J. (Hannie) van Leeuwen

foto J. (Hannie) van Leeuwenvergrootglas Vooraanstaande christendemocratische politica. Was maatschappelijk werkster en kwam eind 1966 voor de ARP in de Tweede Kamer. Werd woordvoerster maatschappelijk werk en sociale zaken en in 1973 tevens defensie-woordvoerster. Behoorde tot de 'sociale' vleugel van haar fractie. Verdedigde in 1976 (tevergeefs) met Gardeniers een abortusvoorstel dat uitging van het beginsel 'nee, tenzij'. Verliet in 1978 de Kamer en stapte over naar het bedrijfsleven. Actief in diverse organisaties op het gebied van welzijn, volksgezondheid en sociale zekerheid. Was tevens fractievoorzitter in de gemeenteraad, wethouder en waarnemend burgemeester. Keerde in 1995 op 69-jarige leeftijd terug in de Haagse politiek als senator. Was in de Eerste Kamer voorzitter van de vaste commissie voor VWS en woordvoerster sociale zaken. Door haar kennis en ervaring was zij in de Senaat een geducht tegenspeelster van de bewindslieden op die terreinen.

CDA, ARP
in de periode 1966-2007: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer

voornaam (roepnaam)

Johanna (Hannie)

personalia

geboorteplaats en -datum
Delft, 18 januari 1926

levensbeschouwing
Protestants

partij/stroming

partij(en)
  • ARP (Anti-Revolutionaire Partij), van 1941 tot 11 oktober 1980 
  • CDA (Christen-Democratisch Appèl), vanaf 11 oktober 1980 

hoofdfuncties en beroepen

  • vertaalster BNV (Bureau Nationale Veiligheid) te 's-Gravenhage, van 1945 tot 1946 
  • medewerkster (chef de bureau) afdeling reclame, N.V. Koninklijke Nederlandse Gist- en Spiritusfabriek te Delft, van 1946 tot 1952 
  • ambtenaar accountantsdienst ministerie van Economische Zaken, van 1952 tot 1955 
  • maatschappelijk werkster gemeente Rijswijk (Z.H.) (onder meer hoofd bijzonder maatschappelijk werk), van 1955 tot 1962 
  • hoofd afdeling economische en sociale voorlichting, CBTB (Nederlandse Christelijke Boeren- en Tuindersbond), van 1 september 1962 tot 14 november 1966 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 november 1966 tot 1 april 1978 
  • lid gemeenteraad van Zoetermeer, van 1 september 1970 tot 30 april 1990 
  • concern-directeur sociale zaken en personeelsbeleid N.V. bouw- en handelsconcern OGEM, van 1 april 1978 tot 1 augustus 1980 
  • voorzitter bestuur SVB (Sociale Verzekeringsbank), van 1 augustus 1980 tot 1 januari 1995 
  • wethouder (van economische zaken, maatschappelijke dienstverlening en volksgezondheid) van Zoetermeer, van 1 mei 1986 tot 1 mei 1990 
  • waarnemend burgemeester van Hazerswoude, van 16 september 1990 tot 1 januari 1991 
  • waarnemend burgemeester van Nootdorp, van augustus 1991 tot 1 juni 1992 
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 13 juni 1995 tot 12 juni 2007 

partijpolitieke functies

overzicht
  • lid partijbestuur CDA, vanaf juni 2007 

vorige
  • secretaris ARJOS (Anti-Revolutionaire Jongeren Studieclubs), afdeling Delft, van 1946 tot 1954 
  • secretaris ARJOS (Anti-Revolutionaire Jongeren Studieclubs), gewest Zuid-Holland, van 1950 tot 1957 
  • vicevoorzitter ARJOS (Anti-Revolutionaire Jongeren Studieclubs), van 1954 tot 1969 
  • lid bestuur (later secretaris) ARP kamercentrale Dordrecht, van 1954 tot 1969 
  • lid partijbestuur ARP, omstreeks 1970 en nog in 1976 
  • lid AR-vrouwencomité 
  • lid organisatie-commissie ARP 
  • tweede fractiesecretaris ARP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 oktober 1969 tot 28 april 1971 
  • fractievoorzitter ARP/CDA gemeenteraad van Zoetermeer, van september 1970 tot september 1986 
  • fractiesecretaris ARP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 29 april 1971 tot 3 augustus 1971 
  • vicefractievoorzitter ARP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 3 augustus 1971 tot 29 november 1972 
  • vicefractievoorzitter ARP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 28 mei 1973 tot 26 mei 1977 
  • lid redactie "Nederlandse Gedachten", weekblad van de ARP, van 16 oktober 1967 tot 30 juni 1973 
  • vicefractievoorzitter CDA Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 8 juni 1999 tot 12 juni 2007 
  • adviseur CDA-commissie inkomensbeleid, van juni 2003 tot 2007 

