Nationale ombudsman

De Nationale ombudsman is een onafhankelijk Hoog College van Staat dat klachten van burgers over onbehoorlijk gedrag van organen en ambtenaren van de centrale overheid en politie onderzoekt. Tevens fungeert de Nationale ombudsman als een soort vangnetvoorziening voor gemeenten zonder eigen ombudsvoorziening. Alex Brenninkmeijer was van 1 oktober 2005 tot 1 januari 2014 de Nationale ombudsman. Er is nu een vacature. Mr. F.J.W.M. (Frank) van Dooren is waarnemend Nationale ombudsman.

Taken en bevoegdheden

De Nationale ombudsman onderzoekt klachten van burgers over onbehoorlijk gedrag van organen en ambtenaren van de centrale overheid en politie. Voor onrechtmatig gedrag moeten burgers naar de rechter stappen.

De Nationale ombudsman kan ook klachten over gemeenten behandelen, tenzij de betreffende gemeente een eigen ombudsvoorziening heeft.

Positie

De Nationale ombudsman is als Hoog College van Staat een onafhankelijke functionaris. Om die onafhankelijkheid te waarborgen, wordt hij door de Tweede Kamer benoemd. Niemand kan de ombudsman voorschrijven hoe hij zijn taak moet uitvoeren.

De ombudsman kan zelf een onderzoek starten. Klachten tegen het staatshoofd, de Kamers, de Raad van State, de Algemene Rekenkamer en rechterlijke instanties neemt de ombudsman niet in behandeling. Hij kan mensen onder eed verhoren. Daarmee heeft hij meer middelen dan de commissies van verzoekschriften uit de beide Kamers.

De conclusies van een onderzoek zijn niet bindend. Maar omdat ze openbaar worden gemaakt en de Kamer ervan op de hoogte wordt gesteld, voeren de ministeries ze meestal toch uit.

Mocht een ministerie conclusies niet uitvoeren, dan wordt de Tweede Kamer daarvan op de hoogte gesteld. Deze kan dan de betrokken minister daarover aan de tand voelen.

Invloed en prestaties

Jaarlijks verschijnt een verslag van de werkzaamheden van de Nationale ombudsman. De Tweede Kamer bespreekt het jaarverslag ieder jaar met het kabinet.

Geschiedenis

De Nationale ombudsman is op 1 januari 1982 ingesteld naar voorbeeld van Zweden (waar sinds 1809 een ombudsman bestaat) en Denemarken. De ombudsman moet als onafhankelijk instituut de burger helpen beschermen tegen wangedrag van de overheid.

De discussie over instelling van een Nationale ombudsman was ongeveer 20 jaar eerder begonnen. Aanvankelijk werd gesproken over een 'Commissaris van Onderzoek'. Op 4 februari 1981 kwam de Wet op de Nationale ombudsman tot stand. In 1999 is het instituut ook in de Grondwet vastgelegd.

Nationale ombudsmannen

De Nationale ombudsman wordt benoemd door de Tweede Kamer, op voordracht van:

  • de president van de Hoge Raad,
  • de voorzitter van de Algemene Rekenkamer, en
  • de vicepresident van de Raad van State.

Sinds de instelling van het instituut in 1982 hebben de volgende personen het ambt bekleed:

Kerngegevens

Adresgegevens

De Nationale ombudsman

Bezuidenhoutseweg 151

Postbus 93122

2509 AC Den Haag

Tel.: 070-3563563

Fax: 070-3607572