partijloos, PvdA
functie(s) in de periode 1944-1951: lid Eerste Kamer, minister
Personalia
voornamen (roepnaam)
Gerrit Jan (Ger)
titulatuur en naam
Dr. G.J. van Heuven Goedhart Gerrit Jan (Ger)
opmerkingen over de naam en/of titel
Bij K.B. van 20 november 1933 werd hem toestemming verleend de naam van zijn moeder (Van Heuven) aan zijn achternaam toe te voegen
geboorteplaats en -datum
Bussum, 19 maart 1901
overlijdensplaats en -datum
Genève, 8 juli 1956
levensbeschouwing
protestants
Partij/stroming
partij(en)
PvdA (Partij van de Arbeid)
Hoofdfuncties/beroepen
- repetitor staats- en strafrecht te Leiden, van 1925 tot 1926
- redacteur dagblad "De Telegraaf", van 1925 tot 1 januari 1930
- hoofdredacteur dagblad "De Telegraaf", van 1 januari 1930 tot 1 juni 1933 (ontslagen)
- hoofdredacteur dagblad "Utrechts Nieuwsblad", van 1 juli 1933 tot mei 1940
- onbezoldigd functionaris Grebbecommissie (hulpverlening aan oorlogsslachtoffers in de Grebbelinie te Scherpenzeel en Wageningen), vanaf 1940
- medewerker illegaal blad "Het Parool", van 1941 tot 1942
- hoofdredacteur illegaal blad "Het Parool", van 1942 tot 1944
- minister van Justitie, van 12 juli 1944 tot 23 februari 1945
- hoofdredacteur dagblad "Het Parool", van 1 september 1945 tot 1 januari 1951
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 22 oktober 1947 tot 1 januari 1951
- Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen te Genève, van 1 januari 1951 tot 8 juli 1956
Nevenfuncties
- lid en vicevoorzitter Comité van Waakzaamheid van Nederlandsche Intellectueelen tegen het nationaal-socialisme
- voorzitter Staatscommissie over de coördinatie van de overheidsvoorlichting, van 1946 tot januari 1947 (in januari 1947 besloot het kabinet een 'regeringsadviseur van het voorlichtingsbeleid' aan te stellen)
- voorzitter Nederlandse delegatie naar Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, van 1949 tot 1950
afgeleide functies, presidia etc.
- secretaris van de ministerraad (kabinet-Gerbrandy II), van 1 september 1944 tot 23 februari 1945
- fungerend voorzitter van de ministeraad (kabinet-Gerbrandy II) (vergaderingen in Oisterwijk)
Opleiding
voortgezet onderwijs
academische studie
- Nederlands recht, Rijksuniversiteit Leiden, van september 1920 tot 24 januari 1925
promotie
- rechtsgeleerdheid, Rijksuniversiteit Leiden, 9 juli 1926
Activiteiten
als parlementariër
- Hield zich in de Eerste Kamer vooral bezig met buitenlandse zaken, justitie en defensie
als bewindspersoon (wetgeving)
- Vaardigde in september 1944 het Besluit Bezettingsmaatregelen (Stb. E 93) uit over door de Duitsers genomen maatregelen, die a) geheel vervielen, b) buiten werking werden gesteld en c) voorlopig gehandhaafd bleven
- Vaardigde in september 1944 het Besluit Herstel Rechtsverkeer (Stb. E 100) uit
- Vaardigde in oktober 1944 het Besluit Berechting Economische Delicten (Stb. E 135) uit
Wetenswaardigheden
algemeen
- Werd in 1930 door Mussert gevraagd voor het hoofdredacteurschap van een NSB-dagblad
- Werd bij de "De Telegraaf" ontslagen, omdat hij weigerde een stuk te publiceren waarin de zinsnede voorkwam dat Hitler als een groot staatsman moest worden beschouwd
- Ging later als hoofdredacteur van het "Utrechts Nieuwsblad" een felle anti-NSB-lijn voeren
- Vluchtte 24 april 1944 via Limburg, België, Frankrijk en Spanje naar Gibraltar en vandaar naar Engeland. Kwam in juli 1944 in Londen aan.