nevenfuncties

huidige
  • lid curatorium Stichting Willem Drees-lezing 
  • voorzitter NHDI (Nederlands-Hervormde Diaconessen Inrichtingen), vanaf 1996 
  • voorzitter Stichting Olijf, netwerk van vrouwen met gynaecologische kanker, vanaf maart 1998 
  • adviseur PCOB (Protestants-Christelijke Ouderen Bond) 
  • vicevoorzitter bestuur Nationaal Revalidatiefonds, vanaf 2001 
  • voorzitter Regionaal Platform Arbeidsmarkt Haaglanden, vanaf 2001 
  • adviseur Breed Platform over verzetsleden 

vorige
  • functies in het jeugdwerk, en evangelisatiewerk, o.a. secretaresse en voorzitter meisjesvereniging 
  • lid en secretaresse bestuur Stichting 1940-1945, afdeling Delft, van 1948 tot 1951 
  • lid deputaatschap "Kerk en bedrijfsleven" Gereformeerde Kerken in Nederland 
  • lid deputaatschap "Personeelszaken" Gereformeerde Kerken in Nederland 
  • lid bestuur Gereformeerde Sociale Arbeid 
  • landelijk presidente CPB (Christelijke Plattelandsvrouwen Bond), van 1964 tot 1973 (thans ere-voorzitter) 
  • lid bestuur (later vicevoorzitter) SVB (Sociale Verzekeringsbank), van 1966 tot 1 augustus 1980 
  • lid bestuur Christelijk Instituut voor dove kinderen "Effatha" 
  • lid bestuur blindeninstituut "Sonneheerdt" 
  • lid bestuur Vereniging voor Wetenschappelijk Onderwijs op gereformeerde grondslag (Vrije Universiteit), van 1970 tot 1980 
  • voorzitter Stichting Algemeen Ziekenhuis "'t Lange Land" te Zoetermeer, van 1971 tot 1988 
  • lid Staatscommissie Bevolkingsvraagstukken (Staatscommissie-Muntendam), van 15 maart 1974 tot 9 februari 1977 
  • lid Adviesraad Defensie-aangelegenheden, vanaf 1975 
  • lid Noord-Atlantische Assemblée, van februari 1975 tot 1978 
  • voorzitter Nederlandse Vereniging voor Beroepskeuze-adviseurs 
  • eindredactrice "Ons Plattelandsleven" 
  • lid curatorium Nederlandse Gespreks Centrum te Rotterdam 
  • lid bestuur vakgroep Maatschappelijk werk bij de Nederlandse Christelijke Bond van Overheidspersoneel 
  • adviseur NVOZ (Nederlandse Vereniging van Ongevallen- en Ziektekostenverzekeraars) 
  • lid Nationale Raad voor de Volksgezondheid 
  • lid NRWM (Nationale Raad Welzijn Militairen) 
  • lid bestuur RNW (Radio Nederland Wereldomroep) 
  • lid bestuur Stichting "Jeugd en Techniek" 
  • lid bestuur IPPO (Instituut voor Patiënt Gebonden Psychiatrisch Onderzoek) 
  • voorzitter Protestantse Stichting Hogere beroepsopleiding voor verpleegkundigen (Refaja-academie) te Amstelveen 
  • voorzitter Atlantische Commissie, van 1979 tot 31 december 1986 (erelid) 
  • lid Adviesraad Vrede en Veiligheid, van 1985 tot 1993 
  • voorzitter sectie verpleeghuizen, NZR (Nationale Ziekenhuisraad), van 11 oktober 1978 tot 1986 
  • vicevoorzitter NZR (Nationale Ziekenhuisraad), van 1978 tot 1986 
  • voorzitter NK (Nationale Kruisvereniging), van 1 januari 1979 tot 1986 (erelid) 
  • lid voorlopige Raad voor het Ouderenbeleid, van 11 februari 1988 tot 1 januari 1996 
  • lid bestuur Vereniging "Ons Leger", van 1988 tot 1995 
  • voorzitter Comité van Aanbeveling Nederland-Israël, van 1990 tot 1998 
  • voorzitter Nutricia Research Foundation, van 1990 tot 1997 
  • voorzitter Nederlands Migratie Instituut, van 1990 tot 1 januari 1997 
