Drs. M.A.M. (Thijs) Wöltgens

foto Drs. M.A.M. (Thijs) Wöltgensvergrootglas In Kerkrade geboren en getogen PvdA-politicus, die vier jaar fractievoorzitter was. Deed in Utrecht vrije studierichting en was daarna tien jaar leraar economie. Brak na de Nacht van Schmelzer met de KVP en werd actief in de PvdA. Vijftien jaar Tweede Kamerlid, eerst als scherpzinnig en analytisch denkend woordvoerder financiën en daarna als welsprekende en geestige fractievoorzitter. Liet door een gemoedelijk instelling volgens sommigen echter zaken te veel op zijn beloop. Zachtaardig, diep gelovig man. Na zijn Kamerlidmaatschap zes jaar burgemeester van Kerkrade, vijf jaar voorzitter van de Open Universiteit en ten slotte voorzitter van de Zuid-Limburgse Kamer van Koophandel. Auteur van politiek-filosofische werken en zes jaar senator. Limburger met de beschouwelijkheid van de intellectueel pur sang.

PvdA
in de periode 1977-2002: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, lid Eerste Kamer

voornamen (roepnaam)

Mathias Andreas Marie (Thijs)

personalia

geboorteplaats en -datum
Kerkrade, 30 november 1943

overlijdensplaats en -datum
Kerkrade, 7 mei 2008

partij/stroming

partij(en)
  • KVP (Katholieke Volkspartij), tot 1966 
  • PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 1966 

loopbaan

  • leraar economie, R.K. "Bernardinuscollege" te Heerlen, van 1967 tot 1977 
  • lid gemeenteraad van Kerkrade, van 1 september 1970 tot juni 1977 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 juni 1977 tot 30 augustus 1994 
  • fractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 6 november 1989 tot 3 mei 1994 
  • burgemeester van Kerkrade, van 1 september 1994 tot 1 september 2000 
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 13 juni 1995 tot 10 januari 2002 
  • voorzitter College van Bestuur Open Universteit te Heerlen, van 1 september 2000 tot 1 september 2005 

partijpolitieke functies

  • lid bestuur PvdA afdeling Kerkrade, vanaf 1968 
  • fractievoorzitter PvdA gemeenteraad van Kerkrade, van 1970 tot 1977 
  • voorzitter PvdA gewest Limburg, van 1975 tot 1977 
  • lid fractiebestuur PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van september 1982 tot 1 november 1988 
  • vicefractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 november 1988 tot 6 november 1989 
  • lid partijbestuur PvdA, van november 1989 tot mei 1994 
  • voorzitter programmacommissie PvdA Tweede Kamerverkiezingen 1994, vanaf januari 1993 
  • tweede vicefractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 mei 1994 tot 1 september 1994 

nevenfuncties

  • voorzitter landelijke organisatie VJV (Vormingswerk Jonge Volwassenen) 
  • lid bestuur Ziekenhuis "Sint Joseph" te Kerkrade 
  • lid Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, vanaf februari 1978 (nog in 1986) 
  • lid Raad van Commissarissen Coöperatieve Woningbouwvereniging "Glück auf" te Heerlen, omstreeks november 1983 en nog in november 1984 
  • lid bestuur Sociaal-Historisch Centrum Limburg, omstreeks november 1984 en nog in maart 1991 
  • voorzitter Stichting Limburgs Slagwerk Ensemble, omstreeks april 1989 en nog in maart 1993 
  • lid raad van bestuur Nieuwspoort, omstreeks april 1989 en nog in maart 1991 
  • voorzitter Sectorbestuur voor de Onderwijsmarkt, vanaf oktober 1997 
  • voorzitter Kamer van Koophandel in Zuid-Limburg, van 10 januari 2002 tot 14 april 2005 
  • voorzitter Raad van Commissarissen Parkstad Limburg Theaters te Heerlen 
  • penningmeester Stichting Opera Zuid te Maastricht 
  • voorzitter Raad van Commissarissen Janshen-Hahnraths Group B.V. te Kerkrade 
  • lid Raad van Advies Johnson Hahnraets te Kerkrade 
  • lid Raad van Toezicht Consortium Digitale Universiteit te Utrecht 
  • voorzitter Vereniging van Kamers van Koophandel, van 1 mei 2005 tot 7 mei 2008 

afgeleide functies, presidia etc.
  • ondervoorzitter bijzondere commissie voor het Integraal Structuurplan Noorden des Lands (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 10 mei 1979 tot 3 oktober 1989 
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Wijziging van de Wet Investeringsrekening (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 15 mei 1979 tot maart 1980 
  • voorzitter bijzondere commissie voor het voorstel van wet van het lid Tazelaar inzake premiën bij openbare verkopingen en verpachtingen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 28 april 1982 tot maart 1983 
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Wijziging van de Wet Beleggingsinstellingen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 28 april 1982 tot 23 februari 1983 
  • ondervoorzitter commissie voor de Rijksuitgaven (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 2 december 1982 tot juni 1986 
  • voorzitter bijzondere commissie vereenvoudiging loon- en inkomstenbelasting (Oort-voorstellen) (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 30 juni 1988 tot december 1989 
  • plaatsvervangend lid Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 14 september 1989 tot 7 november 1989 
  • plaatsvervangend voorzitter vaste commissie voor Financiën (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 27 juni 1995 tot 8 juni 1999 

erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
  • lid erecomité harmonie "Sint Aemiliae" te Bleijerheide, omstreeks oktober 1986 en nog in maart 1991 
  • beschermheer zangkoor "Con Amore" te Kerkrade, omstreeks april 1989 en nog in maart 1991 

opleiding

voortgezet onderwijs
  • gymnasium-a, R.K. "Bernardinuscollege" te Heerlen (bij Franciscanen; cum laude) 

academische studie
  • Nederlands recht: vrije studierichting, Rijksuniversiteit Utrecht, van september 1962 tot 28 juni 1966 

activiteiten

als parlementariër
  • Voordat hij fractievoorzitter werd, was hij woordvoerder financiën en economische zaken (regionale economische zaken) van de PvdA-Tweede Kamerfractie. Voerde in de jaren 1981-1988 namens zijn fractie het woord bij de algemene financiële beschouwingen. 
  • Diende in 1979 een initiatiefwetsvoorstel tot wijziging van de Wet op loonbelasting en de Wet op de inkomensbelasting inzake de aftopping van hogere inkomens. Dit voorstel werd wegens gebrek aan steun ingetrokken. 
  • Interpelleerde op 18 december 1980 met René van der Linden (CDA) minister Van Aardenne over de voortgangsrapportage over de Perspectievennota Zuid-Limburg 
  • Hield zich als Eerste Kamerlid vooral bezig met financiën, binnenlandse zaken (gemeentelijke herindeling) en Antilliaanse zaken. Was in 2001 woordvoerder bij de algemene financiëëe beschouwingen. 

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in 1980 tot de minderheid van zijn fractie die vóór een Nederlandse boycot van de Olympische Spelen in Moskou was 

wetenswaardigheden

algemeen
  • In september 1993 liet PvdA-voorzitter Felix Rottenberg in een voorpublicatie van een interview met "de Telegraaf" weten dat hij een wisseling van de fractieleiding wenselijk achtte. Wöltgens stelde hierop tijdens een besloten fractieoverleg zijn functie ter beschikking. Partijleider Kok haalde hem over aan te blijven en de fractie sprak hierna unaniem vertrouwen in hem uit. Rottenberg ontkende nadien Wöltgens in diskrediet te hebben willen brengen en zei dat er ook geen vertrouwenscrisis was. 

uit de privésfeer
Zijn vader was werkzaam bij de Staatsmijnen te Kerkrade

anekdotes en citaten
  • Toen in het debat over de regeringsverklaring van het derde kabinet-Lubbers in 1989 oppositieleider Voorhoeve vanwege eerdere uitlating van Wöltgens zei te rekenen op steun van de PvdA voor VVD-moties, zei hij openhartig: "U rekent op mijn consistentie en dat kunt u niet!". 

verkiezingen
  • Was in 1981, 1982, 1986 en 1989 tweede op de PvdA-kandidatenlijst in de kieskring Maastricht 
  • Was in 1994 nummer 3 op de PvdA-kandidatenlijst bij de Tweede Kamerverkiezingen 

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
"Beertje Colargol" (koosnaam)

woonplaats(en)/adres(sen)
Kerkrade, Stationsstraat 40, omstreeks 1978 en nog in 2000

ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 28 april 1989

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid studentenvereniging "Apeiron" te Kerkrade

hobby's
hobo-ist, klarinettist

publicaties/bronnen

publicaties
  • "Mislukte doorbraak. Geschiedenis van de Socialistische Mijnwerkersbond" (Valkenburg, 1974) 
  • "Lof van de politiek" (1992) 
  • "De Nee-zeggers, of de politiek van het economisch-liberalisme" (1996) 
  • "De overwinning op de erfzonde en de ziel van Europa" (2001) 
  • "Allah of Grondwet? Twee concepten van het primaat van de politiek", in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2004, 82 
  • "Op naar Keerpunt 2011 - Wat de PvdA kan leren van Joop den Uyl" (boekessay in "Socialisme en Democratie"), mei 2008 

literatuur/documentatie
  • NRC Handelsblad, 23 oktober 1989 
  • Coen van Zwol, "Wendbaar socialist, gehuld in sigarenrook", NRC Handelsblad, 8 mei 2008 
  • Jacques Wallage, "Bij de dood van Thijs Wöltgens (1953-2008)", in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2008, 139-142 
  • H. Visser, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1983) 
  • T. van Rijckevorsel en H. Enkelaar, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1988) 

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd

echtgeno(o)t(e)/partner
A.B.P. Sporken, Anne Barbara Petronella (Jeanne)

vader
P.J. Wöltgens, Pieter Jozef

geboorteplaats en/of -datum
Kerkrade, 16 februari 1909

moeder
A.M. Willems, Anna Maria (Anna)

geboorteplaats en/of -datum
Herzogenrath (Dld.), 8 november 1912

broers en zusters
3 zussen en 2 broers

woordvoerder bij dossiers

2001-12-11 28000 - Nota over de toestand van 's Rijks Financiën
2000-12-11 27400 - Nota over de toestand van 's Rijks Financiën
1999-12-14 26800 - Nota over de toestand van 's rijks financiën

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.