Mr. H. van Sonsbeeck

H. van Sonsbeeck
bron: M.W. Jurriaanse: Ministers van Buitenlandse Zaken in de 19e eeuw

Gefortuneerde katholieke Zwolse notabele en rechter uit een bekend Overijssels geslacht van grondbezitters. Na staatsraad te zijn geweest, werd hij in het eerste kabinet-Thorbecke minister van Buitenlandse Zaken en van Katholieke eredienst. Was weinig ambitieus en nogal zwaartillend, waardoor het ministersambt hem zwaar drukte. Kreeg in 1851 te maken met de pauselijke plannen om de bisschoppelijke hiërarchie in Nederland te herstellen. Hijzelf had gewild dat de Nederlandse regering hiertoe het initiatief had genomen. Trad in 1852 af vanwege tegenwerking uit de Tweede Kamer. Als minister niet gelukkig, mede doordat hij geen diplomatieke ervaring had en vaak tegenover zijn ambtgenoten stond.

liberaal
functie(s) in de periode 1842-1865: minister, lid Raad van State, staatsraad in buitengewone dienst

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Activiteiten
  7. Wetenswaardigheden
  8. Publicaties van/over
  9. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Herman

titulatuur en naam

Mr. H. van Sonsbeeck Herman

geboorteplaats en -datum

Zwolle, 24 juli 1796

overlijdensplaats en -datum

Heino, 29 november 1865

levensbeschouwing

Rooms-Katholiek

Partij/stroming

stroming(en)

liberaal

Hoofdfuncties/beroepen

  • advocaat te Zwolle, van 1817 tot 1820
  • rechter-plaatsvervanger, rechtbank van eerste aanleg te Zwolle, van 1 augustus 1827 tot 1 januari 1839
  • lid Provinciale Staten van Overijssel, van 1 juli 1834 tot december 1838 (voor de steden, Zwolle)
  • raadsheer Provinciaal Gerechtshof te Zwolle, van 1 januari 1839 tot 1 juni 1842
  • lid Raad van State, van 4 juli 1842 tot 1 november 1849 (benoemd bij K.B. van 21 april 1849)
  • minister van Buitenlandse Zaken, van 1 november 1849 tot 16 oktober 1852
  • tijdelijk minister voor de Zaken der Rooms-Katholieke Eredienst, van 1 november 1849 tot 16 oktober 1852
  • staatsraad in buitengewone dienst, Raad van State, van 16 februari 1864 tot 29 november 1865

Nevenfuncties

  • secretaris vereniging van Rooms-Katholieke notabelen (vereniging had tot doel het behoud van de rechten en maatschappelijke voordelen van de rooms-katholieken, zoals bij de grondwet verzekerd)
  • lid Staatscommissie tot onderzoek van de rekening der koloniale remises, 1842
  • lid bestuur plaatselijke schoolcommissie te 's-Gravenhage, omstreeks 1848
  • voorzitter Staatscommissie herziening wetten en verordeningen betrekkelijk de geneeskundige staatsregeling en uitoefening der onderscheiden takken van geneeskunde, vanaf 25 juli 1848
  • lid Commissie ter oprichting van een standbeeld binnen de stad 's-Gravenhage voor Z.M. koning Willem II, vanaf april 1849

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • Latijnse School te Zwolle (tegelijk met Thorbecke)

academische studie

  • Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op dissertatie), Hogeschool te Groningen, van 2 oktober 1813 tot 6 juni 1817

Activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)

  • Wist een oplossing te bewerkstelligen over een schuld aan Rusland. Bij verdrag van 19 mei 1815 was bepaald, dat Nederland zolang het met België verbonden zou zijn, de rente van 25 miljoen gulden Russische schuld zou betalen. Nu was er verschil ontstaan over de te betalen rente over periode 1830-1839. Van Sonsbeeck sloot met Rusland op 30 augustus 1850 een verdrag, dat het in 1831 verschuldigde rente zou betalen. Op 1 april 1851 diende hij een wetsontwerp tot verhoging staatsbegroting met die som. Dit wetsvoorstel werd na hevige bestrijding in september 1852 aangenomen.