  • lid bestuur Steunfonds Leger des Heils, van 1990 tot 1994 
  • voorzitter RBA (Regionaal Bestuur Arbeidsvoorziening) Zuidelijke Haaglanden, van juli 1990 tot 1 april 2001 
  • lid bestuur Steunfonds Defence and Aid Fund Nederland, van 1990 tot 1994 
  • voorzitter bestuur IZA Nederland, van 1 oktober 1990 tot 15 april 2003 
  • adviseur Van Lanschot Zoetermeer, van 1990 tot 1994 
  • voorzitter Stuurgroep Gehandicapten en Ouderen in het verkeer, van 1990 tot 1994 
  • voorzitter RBA (Regionaal Bestuur Arbeidsvoorziening) Den Haag/Delft, van 1 januari 1991 tot 1 april 2001 
  • voorzitter Andreasziekenhuis te Amsterdam, van 1991 tot 1996 
  • lid Raad van Commissarissen (namens de werknemers) "Remu", van 1991 tot juni 1998 
  • voorzitter Scenariocommissie Vergrijzing, van 1991 tot 1999 
  • voorzitter Permanent Overlegorgaan Verkeersveiligheid, van 1992 tot april 1999 
  • voorzitter KPZ (Kontaktcommissie Publiekrechtelijke Ziektekostenregelingen), van 1993 tot 2004 
  • voorzitter projectgroep "Solidariteit tussen de generaties" Stichting Doorwerking Christelijk Sociaal-Congres, van 1995 tot 1999 
  • lid bestuur Nationaal Revalidatiefonds 
  • lid Raad van Toezicht "Vestia", van 1995 tot 1998 
  • vicevoorzitter Sint Lucas/Andreasziekenhuis te Amsterdam, van 1996 tot 1 januari 1999 
  • lid bestuur Stichting Mobiliteit 
  • adviserend lid Regionaal Platform ZNH, vanaf 2001 
  • vicevoorzitter Taskforce Ouderen en Arbeid, van 2001 tot 2004 
  • lid bestuur NPCF (Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie), van 2003 tot 2006 
  • voorzitter Taskforce Handicap en Samenleving, van 1 april 2004 tot 1 april 2008 
  • lid regiegroep 'Grijs Werkt', ministerie van Sociale Zaken, van 30 november 2004 tot januari 2008 
  • voorzitter Taskforce Handicap en Lokale Samenleving, van 1 april 2008 tot 1 april 2011 

afgeleide functies, presidia etc.
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsontwerp Wijziging Wet Immunisatie Militairen inzake verplichte inenting tegen pokken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van november 1968 tot december 1968 
  • voorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Verstrekkingenwet maatschappelijke dienstverlening (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 14 oktober 1971 tot oktober 1974 
  • voorzitter bijzondere commissie voor de Nota buitenlandse werknemers/wetsvoorstel Wet arbeid buitenlandse werknemers (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 1 februari 1973 tot september 1976 
  • voorzitter vaste commissie voor Volksgezondheid (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 19 juni 1973 tot 23 januari 1978 
  • ondervoorzitter bijzondere commissie voor het drugbeleid (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 28 juni 1973 tot maart 1976 
  • voorzitter bijzondere commissie voor de Nota Bejaardenbeleid (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 23 september 1975 tot april 1976 
  • plaatsvervangend voorzitter vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 15 juni 1999 tot 10 juni 2003 
  • voorzitter vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 1 juli 2003 tot 12 juni 2007 

