Renovatieplan Binnenhof

Het Binnenhof moet flink op de schop. De lijst met gebreken is lang, zo concludeerde een commissie onder leiding van oud-minister Liesbeth Spies. Technische installaties zijn sterk verouderd en de brandveiligheid is onvoldoende. Bij brand zouden de monumentale gebouwen onherstelbaar beschadigd worden.

Het parlement koos uiteindelijk voor een variant waarbij de hele renovatie binnen 5,5 jaar afgerond moet worden. Tijdens deze renovatie, die in 2020 moet beginnen, verlaten de Binnenhofbewoners tijdelijk hun werkplek. Voor het hele traject trok verantwoordelijk minister Stef Blok 475 miljoen uit. De werkelijke kosten lijken rond de 550 miljoen euro uit te komen.

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Parlementaire steun

Kamerleden vertrekken niet graag van hun historische werkplek. In de Tweede Kamer zijn er diverse moties ingediend waarin de regering werd opgeroepen om nog andere opties voor de verbouwing te onderzoeken, waarbij de Tweede Kamer zo lang mogelijk op het Binnenhof kon blijven. De moties werden met brede steun aangenomen. Uiteindelijk kreeg Blok steun van een meerderheid van de Tweede Kamer om de renovatie binnen 5,5 jaar af te ronden. In september 2016 ging ook de Eerste Kamer akkoord met het afronden van de gehele renovatie binnen 5,5 jaar, voor een maximumbedrag van 475 miljoen euro. In het voorjaar van 2019 werd bekend dat dat maximumbedrag met enkele tientallen miljoenen overschreden zal worden.

2.

Opties voor verbouwing

Liesbeth Spies stelde in juli 2015 twee mogelijke opties voor verbouwing voor. In eerste instantie werden er nog meer mogelijkheden onderzocht, maar die bleken technisch onuitvoerbaar, te duur of te ingrijpend voor de bewoners van het Binnenhof.

  • In de eerste optie die overbleef werd het Binnenhof voor 5,5 jaar ontruimd. De Eerste en Tweede Kamer zouden dan vergaderen in het voormalige ministerie van Buitenlandse Zaken, naast het centraal station in Den Haag. De Raad van State en het Ministerie van Algemene Zaken zouden dan verhuizen naar het oude gebouw van de Hoge Raad aan het Lange Voorhout.
  • In de langerdurende optie waren veel meer verhuizingen noodzakelijk. Voor de verhuizingen zou in deze optie alleen gebruik worden gemaakt van het voormalige gebouw van de Hoge Raad. Er werd een 'doorschuifsysteem' voorgesteld, waarbij werknemers om en om naar dat gebouw zouden verhuizen. De plenaire debatten van de Tweede Kamer zouden blijven plaatsvinden op het Binnenhof, als de huidige zaal werd aangepakt kon worden uitgeweken naar de oude vergaderzaal.

De voorkeur van de commissie-Spies ging uit naar de kortdurende optie. Deze optie is met een totaal van 475 miljoen euro zo'n 125 miljoen euro goedkoper dan de lange variant. Een ander argument is dat er in de korte variant geen overlast is van de bouwwerkzaamheden, omdat alle medewerkers dan weg zijn van het Binnenhof.

Het kabinet, dat er formeel over gaat, nam de voorkeur van Spies over en heeft inmiddels besloten tot het sluiten van het Binnenhof voor 5,5 jaar. De belangrijkste overweging voor het kabinet waren de kosten voor de renovatie en het feit dat de lange variant risico's zou opleveren als bouwoverlast, brandgevaar en storingen. De Eerste en Tweede Kamer hadden geen mogelijkheid om de plannen te blokkeren, maar mochten wel hun mening geven over de plannen.

Daarnaast is in november 2016 besloten dat tijdens de renovatie de Tweede Kamer wél zal verhuizen naar het voormalige ministerie van Buitenlandse Zaken, maar de Eerste Kamer niet. In plaats daarvan gaat de Eerste Kamer, net als een deel van de Raad van State, naar het oude gebouw van de Hoge Raad. Dit is mogelijk geworden doordat het ministerie van Algemene Zaken niet naar het gebouw aan de Lange Voorhout gaat. In plaats daarvan gaat het ministerie van Algemene Zaken naar het Catshuis.

3.

Geheimhouding

In november 2016 heeft Minister Blok de renovatie van het Binnenhof tot officieel geheim verklaard. Door gegevens over beveiliging, installaties en inrichting van het complex geheim te houden, moet de nationale veiligheid worden gewaarborgd. Het Rijksvastgoedbedrijf zal zelf de klus gaan uitvoeren.

Om toch het publiek op de hoogte te houden van de renovatie, zal een informatiecentrum worden opgezet en kunnen bezoekers via een loopbrug de renovatie met eigen ogen zien.

4.