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Was er voorstander van dat de Nederlandse regering het initiatief zou nemen voor een nieuwe nationale katholieke kerkelijke organisatie. De koning weigerde hieraan tot driemaal toe echter medewerking.
  • Was, net als de koning, minder geneigd de gevoelens van Pruisen te ontzien dan zijn collega-ministers en werkte in 1850 mee aan de zending van een Nederlandse gezant naar de plenaire vergadering van de Duitse Bond. Daarmee werd tegemoetgekomen aan het verlangen van Oostenrijk, de centrale macht in de Duitse Bond, en werd ingegaan tegen de Pruisische wens. Toen Pruisen ontstemming liet blijken, werd de Luxemburgse-Limburgse afgevaardigde Jhr. Von Scherf teruggeroepen van de Bondsvergadering. Er was zodoende ook geen kans Limburg los te weken uit de Duitse Bond.
  • Weigerde, net als de koning, mee te werken aan een verdedigingsverbond met België toen dat land in 1851 leek te worden bedreigd door het Frankrijk van Napoleon III
  • Een door hem in 1850 ingediend wetsvoorstel tot goedkeuring van verdrag met Frankrijk ter wering van nadruk (Nederland drukte veel Franse boeken na) werd op 4 augustus 1852 met algemene stemmen verworpen, omdat er volgens de Kamer voor Nederland geen voordeel tegenover stond. Als gevolg van hevige parlementaire bestrijding die zijn voorstellen hadden ondervonden, verzocht hij ontslag. Dat werd hem eervol verleend. Hij deed dat nadat de Eerste Kamer op 17 september het door hem verdedigde wetsvoorstel had aangenomen over verhoging van de begroting vanwege het achterstallig aandeel van Nederland in de Russische staatsschuld.

uit de privésfeer

  • Zijn echtgenote, de echtgenote van J.W.M. Bosch (Eerste Kamerlid), en de echtgenote van Ch.A. baronde Bieberstein (Tweede Kamerlid) waren zussen van elkaar
  • Zijn echtgenote overleed toen hij vijf maanden minister was
  • Een zoon van hem, B.J.J. van Sonsbeeck, was Gedeputeerde van Overijssel
  • Een dochter van hem was gehuwd met een zoon van D. Blankenheym, Eerste Kamerlid
  • Zijn vader was houtkoper

verkiezingen

  • Werd in 1848 zowel bij de algemene verkiezingen als bij naverkiezingen in het district Enschede verslagen door jhr. C.M. Storm van 's-Gravesande, die echter een benoeming in een ander district aannam. Legde het bij de naverkiezingen af tegen M.J. de Man.

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Zwolle
  • Heino, Huize Alerdink ('s zomers)
  • 's-Gravenhage, Bezuidenhout, later Herengracht, vanaf 1842

ridderorden

Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • "Ad locum codicis civilis de communione inter conjuges" (dissertatie, 1817)
  • "Proeve over de zelfstandigheid en onafhankelijkheid der regterlijke magt" (1829) (n.a.v. zgn. conflicten-besluit van minister Van Maanen)
  • "Aanmerkingen omtrent de kadastrale operatien en het reclameren daartegen" (1833)
  • "Bijdrage ter regeling van het beheer der dijk- en polderbesturen van de conflicten van attributie" (1841)
  • "Verdere bijdrage ter regeling van de conflicten van attributie" (1842)
  • "Beschouwingen over het koninklijk recht van placet, of zijn er dan geen middelen zich te verstaan?" (1848)

literatuur/documentatie

  • Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel IX, 1053
  • M.W. Jurriaanse, "De Nederlandse ministers van Buitenlandse Zaken 1813-1900"
  • Ned. Patriciaat, 1957

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek

archivalia via site Nationaal Archief

vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

  • gehuwd te Utrecht, 20 september 1821 (echtgenote overleden 23 maart 1838)
  • gehuwd (tweede huwelijk) te Groningen, 27 januari 1843 (echtgenote overleden 25 april 1850)
  • gehuwd (derde huwelijk) te Amsterdam, 23 oktober 1856

echtgeno(o)t(e)/partner

Jkvr. P.E. Bosch van Drakestein, Pauline Elisabeth

2e echtgeno(o)t(e)/partner

A.M.L. Cremers, Anna Maria Lucia

3e echtgeno(o)t(e)/partner

M.R.W. van Romunde, Magdalena Requina Wilhelmina (weduwe van Gerard van Cranenburgh; moeder van drie kinderen)

kinderen

2 zoons en 5 dochters (uit eerste huwelijk)

vader

B.J. van Sonsbeeck, Bernard Joseph

geboorteplaats en/of -datum

Zwolle, 5 maart 1772

moeder

M.E. Heerkens, Margaretha Elisabeth

geboorteplaats en/of -datum

Zwolle, 29 december 1772

familierelaties