Ir. H. Vredeling

Foto Ir. H. Vredeling
PvdA-politicus van gereformeerde huize, die soms nogal onconventioneel optrad. Was als Tweede Kamerlid landbouw-woordvoerder en daarnaast actief als europarlementariër. Werd in het kabinet-Den Uyl echter minister van Defensie en ontpopte zich als een kleurrijk minister. Drukte tegen de wens van zijn partij de aanschaf van de F16 door ('congressen kopen geen vliegtuigen'). Verruilde nog voor het einde van de kabinetsperiode zijn ministerschap voor de functie van Europees Commissaris belast met sociale zaken. Kwam enkele malen in opspraak door pittige uitspraken in interviews. Kon in de persoonlijke omgang echter verrassend minzaam zijn en ondervond ook bij de oppositie waardering voor zijn defensiebeleid.

PvdA
in de periode 1956-1981: lid Tweede Kamer, minister, lid Europees Parlement (vóór 1979), lid Europese Commissie

[ V ][ ^^ ]

voornaam (roepnaam)

Hendrikus (Henk)

[ V ][ ^^ ]

personalia

geboorteplaats en -datum
Amersfoort, 20 november 1924

overlijdensplaats en -datum
Huis ter Heide (gemeente Zeist), 27 oktober 2007

levensbeschouwing
-   Gereformeerd
-   geen godsdienst (reeds op jonge leeftijd)

[ V ][ ^^ ]

partij/stroming

partij(en)
PvdA (Partij van de Arbeid)

[ V ][ ^^ ]

loopbaan

-   sociaal-economisch adviseur Algemene Nederlandse Landarbeidersbond, van 1950 tot 1955
-   sociaal-economisch adviseur ANAB (Algemene Nederlandse Agrarische Bedrijfsbond), vanaf 1955
-   lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 6 november 1956 tot 11 mei 1973
-   lid Europees Parlement, van 19 maart 1958 tot 11 mei 1973 (aangewezen door de Staten-Generaal)
-   minister van Defensie, van 11 mei 1973 tot 1 januari 1977
-   lid Europese Commissie belast met sociale zaken en werkgelegenheid, van 1 januari 1977 tot 1 januari 1981 (tevens vicevoorzitter Europese Commissie)

[ V ][ ^^ ]

partijpolitieke functies

-   voorzitter PvdA afdeling Huis ter Heide, van 1960 tot 1962

[ V ][ ^^ ]

nevenfuncties

-   lid commissie voor grondbezit van het landbouwschap
-   lid werkgroep landbouw van de commissie voor Europees economische integratie (ingesteld door de SER)
-   lid commissie volkstuinwezen
-   lid Emancipatieraad, van 1981 tot 1985
-   lid bestuur Stichting "Musica '85"
-   lid Vereniging van Volkshogescholen
-   lid Raad van Commissarissen B.V. Weekbladpers
-   lid Raad van Commissarissen N.V. DSM (Dutch State Mines), vanaf augustus 1981
-   lid Adviescommissie Voortgang Industriebeleid (commissie-Wagner), omstreeks mei 1982
-   lid Raad van Commissarissen UCN Nederland
-   lid Adviesraad Vrede en Veiligheid, vanaf 1987

[ V ][ ^^ ]

opleiding

voortgezet onderwijs
-   m.u.l.o.
-   h.b.s.

academische studie
-   landbouwkunde Landbouwhogeschool te Wageningen, tot 1950

[ V ][ ^^ ]

activiteiten

als parlementariër
-   Was landbouw-woordvoerder van de PvdA in de Tweede Kamer. Hield zich ook bezig met handelspolitiek.
-   Was in zijn tijd als parlementariër een actief steller van schriftelijke vragen, vooral over de (Europese) landbouwpolitiek

opvallend stemgedrag
-   Behoorde in 1963 tot de 19 leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel tot goedkeuring van het 'Generalbereinigungs-verdrag' met Duitsland stemde
-   Behoorde in 1967 tot de minderheid van zijn fractie die tegen artikel 22 (exclusief publicatierecht programmagegevens voor omroepverenigingen) van de ontwerp-Omroepwet stemde
-   Stemde in 1967 als enige van zijn fractie tegen de ontwerp-Omroepwet

