Het tijdvak van experimentele kabinetten begon bij de Tweede Kamerverkiezingen van november 2023, toen de PVV met 37 zetels de grootste partij werd. Na een langdurige formatie van 223 dagen trad in juli 2024 het kabinet-Schoof aan, gevormd door PVV, VVD, NSC en BBB. Het kabinet presenteerde zich als extraparlementair, met de partijloze Dick Schoof als minister-president.
In de praktijk behielden de parlementaire leiders van de vier coalitiepartijen grote invloed op het beleid. Het kabinet kampte vanaf het begin met verdeeldheid, in het bijzonder over het asiel- en migratiebeleid. Op 3 juni 2025 trok de PVV zich terug uit de coalitie; op 22 augustus volgde NSC. Het rompkabinet van VVD en BBB regeerde demissionair door.
Bij die verkiezingen op 29 oktober 2025 werden D66 en PVV met elk 26 zetels de grootste partijen, waarbij D66 op stemmen de grootste bleek. Na een formatie onder leiding van verkenner Wouter Koolmees en informateurs Sybrand Buma en Rianne Letschert presenteerden D66, VVD en CDA op 30 januari 2026 het coalitieakkoord 'Aan de slag'. Met 66 zetels vormden zij een minderheidskabinet – een breuk met de naoorlogse traditie van meerderheidskabinetten.
Inhoud
Kabinetten
Dit kabinet van PVV, VVD, NSC en BBB trad op 2 juli 2024 aan. Formateur was staatsraad Richard van Zwol (CDA) en minister-president de partijloze oud-topambtenaar Dick Schoof.
Dit minderheidskabinet van D66, CDA en VVD werd gevormd na de Tweede Kamerverkiezingen 2025 en trad aan op 23 februari 2026. Voor een meerderheid is de coalitie afhankelijk van samenwerking met andere partijen in de Tweede Kamer. Minister-president is Rob Jetten.
Crisis
Na de val van het kabinet-Schoof over de asielmaatregelen, waarbij de PVV haar steun en bewindspersonen terugtrok, deed zich een unicum in de parlementaire geschiedenis voor. Nadat het kabinet onder leiding van premier Dick Schoof namelijk al de steun van een coalitiepartij was verloren, trok in de demissionaire periode nog een coalitiepartij zich terug: NSC.
Hoewel het kabinet-Schoof al vele interne crises had gekend, waarvan een deel opgelost en een deel nog open, was asielmigratie de directe reden voor de val van het kabinet. Daarom bood minister-president Dick Schoof op 3 juni 2025 het ontslag van het kabinet aan.
Verkiezingen
- 2023
Op 22 november 2023 waren er Tweede Kamerverkiezingen. Het ging om een vervroegde verkiezing na de val het kabinet-Rutte IV op 7 juli 2023. Tevens lag een voorstel voor over opneming van het correctief referendum in de Grondwet.
- 2025
Op 29 oktober 2025 vonden er vervroegde Tweede Kamerverkiezingen plaats na de val van het kabinet-Schoof op 3 juni 2025. Aan de verkiezingen deden 27 partijen mee, waaronder alle 15 partijen die vertegenwoordigd waren in de Kamer. Van de deelnemende partijen haalden er 15 één of meer zetels. D66 en PVV werden met 26 het grootst. 50PLUS keerde na een afwezigheid van twee jaar terug in de Tweede Kamer.
Meer over: