regeringsgezinden ten tijde van Willem I, regeringsgezinden ten tijde van Willem I en Willem II, conservatief
functie(s) in de periode 1834-1854: secretaris van staat, lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, minister
Personalia
voornamen (roepnaam)
Gerrit (Gerrit)
titulatuur en naam
G. graaf Schimmelpenninck
geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 25 februari 1794
overlijdensplaats en -datum
Arnhem, 4 oktober 1863
levensbeschouwing
Nederlands Hervormd
Partij/stroming
stroming(en)
- gematigd liberaal
- conservatief (na 1849)
Hoofdfuncties/beroepen
- volontair handels- en bankiershuis "Staphorst" te Amsterdam, van 1814 tot 1 januari 1818
- deelgenoot handels- en bankiershuis "Staphorst" te Amsterdam, van 1 januari 1818 tot 1827
- directeur Nederlandsche Handel-Maatschappij, van 1824 tot 1827
- voorzitter Raad van Bestuur Nederlandsche Handel-Maatschappij, van 4 november 1827 tot 1 oktober 1834
- ambteloos, van 1 oktober 1834 tot 12 november 1835
- secretaris van Staat, van 12 november 1835 tot 1 december 1836 (benoemd bij K.B. van 4 november 1835, vanaf 22 september 1836 op non-actief vanwege gezondheid)
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 1 december 1836 tot 13 februari 1849
- buitengewoon gezant en gevolmachtigd minister te Sint Petersburg, van juni 1837 tot 31 mei 1840
- ambteloos, van juni 1840 tot oktober 1846 (wijdde zich aan het schrijven van een biografie van zijn vader)
- buitengewoon gezant en gevolmachtigd minister te Londen, van 31 oktober 1846 tot 25 maart 1848
- tijdelijk minister van Buitenlandse Zaken, van 25 maart 1848 tot 17 mei 1848
- tijdelijk minister van Financiën, van 25 maart 1848 tot 17 mei 1848
- voorzitter van de ministerraad, van 25 maart 1848 tot 17 mei 1848
- buitengewoon gezant en gevolmachtigd minister te Londen, van mei 1848 tot 2 mei 1852
- lid gemeenteraad van Diepenheim, van 15 oktober 1851 tot 16 september 1854
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 12 juli 1853 tot 17 september 1854 (voor het kiesdistrict Amsterdam)
ambtstitel
- minister van staat, van 1 december 1836 tot 4 oktober 1863
(in)formateurschap(pen)
- kabinetsformateur, van 23 maart 1848 tot 24 maart 1848
Nevenfuncties
- lid Kamer van Koophandel en Fabrieken te Amsterdam, vanaf 1820
- staatsraad in buitengewone dienst, Raad van State, vanaf 9 mei 1832
- lid Raad van Commissarissen Nederlandsche Handel-Maatschappij, vanaf 1835
- belast met diplomatieke missie naar Württemberg, Hannover en Oostenrijk om de troonsbestijging van Willem II aan te kondigen, oktober 1840
- president Maatschappij tot bevordering van het godsdienstig onderwijs onder de slaven en verdere heidensche bevolking in de kolonie Suriname, omstreeks 1840
- voorzitter commissie tot het afnemen van examens voor de buitenlandse dienst, van 17 juli 1846 tot oktober 1846
- vicepresident algemeene vergadering van deelnemers NRM (Nederlandsche Rhijn-Spoorweg Maatschappij), omstreeks 1858
- vicepresident Raad van Commissarissen NRM (Nederlandsche Rhijn-Spoorweg Maatschappij), omstreeks 1858
Opleiding
onderwijs buiten schoolverband
privé-onderwijs op Landgoed Diepenheim
primair onderwijs
- lagere school te 's-Gravenhage
academische studie
- Romeins en hedendaags recht (niet voltooid), Hogeschool te Leiden, van 12 november 1812 tot november 1813 (beëindigde studie om het ouderlijk landgoed te bewaken bij de komst der geallieerde troepen)
Activiteiten
als parlementariër
- Behoorde in 1844 tot de zes Eerste Kamerleden die tegen het wetsvoorstel inzake de vrijwillige geldlening stemden
- Stemde in 1848 bij de eerste lezing tegen hoofdstuk III (Staten-Generaal) van de nieuwe Grondwet
- Was in 1848 bij de behandeling van de tweede lezing van de Grondwetsherziening afwezig
- Behoorde in 1851 tot de vijf leden die tegen een wetsvoorstel stemden over wijziging een overeenkomst met de Nederlandsche Handel-Maatschappij over verkoop van producten
Wetenswaardigheden
algemeen
- Was in 1840 bij de inhuldiging van koning Willem II belast met het dragen van het kussen met daarop de kroon
- In november 1844 stemden hij, J.G. van Nes van Meerkerk en baron Huyssen van Kattendijke als enigen vóór het Adres van Antwoord op de troonrede waarin voorzichtig op hervormingen werd aangedrongen
- Was voorstander van een Grondwet naar Brits model, met een door de koning benoemde onontbindbare Eerste Kamer
- Bood op 13 mei 1848 zijn ontslag aan, nadat hij en minister Nepveu, zich als enigen in de ministerraad tegen de voorstellen van de Grondwetscommissie-Thorbecke hadden gekeerd.