als bewindspersoon (beleidsmatig)
-   Was in 1973 verantwoordelijk voor geheime wapenleveranties aan Israël tijdens de Yom Kippoer-oorlog
-   Loste in 1973 een conflict in de legertop op door de benoeming van een nieuwe chef van de generale staf en een nieuwe commandant van het eerste legerkorps
-   Bracht in 1974 de Defensienota "Om de veiligheid van het bestaan" uit. Op basis van deze nota behoudt Nederland haar kerntaken. De Koninklijke Landmacht behoudt tien brigades. De Marine moet in 1983 de beschikking krijgen over vier modern uitgeruste onderzeebootbestrijdingsgroepen. De Koninklijke Luchtmacht krijgt 102 moderne vliegtuigen. De HAWK-squadrons worden gedeeltelijk uit Duitsland teruggetrokken. De nota bevat een financiële planning tot 1983, die jaarlijks zal worden bijgesteld. Er vindt een aanzienlijke bezuiniging plaats.
-   Stelde in 1975 de Staatscommissie-Mommersteeg in, die onderzoek deed naar de mogelijkheid en wenselijkheid van een vrijwilligersleger
-   Besloot in 1975 tegen de zin van zijn partij de "Starfighter" te vervangen door de "F16"
-   Besloot in 1975 het vlaggenschip van de Koninklijke Marine, 'De Zeven Provinciën' uit de vaart te nemen. Onder druk van de Marine en een deel van de Tweede Kamer werd het schip echter niet verkocht.
-   Was na de Lockheed-affaire in 1976 verantwoordelijk voor het besluit om prins Bernhard te verzoeken niet langer een uniform te dragen
-   Verdedigde in 1976 samen met staatssecretaris Van Lent in de Tweede Kamer een wijziging van de Wet gewetensbezwaren militaire dienst die tot vereenvoudiging van de verzoeken tot erkenning van gewetensbezwaren moest leiden en tot een wijziging van de behandeling van beroep tegen een afwijzende beslissing. De behandeling werd nog niet afgerond. Het wetsvoorstel was in 1971 ingediend door minister Den Toom. Minister Scholten en staatssecretaris Van Lent brachten het voorstel in 1978 in het Staatsblad.

als bewindspersoon (wetgeving)
-   Bracht in 1974 een wijziging van de Wet gewetensbezwaren militaire dienst tot stand, waardoor de tewerkstelling van erkende gewetensbezwaarden onder verantwoordelijkheid van de minister van Sociale Zaken kwam
-   Bracht in 1977 samen met staatssecretaris Van Lent een wet (Stb. 323) tot wijziging van de Dienstplichtwet en van de Wet gewetensbezwaren militaire dienst (Stb. 323) tot stand. De mogelijkheden om vrijstelling te krijgen van dienstplicht wegens kostwinnerschap werden verruimd. Hierdoor ontstonden zgn. Vredeling-huwelijken: huwelijken die werden gesloten om de dienstplicht te ontlopen. Tevens werd de diensttijd verkort naar 14 maanden en de duur van vervangende dienstplicht naar 21 maanden.

op het gebied van de EU
-   Kwam in juni 1978 met voorstellen om 150.000 jongeren in de EG aan een baan te helpen. Daarvoor werd geld beschikbaar gesteld uit het Europees Sociaal Fonds, onder meer voor loonsubsidies en bijzondere projecten. Het plan werd echter geblokkeerd door Frankrijk.
-   Maakte zich sterk voor uitvoering van een EG-richtlijn uit 1974 over gelijk loon voor mannen en vrouwen voor gelijkwaardige arbeid en voor uitvoering van een EG-richtlijn uit 1976 over gelijke behandeling van mannen en vrouwen in arbeidssituaties (aannemingsbeleid, promotie, ontslag etc.).
-   Kwam in 1979 met een ontwerp-richtlijn om overwerk te beperken
-   Maakte zich in 1979 sterk voor Europese steun bij ondersteuning van de sociale gevolgen van de sanering van de Europese staalindustrie. Het ging daarbij om steun bij vervroegde pensionering, verkorting van de werkweek en invoering van een vijfploegendienst in bedrijven met continuarbeid. Verzet van onder andere de Nederlandse regering in decemebr 1980 verhinderde dat dit werd gerealiseerd.
-   Zette zich in voor betere arbeidsverdeling door een flexibele pensioenleeftijd, arbeidstijdverkorting en bevordering van deeltijdwerk.