- Op zijn voorstel werd besloten al voor de bevrijding een College van Vertrouwensmannen in te stellen, dat in afwachting van de regering een voorlopig burgerlijk bestuur kon vormen
- Was voorstander van forse maatregelen (ontslag, schorsing en staking van vicepresident en raadsheren) tegen de Hoge Raad, die zeer meegaand was geweest bij diverse Duitse maatregelen
- Eén van de ministers-kwartiermakers die in november 1944 naar het bevrijde Zuid-Nederland gingen
- Vroeg op 15 januari 1945 ontslag als minister, omdat hij het regeringsbeleid 'ontkracht' achtte. Daarbij speelde zowel de positie van Kruls (Militair Gezag) als de moeizame verhouding met procureur-generaal Speyart van Woerden op het gebied van arrestaties een belangrijke rol. Tevens was zijn verstandhouding met de koningin verstoord, onder meer omdat zij weigerde het ontwerp-besluit Noodparlement te bekrachtigen.
- Stond als voorzitter van een staatscommissie over overheidsvoorlichting aan de wieg van oprichting van de Rijksvoorlichtingsdienst
- In 1954 ontving zijn bureau de Nobelprijs voor de Vrede
uit de privésfeer
- Zijn moeder overleed in 1919. Zijn vader hertrouwde later.
- Zat tijdens de bezetting in de periode 1942-1944 ondergedoken
- Zijn tweede echtgenote was een Noorse. Hijzelf sprak Noors.
verkiezingen
- Was in 1946 kandidaat in en werd in 1948 gekozen door Groep III: Noord-Holland en Friesland
pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
- De Graaf (schuilnaam in het verzet)
- Blake (schuilnaam tijdens zijn tocht naar Londen)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Arnhem
- Leiden
- Noordwijk (Villa Gösta Berling), van 1924 tot 1926
- Amsterdam, vanaf 1926
- Bussum, H.J. Schimmellaan 1, omstreeks 1947 en nog in februari 1948
- Amstelveen, Keizer Karelweg 374, van 1948 tot 1951
- Genève, vanaf 1951
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 30 april 1949
overige onderscheidingen en prijzen
- Wateler-vredesprijs
- Nansen-medaille, 1956 (posthuum)
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Nederlandsche beweging "Eenheid Door Democratie", vanaf 1935
hobby's
piano (was een verdienstelijk pianist)
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "De ontwikkeling der werkloosheidsverzekering in Nederland" (dissertatie, 1926)
- "Onrust in het land van Masaryk" (1938)
- "Finland zoals ik het zag" (1940)
- "Over het nieuwe Nederland" (1945)
literatuur/documentatie
- S. Carmiggelt, J. Winkler (red.), "Gerrit Jan van Heuven Goedhart: Bijdragen tot een biografie" (1959)
- C. van Os, "Gerrit Jan van Heuven Goedhart 1901-1956" (1998)
- J.M.H.J. Hemels, "Goedhart, Gerrit Jan (1901-1956)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel III, 203
- J. Corduwener, "Riemen om de kin! Biografie van mr.dr. Gerrit Jan van Heuven Goedhart" (2011)
- L. de Jong, "Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog", deel IX (tweede helft)
- Winkler Prins jaarboek 1957
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
- gehuwd te Amsterdam, 28 oktober 1924 (huwelijk ontbonden 10 oktober 1931)
- gehuwd (tweede huwelijk) te Amsterdam, 19 april 1932
echtgeno(o)t(e)/partner
F. Becht, Francis
2e echtgeno(o)t(e)/partner
E. Hauan, Erna
kinderen
2 dochters (uit tweede huwelijk)
vader
G.W. Goedhart, Gijsbert Willem
geboorteplaats en/of -datum
Arnhem, 12 september 1877
beroep vader
- (leger)predikant
- boekhandelaar
moeder
F.D.H. van Heuven, Francina Dingena Helena
geboorteplaats en/of -datum
Arnhem, 6 juni 1872
stiefmoeder
T. Hofstra, Trijntje
broers en zusters
3 broers
beroep grootvader (vaderskant)
boekhouder
beroep grootvader (moederskant)
koopman