Politieke reacties en vervolg

De Eerste en Tweede Kamer vertrekken niet graag van het Binnenhof, toch erkennen diverse Kamerleden dat renovaties noodzakelijk zijn. Tweede Kamerleden hebben geprobeerd om de gevolgen van de verbouwing te verzachten. Tweede Kamerlid Wouter Koolmees (D66) diende een motie in, samen met Roelof Bisschop (SGP), Gert-Jan Segers (ChristenUnie) en Ronald van Raak (SP), om eerst de gebouwen aan de ene kant van het complex aan te pakken (Eerste Kamer, Algemene Zaken en de Raad van State) en om daarna de Tweede Kamer aan te pakken.

De regering wordt verzocht om voor het zomerreces een plan hiervoor aan de Kamer voor te leggen. De motie werd met algemene stemmen aangenomen. Een andere motie, door dezelfde Kamerleden ingediend, kreeg een zeer ruime meerderheid. In die motie wordt het kabinet opgeroepen om met een plan te komen waarin de Tweede Kamer zo lang mogelijk op het Binnenhof kan blijven.

In de Eerste Kamer was er zo mogelijk nog meer kritiek op de plannen. Na een gesprek met fractievoorzitters zei Kamervoorzitter Ankie Broekers-Knol tegen de pers: 'Iedereen heeft er heel veel moeite mee, om niet te zeggen dat we er toch wel erg veel bezwaren tegen zouden hebben'. In reactie op de bezwaren uit de beide Kamers heeft het kabinet besloten om toch nog de variant van zeven jaar, met meer spreiding, te onderzoeken. Broekers-Knol zei verder: 'Sinds 1200 is hier al die zeven-, achthonderd jaar almaar verbouwd en telkens ging de business gewoon door. Ik zie niet waarom dat nu anders zou moeten'.

In een nader kabinetsonderzoek uit april 2016 oordeelde het Rijksvastgoedbedrijf dat een eerdere terugkeer van de Eerste Kamer mogelijk is, deze optie verschilt niet veel van de algehele sluiting. Als voor deze variant wordt gekozen, zal het kabinet daar gehoor aan geven. Een variant waarbij de Tweede Kamer na de Eerste Kamer wordt gerenoveerd behoort ook tot de mogelijkheden, al zullen de kosten daarvan hoger liggen en zal er ook meer overlast zijn.

Na het nadere kabinetsrapport, bleek dat een Tweede Kamermeerderheid volhardt in steun voor de goedkopere, maar ingrijpendere variant: de verbouwing van 5,5 jaar waarbij het Binnenhof geheel gesloten wordt. Een meerderheid in de Eerste Kamer was hier fel op tegen. In die Kamer werd bij meerderheid gevonden dat het Binnenhof tijdens de verbouwing op zijn minst gedeeltelijk open moet blijven.

5.

Kamerdebat 2016

Op donderdag 7 juli 2016 was er een kort debat in de Tweede Kamer over de renovatie van het Binnenhof. Hierin konden Kamerleden moties indienen en bleek dat een meerderheid in de Tweede Kamer Prinsjesdag niet wil laten plaatsvinden op het Binnenhof tijdens de renovatie. Met het aannemen van een motie is uitgesproken dat het aan de voorzitter van de Eerste Kamer, als voorzitter van de Staten-Generaal, is om een andere plek te vinden voor de jaarlijkse plechtigheid.

Uiteindelijk steunde een meerderheid van de Tweede Kamer Blok's plan om de renovatie binnen 5,5 jaar af te ronden. Hoewel de Eerste Kamer lang zijn bedenkingen had bij het plan om het Binnenhof voor lange tijd te sluiten, is ook zij akkoord gegaan na bestuurlijke afspraken over de renovatie. In september 2016 heeft de Eerste Kamer ingestemd met het afronden van de gehele renovatie binnen 5,5 jaar. Voor de renovatie is 475 miljoen euro beschikbaar gesteld.

6.

Kamerdebat 2018

Op donderdag 14 juni 2018 vond een kort debat plaats over het renovatieproject. Tweede Kamerleden dienden verschillende moties in. Deze moties betroffen onder meer het uittrekken van extra geld voor verduurzaming, het minimaliseren van aardgasgebruik, het rapporteren over de voortgang van het project en het voorzien in goede kinderopvang tijdens en na de renovatie.

Middendorps motie over een halfjaarlijkse rapportage werd unaniem aangenomen. Elk jaar wordt de Kamer tweemaal geïnformeerd over de stand van zaken omtrent de renovatie.

7.

Kamerdebat 2019

Op 23 april 2019 vond weer een Kamerdebat plaats over de renovatie van het Binnenhof. Hierbij waren opnieuw meerdere moties ingediend door verschillende Kamerleden, waarvan er een aantal werd aangenomen. Hier werd vooral de openbaarheid van de renovatie en de aanpak van het kiezen van een architect besproken.

Zo werd er een motie aangenomen waarin werd verzocht om ook interim-rapportages met de Kamer te delen wanneer er tussentijds belangrijke ontwikkelingen ontstaan. Een andere aangenomen motie over de openbaarheid van de renovatie, verzocht de regering om opnieuw een afweging te maken welke onderdelen van de renovatie wel en welke niet in openheid konden worden gedeeld. Verder werd er nog een motie aangenomen over het verbeteren van de governancestructuur en het afleggen van duidelijke verantwoording over de positie en taken van de architecten.


Meer over