[ V ][ ^^ ]

wetenswaardigheden

algemeen
-   Speelde begin jaren zestig een belangrijke rol bij initiatieven om te komen tot een Europese federatie van sociaal-democratische partijen
-   Was in april 1971 in het alternatieve kabinet-Den Uyl/Van Mierlo/Aarden minister van Landbouw en Visserij
-   Kwam 1974 in opspraak door door hem op 31 augustus aan weekblad "Vrij Nederland" gegeven interview, waarin hij krasse uitspraken deed over onder andere Luns en Van der Stoel.
-   In september 1974 werd op de partijraad van de PvdA een tegen hem gerichte motie met 62 tegen 47 stemmen verworpen

uit de privé-sfeer
-   Was rond 1944 actief in het verzet
-   Zijn vader was houtwarenfabrikant

anekdotes
-   Als lid van het Europese parlement was hij kampioen vragenstellen. Men zei, dat er wel vier ambtenaren aan het werk waren om zijn vragen te beantwoorden.
-   Was op het moment dat de contracten voor de aanschaf van de F16 moesten worden ondertekend, onvindbaar voor zijn secretaris-generaal Peijnenburg en voor staatssecretaris Stemerdink. Achteraf bleek hij een vrije (vrijdag)ochtend te hebben genomen, en in gezelschap van een journalist van het ANP en van Ernst Bakker, fractiemedewerker van D66, enkele Leidse horecagelegenheden te hebben bezocht. Toen hij vanuit een Leids café zijn zoekende secretaris-generaal voorbij zag gaan, sprak hij de woorden: "Kijk nou eens, daar gaat Gerard Peijnenburg, die is zeker op weg naar het Legermuseum." Tekende de contracten uiteindelijk bij het ANP.
-   Hard een hardgrondige afkeer van uniformen en verzette zich tegen al te veel militair vertoon bij het 25-jarig regeringsjubileum van koningin Juliana
-   Toen hij zich in 1979 in Straatsburg ernstig opwond over Roy Jenkins, voorzitter van de Europese Commissie, smeet hij een (inmiddels lege) whiskyfles naar een spiegelruit. De ruit, ter waarde van ca. 25000 gulden, werd vernield. In de overlevering wordt vaak ten onrechte gesuggereerd dat hij een asbak naar het hoofd van CDA-Europarlementariër Janssen van Raaij zou hebben gegooid (het was juist Janssen van Raaij die hem suggereerde de whiskyfles in het verhaal te vervangen door 'een asbak').

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
Henk Vrageling (bijnaam)

woonplaats(en)/adres(sen)
Huis ter Heide, Rembrandtlaan 13A, omstreeks 1957 en nog in 1973

ridderorden
-   Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1968
-   Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 5 januari 1977

verenigingen, sociëteiten, genootschappen
lid diverse Gereformeerde Jongelingenverenigingen in Amersfoort

[ V ][ ^^ ]

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
-   F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)
-   H. Hansen, "Vredeling heeft in kabinet 'nooit echt ruzie gehad'", in: De Volkskrant, 22 december 1976
-   Haagse Post, 21 december 1985
-   Willem Breedveld, "Voor de duvel niet bang. In memoriam Henk Vredeling 1924-2007", Trouw, 1 november 2007
-   Matthijs Smits, "Politicus nam geen blad voor de mond. Henk Vredeling 1924-2007", Het Financieele Dagblad, 1 november 2007
-   Maurits van den Toon, "Een hoogst onbesuisde minister", Staatscourant, 2 november 2007

[ V ][ ^^ ]

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd

naam echtgeno(o)t(e)/partner
J. Schouten, (Jola)

kinderen
1 dochter en 3 zonen

naam vader
P. Vredeling, Pieter

geboorteplaats en/of -datum vader
Amersfoort, 13 november 1888

naam moeder
A.A. Blom, Alijda Antonetta

geboorteplaats en/of -datum moeder
Amsterdam, 29 december 1887

beroep grootvader (vaderskant)
-   spijkermaker
-   tuinknecht

beroep grootvader (moederskant)
stratenmaker



Gegevens hebben - zeker voor wat het recente verleden betreft - vooral betrekking op de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief was. (Gemotiveerde) aanvullingen of correcties ontvangen wij graag. U kunt hiervoor de "reageer-knop" gebruiken.


personalia
partij/stroming
loopbaan
partijpolitieke functies
nevenfuncties
opleiding
activiteiten
wetenswaardigheden
publicaties/bronnen
familie/gezin
Nieuws
TXT/Print-versie voor correct en passend afdrukken (verschijnt in een nieuw venster)Reageer op deze pagina. Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
homeHome           Route