Ir. C.N. van Dis

foto Ir. C.N. van Disvergrootglas

SGP-voorman. Scheikundig ingenieur, die jarenlang het onvervalste orthodox-calvinistische en anti-Roomse SGP-geluid in beide Kamers liet horen. Strijder tegen vrouwenkiesrecht, loterijen, crematie, sport, inentingen, emancipatie, de Verenigde Naties, etc., etc. Tevens een fervent dierenbeschermer. Was ruim dertig jaar parlementariër en daarnaast gemeenteraadslid in Rotterdam en lid van Provinciale Staten van Zuid-Holland. Vanaf 1961 fractieleider van de SGP en in 1963 en 1967 lijsttrekker. Bekende, beminnelijke, maar vooral ook een getuigende politicus.

SGP
in de periode 1929-1973: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK

voornamen

Cornelis Nicolaas

personalia

geboorteplaats en -datum
Leiden, 23 augustus 1893

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 5 januari 1973

levensbeschouwing
Christelijk-gereformeerd

partij/stroming

partij(en)
SGP (Staatkundig-Gereformeerde Partij)

hoofdfuncties en beroepen

  • assistent organische scheikunde, Technische Hogeschool te Delft, van 1918 tot 1919
  • scheikundige N.V. Utrechtsche Chemische Industrie te Utrecht, van 1919 tot 1 januari 1929
  • directeur nieuwsblad- en handelsdrukkerij "De Banier" te Utrecht, van 1 januari 1929 tot 1 juli 1931
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1929 tot 8 juni 1937
  • lid gemeenteraad van Rotterdam, van 1 september 1931 tot 1 juli 1940
  • wetenschappelijk assistent van een farmaceutische fabriek te Amsterdam, van 1943 tot 1946
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 4 juni 1946 tot 10 mei 1971
  • lid gemeenteraad van Ermelo, van 2 september 1946 tot 1 november 1949
  • lid Provinciale Staten van Gelderland, van januari 1949 tot 15 september 1949
  • fractievoorzitter SGP Tweede kamer der Staten-Generaal, van maart 1961 tot 28 april 1971
  • lid Provinciale Staten van Zuid-Holland, van 18 april 1961 tot 3 juni 1970
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 11 mei 1971 tot 5 januari 1973
  • fractievoorzitter (eenmansfractie) SGP Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 11 mei 1971 tot 5 januari 1973

partijpolitieke functies

  • secretaris SGP, van 4 april 1929 tot maart 1962
  • redacteur weekblad "De Banier", van 1929 tot 1940
  • lid bestuur LVSGS (Landelijk Verband van Staatkundig-Gereformeerde Studieverenigingen), van 1946 tot 1962
  • hoofdredacteur weekblad "De Banier", van 1 maart 1961 tot januari 1969
  • politiek leider SGP, van 4 maart 1961 tot 28 april 1971

lijsttrekkerschap etc.
  • lijsttrekker SGP Tweede Kamerverkiezingen 1963, van 20 februari 1963 tot 15 mei 1963
  • lijsttrekker SGP Tweede Kamerverkiezingen 1967, van 23 december 1966 tot 15 februari 1967

nevenfuncties

afgeleide functies, presidia etc.
  • lid parlementaire enquêtecommissie regeringsbeleid 1940-1945 (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 12 november 1947 tot 21 december 1956
  • plaatsvervangend lid Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 21 september 1966 tot 16 september 1969

opleiding

lager-/basisonderwijs
  • Prot.chr. lagere school

voortgezet onderwijs
  • Christelijke MULO-school
  • vijfjarige h.b.s., Gemeentelijke Hogere Burgerschool te Leiden

academische studie
  • scheikunde, Technische Hogeschool te Delft, tot 1919

activiteiten

als parlementariër
  • Was woordvoerder van zijn fractie voor onder meer financieel-economische zaken, sociale zaken, defensie en buitenlandse zaken

wetenswaardigheden

algemeen
  • Was in december 1963 medeondertekenaar van een verzoekschrift aan de regering om overleg met de regering van 'het broedervolk' in Zuid-Afrika te gaan voeren om de vriendschapsbanden te verstevigen
  • Vond in 1966 dat de schrijver Gerard Reve zich schuldig maakte aan smalende godslastering in enkele passages van het boek "Nader tot U" en het blad "Dialoog". De Officier van Justitie stelde daarop rechtsvervolging in, maar de rechtbank in Amsterdam sprak Reve in oktober 1967 vrij.
  • Werd in 1966 door een leraar aangeklaagd vanwege godslastering, omdat hij verklaard had dat homoseksuelen in de hel zouden komen. Het OM besloot echter geen vervolging in te stellen.

uit de privésfeer
  • Was tijdens de oorlog drie dagen leraar aan het Christelijk Lyceum te Zwolle. Hij zou een NSB'er vervangen, die zijn docentschap liet versloffen vanwege propagandawerkzaamheden en daarom was geschorst. Uiteindelijk bleef de NSB'er echter leraar.
  • Zijn tweede echtgenote was een Surinaamse lerares Frans
  • Zijn vader was blikslager

anekdotes en citaten
  • Toen hij in maart 1965 tijdens het Kamerdebat over de val van het kabinet-Marijnen verwees naar De Volkskrant interrumpeerde freule Wttewaall met de opmerking: "Sedert wanneer leest u een roomse krant?".
  • Had als de meeste SGP'ers geen televisie en hoorde bij zijn kapper een dag na de uitzending van het VPRO-jongerenprogramma "Hoepla" (augustus 1967) met Phil Bloem dat er 'een naakte juffrouw' op tv was geweest.

verkiezingen
  • Werd in 1971 tot Eerste Kamerlid gekozen door Groep IV: Zuid-Holland

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Leiden
  • Utrecht
  • Rotterdam, Willem Buytewechstraat 97A, omstreeks 1931 en nog in 1937
  • Rotterdam, Claes de Vrieselaan 145B, omstreeks 1933 tot 1940
  • Ermelo, Stationsstraat 84, van 1940 tot november 1949
  • 's-Gravenhage, Frankenslag 123, van november 1949 tot 5 januari 1973

ridderorden
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 28 april 1951
  • Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 21 augustus 1968

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid SSR (Sociëtas Studiosorum Reformatorum) Delft

hobby's
lezen van boeken over theologie, vaderlandse geschiedenis en kerkgeschiedenis

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
  • gehuwd te 's-Gravenhage, 14 mei 1919 (echtgenote overleden 22 juli 1932)
  • gehuwd (tweede huwelijk) te Amsterdam, 27 mei 1948

echtgeno(o)t(e)/partner
H.B. Eikendal, Hermina Berendina

2e echtgeno(o)t(e)/partner
A.B.C. Polsbroek, Antoinette Betsy Cornelia

kinderen
4 zoons en 3 dochters (uit eerste huwelijk)

vader
P. van Dis, Pieter

geboorteplaats en/of -datum
Dordrecht, 29 januari 1845

moeder
S.M. Bink, Sara Maria

geboorteplaats en/of -datum
Leiden, 15 juni 1849

broers en zusters
4 zussen en 1 broer (zelf de jongste)

beroep grootvader (vaderskant)
  • arbeider
  • zaagmolenaar

familierelaties

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.