PvdA-bestuurder, minister en senator. Studeerde psychologie en was wetenschapper en docent op tandheelkundig gebied. Haar bestuurlijke loopbaan liep via de Amsterdamse raad, de Universiteit van Amsterdam, een wethouderschap in Amsterdam en het burgemeesterschap in Nijmegen tot een ministerschap in het kabinet-Balkenende IV (2007-2010). In dat kabinet was zij minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Daarna voorzitter van de HBO-raad en in 2011-2015 Eerste Kamerlid. Hield zich in de Senaat bezig met volksgezondheid en verkeer. Gold als een krachtdadige en charmante bestuurder, maar was als minister wat minder gelukkig omdat haar wat ongeduldige en doelgerichte bestuursstijl soms weerstand opriep.
PvdA
functie(s) in de periode 2007-2015: lid Eerste Kamer, minister
wetenschappelijk medewerker ACTA (Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam), van 1977 tot 1986
universitair hoofddocent ACTA (Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam), van 1986 tot 1994
lid gemeenteraad van Amsterdam, van 29 april 1986 tot 16 december 1991
voorzitter Universiteitsraad, Universiteit van Amsterdam, van 1 januari 1992 tot april 1994
lid gemeenteraad van Amsterdam, van 12 april 1994 tot april 2001
wethouder (van bestuurlijk stelsel, personeel & organisatie, gemeentevervoerbedrijf, stadstoezicht, nutsbedrijven, openbare ruimte binnenstad en monumentenzorg) van Amsterdam, van 12 april 1994 tot 14 april 1998
wethouder (van zorg, nutsbedrijven, monumentenzorg, openbare ruimte, verkeer binnenstad en parkeren binnenstad) van Amsterdam, van 14 april 1998 tot 15 maart 2001
burgemeester van Nijmegen, van 15 april 2001 tot 1 januari 2007
minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, van 22 februari 2007 tot 23 februari 2010
voorzitter HBO-raad (belangen- en werkgeversvereniging van hogescholen in Nederland), van 1 januari 2011 tot 1 januari 2012
lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 7 juni 2011 tot 9 juni 2015
bestuurlijk aanjager Onbeperkt Meedoen, van 15 december 2022 tot 3 juli 2024
Partijpolitieke functies
vorige
lid PvdA-werkgroep 'Inhoud' (commissie-De Boer), van juli 2002 tot 25 september 2002 (evaluatie van de verkiezingsnederlaag)
lid commissie herziening PvdA-beginselprogramma, 2003-2004
Nevenfuncties
huidige
voorzitter Sectorraad Paarden (SRP), vanaf december 2020
lid bestuur Vereniging Vrienden Amsterdamse Binnenstad (VVAB), vanaf april 2021
bestuursvoorzitter Hoofdpijn Alliantie, vanaf oktober 2021
lid van de Raad van Toezicht van Omroep ZWART, vanaf december 2021
'aanjager' "Onbeperkt Meedoen", van december 2022 tot 1 juli 2024
vorige
voorzitter Raad van Commissarissen N.V. Afvalverwerkinginrichting Gemeente Amsterdam, van 1994 tot 2001
vicevoorzitter Raad van Commissarissen N.V. WRK (Watertransportmaatschappij Rijn-Kennemerland), van 1994 tot 2001
voorzitter algemeen bestuur Gemeenschappelijke Regeling Centrale Post Ambulancevervoer, van 1994 tot 2001
lid AER (Algemene Energieraad)
vicevoorzitter Raad van Commissarissen energiebedrijf "NUON"
voorzitter Warmteforum
voorzitter Libris Literatuurprijs 2006
lid Raad van Toezicht Trimbos Instituut, tot 1 oktober 2006
lid Raad van Toezicht Koninklijke Nederlandse Toeristenbond ANWB
lid Raad van Commissarissen Koninklijke Nederlandse Toeristenbond ANWB
lid Adviesraad "Buurt Veiligheid Nederland"
voorzitter Kenniscentrum Lokaal Sociaal Beleid
lid redactieraad praktijkblad "G" (vakblad voor public health)
lid bestuur Holland Festival
voorzitter Afval Overleg Orgaan, van 2001 tot 2006
voorzitter Stichting Opleiding Maatschappij en Gezondheid, van 2002 tot 2005
lid Commissie Innovatie Openbaar Bestuur, ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksaangelegenheden (InAxis), van 2002 tot mei 2006
lid algemeen bestuur VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten)
voorzitter VNG-commissie Bestuurlijke en Juridische Zaken
voorzitter bestuur Stichting Salto Transatlantico