- Speelde in 1849 een belangrijke rol bij de terugkeer vanuit Engeland van Willem (III), die na het overlijden van zijn vader koning was geworden.
uit de privésfeer
- Zijn dochter huwde met een zoon van H.J. baron van Doorn van Westcapelle, Gouverneur, minister en vicepresident van de Raad van State
- Zijn zwager, Salomon Dedel, was zijn voorganger als gezant in Londen
- Een zoon van hem was burgemeester van Diepenheim (1854-1858)
verkiezingen
- Versloeg in 1853 in het district Amsterdam na herstemming J. Heemskerk Bzn. (lib.). Was ook kandidaat in het district Almelo, maar werd daar in de eerste ronde verslagen.
- Was in 1854 geen kandidaat
- Werd in 1855 bij een tussentijdse verkiezing in het district Almelo verslagen door G.M. van der Linden (lib.).
niet-aanvaarde politieke functies
- minister van Marine en Koloniën, juni 1829
- minister van Waterstaat, Nationale Nijverheid en Koloniën, 1830
- minister van Financiën, 1833
- minister van Financiën, juli 1840
- minister van Buitenlandse Zaken, 1843
woonplaats(en)/adres(sen)
- Amsterdam
- 's-Gravenhage, van 1795 tot oktober 1799
- Parijs, van oktober 1799 tot november 1802
- Amiens, van december 1801 tot maart 1802
- Londen, van november 1802 tot 1804
- Diepenheim (Huis Nijenhuis), vanaf juni 1804
- 's-Gravenhage (Huis ten Bosch), van 1805 tot juni 1806
- Amsterdam, Singel, van 1819 tot 1825
- 's-Gravenhage, Noordeinde, van 1825 tot 1831
- Amsterdam, Singel, van 1831 tot 1835
- 's-Gravenhage, vanaf 1835
- Sint Petersburg, van augustus 1837 tot 1840
- Londen, Great Cumberland Street 5, van 1847 tot
ridderorden
- Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, december 1833
- Grootkruis Orde van de Eikenkroon, mei 1851
predicaten/adellijke titels
bezit van heerlijkheden
- heer van Nijenhuis en Peckendam
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden
Publicaties van/over
lijst van publicaties
"Rutger Jan Schimmelpenninck en eenige gebeurtenissen van zijnen tijd", 2 delen (1845)
literatuur/documentatie
- J.M. de Kempenaer, Levensberichten afgestorven leden van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde (1864)
- Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel IV, 1223
- M.W. Jurriaanse, "De Nederlandse ministers van Buitenlandse Zaken 1813-1900"
- H. Verbeek, "De Vergeten minister-president, Gerrit Schimmelpenninck (1794-1863)" (2026)
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek
publicaties over en van letterkundigen
biografie
archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
- gehuwd te Almelo, 29 september 1815 (echtgenote overleden 12 maart 1816)
- gehuwd (tweede huwelijk) te Wijhe, 24 mei 1819 (echtgenote overleden 15 juni 1852)
- gehuwd (derde huwelijk) te Arnhem, 3 september 1855
echtgeno(o)t(e)/partner
H.E.J. Stulen, Henriëtte Euphemia Johanna
2e echtgeno(o)t(e)/partner
J.P.F.C.C. barones van Knobelsdorff, Johanna Philippina Frederica Carolina Constantina
3e echtgeno(o)t(e)/partner
L.C.J. van Schuylenburch, Louise Charlotte Jeannette (weduwe van baron van Knobelsdorff, zwager van Schimmelpenninck)
kinderen
5 zonen en 3 dochters (uit tweede huwelijk)
vader
Mr. R.J. Schimmelpenninck, Rutger Jan
geboorteplaats en/of -datum
Deventer, 31 oktober 1761
moeder
C. Nahuijs, Catharina
geboorteplaats en/of -datum
Amsterdam, 26 december 1770
beroep grootvader (vaderskant)
wijnkoper
familierelaties
