De Raad van Europa richtte in 1999 de Group of States against Corruption (GRECO) op, een samenwerkingsverband van 47 Europese staten en de Verenigde Staten, dat zich bezighoudt met het bestrijden van overheidscorruptie. Door monitoring moet deze corruptie worden verminderd.

Via 'best practices' en ondersteuning kunnen landen worden geholpen bij de verbetering van anticorruptiewet- en regelgeving. GRECO kan verder publiekelijk misstanden aan de kaak stellen en aanbevelingen doen.

bron: © Kevin Bergenhenegouwen

B.H. (Bert) van den Braak (1958) is emeritus hoogleraar parlementaire geschiedenis en parlementair stelsel aan de Universiteit Maastricht, alsmede webredacteur en onderzoeker bij het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden.

J.Th.J. (Joop) van den Berg (1941) is emeritus hoogleraar 'Het parlementaire stelsel: rechtsnormen en machtsverhoudingen' aan de Universiteit Maastricht en een veel gevraagd commentator op het gebied van staatkundige ontwikkelingen, parlementaire geschiedenis en constitutionele verhoudingen. Over die onderwerpen publiceert hij geregeld. Hij is fellow van het Montesquieu Instituut.

Bij de bestuurlijke organisatie van Nederland onderscheiden we drie bestuurslagen. Dat zijn rijk, provincie en gemeente. Deze indeling vloeit voort uit artikel 123 van de Grondwet. Waterschappen, die alleen specifieke taken uitoefenen bij het waterbeheer, behoren wel tot de bestuurlijke organisatie, maar vormen geen aparte bestuurslaag. Ook 'Europa' wordt soms wel als een aparte (vierde) bestuurslaag aangeduid.

Na een herziening van de Grondwet kunnen additionele artikelen het moment bepalen waarop een bepaald Grondwetsartikel in werking treedt. Daarnaast regelen ze of en hoelang de vroegere grondwetsartikelen van kracht blijven. Hierdoor vormen de additionele artikelen een overgangsregeling bij de wijziging van de Grondwet.

De gemeente is naast de provincie en het Rijk één van de drie bestuurslagen van ons land. Gemeenten staan het dichtst bij de burgers en hebben een democratisch bestuur. Zij hebben lokale taken, bijvoorbeeld op het gebied van huisvesting, verkeer, openbare orde, cultuur en onderwijs. Daarnaast voeren gemeenten mede rijkstaken uit, bijvoorbeeld ten aanzien van ruimtelijke ordening, werk en inkomen, jeugdzorg en zorg aan langdurig zieken en ouderen. Gemeenten krijgen geld van het Rijk, maar ze kunnen ook zelf belastingen heffen. Er zijn op 1 december 2025 in Nederland 342 gemeenten.

Welke staatsvorm het beste is voor een land, een monarchie of een republiek, is niet eenvoudig te bepalen. Er zijn bovendien verschillende typen monarchie en verschillende typen republiek.

Een rechtsstaat is een staatsvorm waarin wederzijdse rechten en plichten van burgers en overheid zijn vastgelegd in wetten. Daarbij wordt zo veel mogelijk uitgegaan van de eigen verantwoordelijkheid van burgers om zelf hun leven te kunnen inrichten, zonder daarbij anderen te schaden. Er is sprake van staatsmacht, maar die wordt beperkt door waarborgen tegen machtsmisbruik.

Een grondwetscommissie houdt zich bezig met mogelijke Grondwetsherzieningen. Vaak is een grondwetscommissie een staatscommissie: een niet-permanent adviesorgaan dat bij koninklijk besluit wordt ingesteld door de regering.

De commissie kan bestaan uit politici en/of externe deskundigen. Maar er kunnen ook staatscommissies op andere gebieden worden ingesteld. Een grondwetscommissie hoeft echter niet altijd een staatscommissie te zijn. In dit overzicht worden alleen de staatscommissies vermeld die grondwetscommissies zijn.

In 2002 werd artikel 12 (binnentreden van de woning) opnieuw gewijzigd.

In de wet werd gesproken van binnentreden 'tegen de wil van de bewoner'. Uit het oogpunt van rechtsbescherming voor de bewoner en uit het oogpunt van zekerheid omtrent het rechtmatig binnentreden voor de ambtenaar, vond de wetgever het wenselijk om in de desbetreffende wet het scherpere criterium 'zonder toestemming van de bewoner' te hanteren.