lid audit-adviesraad, Universiteit van Amsterdam
lid Raad van Advies en Ondersteuning "Nationale Stichting 'De Nieuwe Kerk'" te Amsterdam
lid Adviesraad MC Groep (ziekenhuizen te Lelystad, Emmeloord en Dronten)
lid Rob (Raad voor het openbaar bestuur), van 1 januari 2006 tot 22 februari 2007
voorzitter jury Rotterdam-Maaskantprijs 2006
voorzitter Adviescollege Landelijk Management Development Brandweer (Ministerie van BZK)
voorzitter ZonMw (Nederlandse Organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie), van 1 oktober 2006 tot februari 2007
voorzitter Nationaal Preventieplaform i.o., 2010
voorzitter Fonds voor Beeldende Kunsten, Vormgeving en Bouwkunst, vanaf 1 januari 2011
lid Raad van Toezicht Stedelijk Museum te Amsterdam, van 1 januari 2011 tot 1 januari 2015
voorzitter Raad van Toezicht "Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid", van 11 juli 2011 tot 11 juli 2019
voorzitter LAN (Long Alliantie Nederland), van 15 december 2012 tot januari 2016
vicevoorzitter Raad van Commissarissen Woonstichting "Lieven De Key", van 2013 tot 2021
lid Raad van Commissarissen "Shell Nederland BV", van 1 januari 2013 tot 2022
lid Raad van Toezicht Amsterdamse Hogeschool voor de Kunsten, van 18 oktober 2014 tot 2021
voorzitter bestuur KNGF (Koninklijk Nederlands Genootschap voor Fysiotherapie), van 1 december 2014 tot 23 november 2018
vicevoorzitter Raad van Toezicht Consumentenbond, van 2015 tot 2018
'aanjager' "Onbeperkt Meedoen", van december 2022 tot 1 juli 2024
afgeleide functies, presidia etc.
voorzitter commissie verkeer, beheer openbare ruimte en milieu (gemeenteraad van Amsterdam), tot 1992
lid parlementaire commissie Onderzoek privatisering/verzelfstandiging overheidsdiensten (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 4 oktober 2011 tot 20 november 2012
voorzitter vaste commissie voor Immigratie en Asiel/JBZ-raad (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 15 januari 2013 tot 9 juni 2015
comités van aanbeveling, erefuncties etc.
erevoorzitter Rode Kruis, afdeling Nijmegen
beschermvrouwe Politiekapel Gelderland-Zuid
Opleiding
voortgezet onderwijs
gymnasium-b, "Tweede VCL (Vrijzinnig-Christelijk Lyceum)" te 's-Gravenhage, tot 1970
academische studie
psychologie: klinische psychologie, Universiteit van Amsterdam, van 1970 tot 1976
promotie
sociale wetenschappen, Universiteit van Amsterdam, 16 maart 1984
cursussen
leergang "Commissarissen en Toezichthouders", Nyenrode Universiteit, 2006
Activiteiten
opvallend stemgedrag
Stemde in 2012 als enige van haar fractie tegen het wetsvoorstel Terugdringen alcoholgebruik onder jongeren, omdat zij ten principale voor een leeftijdsgrens van 18 jaar was
Behoorde in 2014 met Adri Duivesteijn en Marijke Linthorst tot de minderheid van haar fractie die tegen het wetsvoorstel Wet verbod verticale integratie stemde. Het wetsvoorstel werd met 38 tegen 33 stemmen verworpen.
als bewindspersoon (beleidsmatig)
Trok in 2007 drie wetsvoorstellen in over de gekozen burgemeester: het wetsvoorstel Wet introductie gekozen burgemeester, wetsvoorstel Wet verkiezing burgemeester en het overwegingsvoorstel om in de Grondwet een bepaling op te nemen over de gekozen burgemeester (29.864 & 29.865 & 30.422)
Verdedigde in 2007 met succes in de Tweede Kamer een wetsvoorstel tot wijziging van de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten waardoor inlichtingendiensten betere mogelijkheden moesten krijgen voor het doen van onderzoek en naar terroristische en andere gevaren voor de nationale veiligheid. Het wetsvoorstel werd in 2011 door minister Donner ingetrokken, na een kritisch verslag in de Eerste Kamer. (30.553)
Sloot in 2007 een bestuursakkoord met de gemeenten over een gezamenlijke aanpak van problemen op het gebied van veiligheid, armoedebeleid, jeugd en gezin en onderwijs en zorg. De gemeenten krijgen meer beleidsvrijheid en financiële ruimte. Voor de taken komt netto 1,1 miljard euro beschikbaar. De limitering van de ozb wordt afgeschaft.
