwoorden in sneltreinvaart voorgelezen en antwoordde op een bij interruptie geplaatste vraag van PvdA-woordvoerder Van Dam of hij alsnog in zou gaan op de kritiek met de woorden: "Ik heb gemeend een gepast zwijgen over een ongepast spreken te moeten betrachten". De PvdA-fractie stemde tegen zijn begroting. 

uit de privésfeer
Zijn vader was burgemeester van Heerjansdam en van Barendrecht en lid van Provinciale Staten van Zuid-Holland

ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 26 oktober 1981

overige onderscheidingen en prijzen
ereburger van Wolphaartsdijk

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
  • lid Utrechtsch Studentencorps (rector van de Senaat) 
  • lid dispuut "Tres Faciunt Collegium" 
  • directeur Koninklijke Hollandsche Maatschappij van Wetenschappen, omstreeks december 1983 

rang(en) reserve-officier
  • reserve-eerste luitenant, militaire administratie 

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
V. Bakker en F. Salverda, "Beelaerts van Blokland - een dorpsburgemeester in de politiek", Vrij Nederland, 24 febr. 1979

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te 's-Gravenhage, 20 mei 1961

echtgeno(o)t(e)/partner
U.C. barones Bentinck, Ulrica Catherina

kinderen
1 zoon en 2 dochters

vader
Jhr. V.P.A. Beelaerts van Blokland, Vincent Pieter Adriaan

moeder
Jkvr. F.A.M.E.A. Beelaerts van Blokland, Françoise Anna Maria Emelia Andréa

beroep grootvader (vaderskant)
landeigenaar

beroep grootvader (moederskant)
secretaris, later hoofd Algemene dienst, Nederlandse spoorwegen

familierelaties
Achterneef van jhr. F. Beelaerts van Blokland, minister en vicepresident Raad van State

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.