Home > Ministerie van Economische Zaken > Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS)

Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) verzamelt en publiceert allerlei statistische gegevens van maatschappelijke en economische aard. In internationaal verband, zoals binnen de Europese Unie, levert het CBS cijfers over Nederland aan. Soms verricht het CBS ook statistische prognoses. De CBS-cijfers worden in zeer brede kring gebruikt.

Het onderzoek van het CBS is onafhankelijk, maar de Centrale Commissie voor de Statistiek (CCS) en de minister van Economische Zaken kunnen het CBS wel opdragen bepaald onderzoek te verrichten. Ook het onderzoeksprogramma van het CBS behoeft goedkeuring van de CCS. Het CBS is opgericht in 1899 en is sinds 2004 een zelfstandig bestuursorgaan.

Taken en bevoegdheden

CBS

Volgens artikel 3 van de Wet op het Centraal bureau en de Centrale commissie voor de statistiek heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) de taak statistisch onderzoek te verrichten ten behoeve van praktijk, beleid en wetenschap. Het CBS heeft tevens de wettelijke taak om deze statistieken openbaar te maken.

Het CBS mag in incidentele gevallen werkzaamheden voor derden verrichten, maar de minister van Economische Zaken moet er op toezien dat dat niet leidt tot concurrentievervalsing voor private aanbieders van vergelijkbare statistische diensten.

Voor de verzameling van gegevens mag het CBS gebruikmaken van registraties bij instellingen en diensten van het Rijk. Het CBS mag ook gegevens vragen aan personen, bedrijven en instellingen. Bij de gegevensverwerving is het CBS verplicht tot geheimhouding van individuele gegevens. Een aantal jaren geleden zijn maatregelen genomen om de administratieve lastendruk, veroorzaakt door verplichte gegevensverstrekking aan het CBS, te verminderen.

Officiële gegevens over Nederland worden binnen de Europese Unie geleverd door het CBS.

CCS

Er bestaat ook een Centrale Commissie voor de Statistiek (CCS). Deze heeft als taak de coördinatie van de statistische informatievoorziening van het Rijk alsmede de nauwkeurigheid en de volledigheid van de van rijkswege openbaar te maken statistieken te bevorderen.

Positie

CBS

Het CBS is sinds 3 januari 2004 een zelfstandig bestuursorgaan en valt dus niet meer hiërarchisch onder de minister van Economische Zaken (EZ). De minister van EZ is wel systeemverantwoordelijk voor de statistische informatievoorziening van de rijksoverheid gebleven en is dus politiek verantwoordelijk voor wetgeving, budget en de randvoorwaarden op dit gebied.

Aan het hoofd van het CBS staat de Directeur-Generaal van de Statistiek, die door de minister van Economische Zaken wordt benoemd op aanbeveling van de Centrale Commissie voor de Statistiek. De directeur-generaal van het CBS is onafhankelijk in de keuze van onderzoeksmethoden en de beslissing om uitkomsten te publiceren.

Het CBS werkt ook mee aan de ontwikkeling van statistische methoden binnen Eurostat, het statistisch bureau van de Europese Unie in Luxemburg. Verder is het CBS gebonden aan allerlei internationale standaarden over het omgaan met statistieken.

De directeur-generaal van het CBS is tevens adviserend lid van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR).

Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (NIBUD)

Een vertegenwoordiger van het CBS heeft zitting in de Adviesraad van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (NIBUD).

CCS

De CCS is een zelfstandig bestuursorgaan dat uit eigen beweging of op verzoek van de minister van Economische Zaken opdrachten voor het verrichten van statistisch onderzoek aan de directeur-generaal van het CBS kan verstrekken. Deze is verplicht hieraan gehoor te geven. Het onderzoeksprogramma van het CBS moet ook worden goedgekeurd door deze commissie.

De CCS bestaat uit een voorzitter en minimaal zes en maximaal tien andere leden. Zij worden bij koninklijk besluit benoemd en ontslagen. Benoeming (in principe voor een periode van vier jaar) geschiedt op voordracht van de minister van Economische Zaken, nadat deze een aanbeveling heeft gekregen van de commissie zelf.

Invloed en prestaties

Het CBS houdt tal van statistieken bij, bijvoorbeeld over de omvang en samenstelling van de bevolking en over de verwachte bevolkingsgroei. Ook de CBS-cijfers over maatschappelijke en economische ontwikkelingen (zoals over economische groei, werkgelegenheid en inflatie) worden zeer veel gebruikt. Bekend zijn de economische cijfers in de Nationale Rekeningen.

Cijfers van het CBS worden veel gebruikt door bijvoorbeeld overheidsorganisaties (met name door de planbureaus), door het bedrijfsleven, door werkgevers- en werknemersorganisaties (bij loononderhandelingen), door onderwijs en wetenschap en door de pers.

Binnen de EU worden CBS-gegevens gebruikt om vast te stellen hoeveel Nederland aan de EU moet betalen en op welke ontvangsten (zoals subsidies) Nederland recht heeft. De criteria voor de Nederlandse toetreding tot de Europese Unie zijn getoetst aan de hand van CBS-cijfers over inflatie, begrotingssaldo en staatsschuld.

Het CBS levert ook cijfers over Nederland aan andere internationale organisaties, zoals de Verenigde Naties.

Geschiedenis

Het CBS is in 1899 opgericht om in de behoefte aan onafhankelijk en deskundig samengestelde informatie te voorzien.

Een beroemde oud-werknemer van het CBS was Jan Tinbergen (1903-1994), die van 1945-1955 de eerste directeur van het CPB was en in 1969 samen met Ragnar Frisch de eerste Nobelprijs voor economie zou winnen. Tinbergen werkte van 1929-1945 voor het CBS, waar hij statistieken over conjunctuurcycli onderzocht.


Meer over