Presenteerde in 2007 een actieplan tegen radicalisering. Voorgestelde maatregelen liggen zowel in de sfeer van preventie (onderwijs, opvoedingsondersteuning, stages) als repressie (aanpak extremistische websites). Er komt 28 miljoen euro beschikbaar.
Beëindigde in 2007 de subsidieregeling voor het organiseren van burgemeestersreferenda
Bracht in 2008 samen met de ministers Hirsch Ballin, Vogelaar en Rouvoet het Actieplan Overlast en Verloedering uit. Hierin staan maatregelen om knelpunten bij de aanpak van overlast weg te nemen. Het beleid richt zich op aanpak van overlast door jongeren, uitgaansoverlast, overlast in de woon- en leefomgeving en verloedering van de fysieke woon- en leefomgeving. Gemeenten krijgen op die punten nieuwe (wettelijke) instrumenten en de samenwerking en regievoering worden versterkt. Ook de mogelijkheden voor burgers om onderling respect in een buurt te verbeteren, worden uitgebreid. (28.684)
Bracht in 2008 een standpuntbepaling uit over de inkomens in de publieke en semipublieke sfeer. Deze inkomens worden overeenkomstig het advies van de commissie-Dijkstal (adviescommissie beloning en rechtspositie politieke ambtsdragers en topambtenaren) genormeerd, respectievelijk gemaximeerd. Voor inkomens in de publieke en semipublieke sfeer geldt het inkomen van de minister-president als maximumnorm. De minister van BZK is systeemverantwoordelijke, de vakministers zijn verantwoordelijk voor het topinkomensbeleid in hun eigen sector. (28.479, 36)
Stelde in 2009 de Staatscommissie-Thomassen in, die advies moest uitbrengen over mogelijke herziening van de Grondwet, met name over de toegankelijkheid daarvan. Verder moest de commissie de verhouding tussen grondrechten en uit verdragen voortvloeiende rechten tegen het licht houden.
Verdedigde in 2009 met succes in de Tweede Kamer wetsvoorstellen tot harmonisatie van uitkeringsrechten voor politieke ambtsdragers en tot harmonisatie van uitkeringsrechten voor Tweede Kamerleden. De wetsvoorstellen waren in 2006 door minister Remkes ingediend. (30.424 & 30.693)
Diende in 2009 samen met de ministers Klink en Rouvoet een wijziging van de Drank- en Horecawet in, die onder meer gemeenten meer mogelijkheden moet geven om overmatige alcohol gebruik van jongeren tegen te gaan. Het wetsvoorstel werd in 2012 door de ministers Schippers en Opstelten in het Staatsblad gebracht. (32.022)
Diende in 2009 samen met minister Hirsch Ballin een wetsvoorstel in over regulering van prostitutie en bestrijding van misstanden in de seksbranche (32.211)
Diende in 2009 wetsvoorstellen in om verplichte afdracht van vergoedingen voor volksvertegenwoordigers en andere bestuurders aan hun partij te verbieden. Deze wetsvoorstellen werden in 2013 ingetrokken. (32.220 & 32.221)
Verdedigde in 2009 en 2010 in beide Kamers met succes een wetsvoorstel over de openbaarmaking van nevenfuncties en inkomsten uit nevenfuncties van politieke ambtsdragers. De wetswijziging werd door minister Hirsch Ballin in het Staatsblad gebracht. (30.425)
als bewindspersoon (wetgeving)
Bracht in 2007 samen met minister Hirsch Ballin een wijziging van de Politiewet in het Staatsblad (Stb. 180) waardoor de sturing vanuit het Rijk (Justitie en BZK) van de politieregio's wordt versterkt. De burgemeester van de centrumgemeente van de politieregio is niet langer automatisch korpsbeheerder, maar deze wordt voortaan bij KB aangesteld. De ministers krijgen de bevoegdheid de korpsbeheerders aanwijzingen te geven. Het wetsvoorstel was in 2004 ingediend door de ministers Donner en Remkes en door hen in 2006 in de Tweede Kamer verdedigd. (29.704)
Bracht in 2008 samen met minister Hirsch Ballin de Wet bestuurlijke boete overlast in de openbare ruimte (Stb. 44) in het Staatsblad. Gemeenten mogen een bestuurlijke boete opleggen bij bepaalde overtredingen die overlast in het publieke domein veroorzaken. Gemeenten kunnen zelf kiezen of ze dit handhavingsinstrument inzetten. Het betreft overtredingen die bij gemeentelijke verordening strafbaar zijn gesteld en die niet voorkomen op een bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen negatieve lijst. Te denken valt aan gedragingen als wildplassen, het verkeerd aanbieden van huisvuil en het aanbrengen van graffiti. Het wetsvoorstel was in 2005 ingediend door de ministers Remkes en Donner en in 2007 door de ministers Remkes en Hirsch Ballin verdedigd in de Tweede Kamer. (30.101)