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
  • erevoorzitter Christelijke Plattelandsvrouwen Bond, 1973 
  • erelid Atlantische Commissie, 1986 
  • erevoorzitter Nationale Kruisvereniging, 25 augustus 1986 

opleiding

lager onderwijs
  • Prot.Chr. lagere school te Delft 

voortgezet onderwijs
  • m.u.l.o.-a, Christelijke MULO-school te Delft, van 1937 tot 1940 
  • Christelijke middelbare handelsavondschool te Delft, van 1940 tot 1941 

hoger beroepsonderwijs
  • opleiding voor maatschappelijk werkster 

academische studie
  • studie sociologie (niet voltooid) Vrije Universiteit te Amsterdam 

overige opleidingen
  • diverse praktijkdiploma's 

activiteiten

als parlementariër
  • Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met sociale zaken, maatschappelijk werk en volksgezondheid. Voerde tevens in 1971 het woord bij het debat over herziening van het echtscheidingsrecht. 
  • Zette zich begin jaren zeventig in voor verbetering van de financiële positie van oud-invaliden (invaliden die een uitkering hadden op grond van regelingen van vóór de WAO) 
  • Een in 1970 door haar ingediend (en aangenomen) amendement op het initiatiefwetsvoorstel-Van Schaik/Boot leidde ertoe dat een werkgever verplicht werd ook aan nabestaanden van ongehuwde werknemers (voor zover deze daarvoor kostwinner was) twee maanden een pensioen te verstrekken. 
  • Was in de periode 1971-1973 woordvoerster milieuhygiëne van de ARP-fractie 
  • Was vanaf begin 1973 tevens defensie-woordvoerster 
  • Verdedigde in 1976 in de Tweede Kamer samen met Til Gardeniers (KVP) een in 1975 door haar en de KVP'er Van Schaik ingediend initiatiefwetsvoorstel over afbreking van zwangerschap (feitelijk was dit het zelfde voorstel dat eerder tijdens het kabinet-Biesheuvel door de ministers Van Agt en Stuyt was ingediend). Het voorstel werd ingetrokken, nadat een tegelijkertijd behandeld concurrend voorstel van PvdA en VVD was aangenomen. 
  • Was in de Eerste Kamer woordvoerster sociale zaken en zorg. Hield zich ook bezig met economische zaken en defensie-aangelegenheden. 
  • Speelde in 2005 een belangrijke rol in de Eerste Kamer bij de behandeling van de Zorgverzekeringswet 

opvallend stemgedrag
  • In 1969 stemden zij en Goudzwaard als enigen van hun fractie vóór een (verworpen) motie-Aarden/Visser waarin om voorrang bij bronnenonderzoek naar de politieke en bestuurlijke verantwoordelijkheid voor de excessen op Zuid-Celebes werd gevraagd 
  • In 1970 stemden zij en Boersma als enigen van hun fractie vóór een (verworpen) motie-Den Uyl waarin de door de regering getroffen loonmaatregel werd afgewezen 
  • Behoorde in 1971 tot de minderheid van haar fractie die vóór het initiatiefwetsvoorstel stemde over de mogelijkheid van vervroeging van Prinsjesdag 
  • Behoorde in 1975 met Aantjes, Van Dam, Roolvink en Schakel tot minderheid van haar fractie die tegen een (aangenomen) motie-Ter Beek stemde over het aan leverantie van reactorvaten aan Zuid-Afrika verbinden van de voorwaarde dat dit land zou toetreden tot het non-proliferatieverdrag 
  • Behoorde in 1976 tot de minderheid van haar fractie die vóór het wetsvoorstel Wijziging van de Huurwet, de Wet jaarlijkse huurverhoging en de Wet huurprijsontwikkeling woonruimte stemde 
  • In 1976 stemden zij en Roolvink als enigen van de ARP-fractie tegen een wetsvoorstel over het uitstellen van de uitbetaling van een verhoging van het minimumloon 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Had in de jaren zestig een radiorubriek bij de NCRV ('Voor de vrouw') 
  • In 1971 wilde Biesheuvel dat zij staatssecretaris van Sociale Zaken zou worden onder minister Boersma, maar omdat de VVD de post claimde en de ARP'ers Grosheide en Van Es terugkeerden als staatssecretaris, ging dit niet door. 
  • Behoorde in 1973 tot de minderheid van haar fractie die tegen een voorstel stemde om een poging te ondernemen om een vijfpartijenkabinet met VVD en DS'70 te vormen 
  • Stemde in 1973 in haar fractie tegen de totstandkoming van het kabinet-Den Uyl. Was wel voorstander van samenwerking met de PvdA, maar vond de verhouding 10 progressieven en 6 christen-democraten in het kabinet onaanvaardbaar en vond het kiezersbedrog af te wijken van de lijn-Biesheuvel. 
  • Werd in 1975 genoemd als staatssecretaris van Onderwijs en Wetenschappen, als opvolger van Veerman, maar bedankte voor die functie 
  • Verliet in 1978 de Tweede Kamer vooral uit onvrede over het optreden van fractievoorzitter Aantjes en enkele voormalige fractiegenoten tijdens de formatie van het eerste kabinet-Van Agt. Aantjes stemde met vijf anderen tegen het ontwerp-regeerakkoord, hoewel de VVD de tientallen door het CDA ingebrachte amendementen had aanvaard. Zij sprak van een 'inconsequente en onoprechte houding' en maakte kort na het besluit in de fractie haar vertrek bekend. Zij was overigens ook ongelukkig met het vanwege 'personen' mislukken van de samenwerking met de PvdA. 

uit de privésfeer
  • Deed in de oorlog koerierswerk voor de militaire spionagegroep "Albrecht Hollands Glorie" 
  • In maart 2003 werd door IZA Nederland aan de Vrije Universiteit een bijzondere leerstoel 'participatie van patiënten en burgers bij gezondheidsbeslissingen die haar naam draagt, ingesteld. 
  • Haar vader was gereformeerd, haar moeder Nederlands Hervormd 
  • Haar vader was leraar aan een MULO-school en Handelsavondschool (bijzonder onderwijs) 
  • Was in 2014 als 88-jarige nog kandidaat-raadslid voor het CDA (als lijstduwer), maar zij kreeg onvoldoende voorkeurstemmen. Als dat wel het geval was geweest, dan had zij de zetel aanvaardt. 

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
  • "Straaljager Hannie" (bijnaam die CPN-voorman Marcus Bakker haar gaf, onder andere vanwege haar pleidooi voor aanschaf van F16-vliegtuigen en haar sprintjes naar de interruptiemicrofoon) 
  • "Tante Hannie" 

woonplaats
Zoetermeer

ridderorden
  • Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 5 oktober 1973 
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 28 april 1978 
  • Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 29 april 1994 

overige onderscheidingen en prijzen
  • Verzetsherdenkingskruis, 19 december 1983 
  • Prins Maurits-medaille, juni 1986 (toegekend door de vereniging "Ons Leger") 
  • MAX-award, vanwege haar 'tomeloze' inzet voor het welzijn van ouderen, 25 oktober 2006 
  • Adriaan Borstprijs, Christelijk-Sociaal Congres, 31 augustus 2007 

hobby's
  • puzzelen 
  • borduren van schellekoorden 

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970) 
  • Thijs Broer, "Het interview - Hannie van Leeuwen. 'Ik vind het een voorrecht dat ze me gedogen'", in: Vrij Nederland, 9 juli 2005 
  • R. Jaarsma en E. ter Veld, "'Zeg maar Hannie...' 65 jaar strijdlustig in politiek en samenleving" (2006) 
  • Marc Peeperkorn, "Gewoon Hannie", De Volkskrant, 30 juni 2007 
  • E. ter Veld, "Johanna van Leeuwen (1926). Een rebelse meid tussen mannenbroeders", in: P.E. Werkman en R. van der Woude (red.), "Wie in de politiek gaat, is weg? Protestantse politici en de christelijk-sociale beweging" (2009), 270-290 

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
ongehuwd

vader
G. van Leeuwen, Gijsbertus

moeder
H.J. Bakkeren, Hendrina Johanna

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.