Verdedigde in 2008 met succes twee voorstellen tot grondwetsherziening (over het niet langer uitsluiten van wilsonbekwamen van het kiesrecht en over het schrappen van de bepaling over het voorzitterschap van de gemeenteraad en van provinciale staten). (31.012 & 31.013)
Bracht in 2008 samen met minister Hirsch Ballin en staatssecretaris Bussemaker de Wet tijdelijk huisverbod (Stb. 421) tot stand. Hierdoor wordt het mogelijk een huisverbod op te leggen aan iemand die zich schuldig maakt aan dreiging van (ernstig) huiselijk geweld. Tijdens de uithuisplaatsing kan hulp worden geboden, om zo escalatie in het gezin te voorkomen. Als hoofd van de politie is de burgemeester bevoegd de maatregel op te leggen. Het wetsvoorstel was in 2006 ingediend door de ministers Donner en Remkes. (30.657)
Bracht in 2008 een wijziging (Stb. 538) van de Gemeentewet tot stand, waardoor het raadplegend burgemeestersreferendum wordt afgeschaft. Overwegingen zijn: de behoefte aan deze vorm van volksraadpleging bleek in de praktijk gering, er was soms misverstand over de betekenis en het referendum bleek niet bevorderlijk voor de status van het ambt van burgemeester. (31.393)
Diende in 2008 samen met minister Hirsch Ballin een wetsvoorstel in om voetbalvandalisme en ernstige overlast beter preventief te kunnen bestrijden (de 'voetbalwet'). Het voorstel werd in 2010 mede door minister Hirsch Ballin in het Staatsblad gebracht. (31.467)
Bracht in 2010 de Wet veiligheidsregio's (Stb. 145) tot stand. De wet biedt de grondslag voor het instellen van een gemeenschappelijke regeling waaraan de uitvoering van brandweertaken en taken in het kader van de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen worden opgedragen. Daarnaast regelt de wet dat het regionale bestuur een coördinerende rol vervult bij de rampenbestrijding en crisisbeheersing door zowel afstemming tussen partners in de veiligheidsregio als daarbuiten te organiseren en faciliteren. Onder meer de Brandweerwet, de Wet geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen en de Wet rampen en zware ongevallen worden ingetrokken. (31.117)
Wetenswaardigheden
algemeen
Was als wethouder verantwoordelijk voor de verzelfstandiging van het Gemeentelijk Vervoerbedrijf
In 2007 verwierp de Eerste Kamer het door haar en minister Hirsch Ballin verdedigde wetsvoorstel Wet bestuurlijke boete fout parkeren en ander lichte verkeersovertredingen. Het wetsvoorstel was in 2005 ingediend door de ministers Remkes en Donner. (30.098)
Was in juli 2013 kandidaat voor het voorzitterschap van de Eerste Kamer. Viel na de tweede ronde echter af.
Trok zich in 2014 terug als Eerste Kamerkandidaat nadat zij op de ontwerp-lijst op een onverkiesbare plaats was gezet
niet-aanvaarde politieke functies
minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, oktober 2012 (geweigerd)
pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
"Gietijzeren Guusje" (bijnaam als bestuurder)
ridderorden
Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 17 maart 2010
Publicaties van/over
lijst van publicaties
"Informeren en saneren: het stimuleren van de vraag naar tandheelkundige hulp" (dissertatie, 1984)
"De burgemeester: een sterk verhaal", in: "Burgemeester" (redactie E. Muller en J. de Vries, 2014) (samen met T. Kwakkelstein)
literatuur/documentatie
Job van de Sande en Yvonne Wiggers, "De late roeping van Guusje ter Horst", AD, 23 juni 2007
Barbara Rijlaarsdam en Derk Stokmans, "Een politica die moet leren verleiden, niet bevelen", NRC Handelsblad, 22 december 2008
Max van Wezel en Margalith Kleijwegt, "Guusje ter Horst: 'Een opstand van de elite is hard nodig'", Vrij Nederland, juli 2009
Romana Abels, "Toevluchtsoord voor geschrokken burgers", Trouw, 27 mei 2015
