A. (Adri) van Es

foto A. (Adri) van Esvergrootglas

Staatssecretaris van Defensie voor marinezaken in zes achtereenvolgende kabinetten. Trad af in tweede kabinet-Biesheuvel na een conflict met minister De Koster . Correcte marineofficier, die enige tijd adjudant was van de minister van Defensie en het daarna zoals gebruikelijk bij adjudanten ver schopte. Was onder meer commandant van het vliegkampschip Karel Doorman. Was met meer politieke ambities vrijwel zeker minister geworden in het kabinet-De Jong . Als staatssecretaris geporteerd voor de aanschaf van een nucleaire onderzeeër en kritisch over aantasting van gezagsverhoudingen.

ARP
in de periode 1963-1972: staatssecretaris

Voornaam (roepnaam)

Adrianus (Adri)

Personalia

geboorteplaats en -datum
Amersfoort, 28 april 1913

overlijdensplaats en -datum
Wassenaar, 6 januari 1994

levensbeschouwing
Apostolisch

Partij/stroming

partij(en)
ARP (Anti-Revolutionaire Partij), vanaf 1959

Hoofdfuncties/beroepen

  • marineofficier, vanaf 1933
  • commandant kustbatterij op Vlieland, 1940
  • commandant korvet Hr.Ms. "Boeroe" en onderzeebootbstrijdingsjager in Nederlands-Indië, van 1947 tot 1956
  • hoofd Bureau bewapening, afdeling materieel, ministerie van Marine, 1956
  • commandant Hr.Ms. jager "Friesland", van 1956 tot 1957
  • hoofd Bureau operatieën, hoofdafdeling Marinestaf, ministerie van Marine (vanaf 1959 Defensie), van 1957 tot 1960 (belast met de organisatie van de verdeding van Nederlands Nieuw-Guinea)
  • commandeur-kapitein-ter-zee, smaldeel V, van 16 augustus 1961 tot 7 december 1962 (tijdens oefening bij Canada en bij bezoek aan 'de West')
  • plaatsvervangend vlagofficier materieel, van 10 december 1962 tot augustus 1963
  • staatssecretaris van Defensie (belast met de aangelegenheden betreffende de Koninklijke Marine), van 14 augustus 1963 tot 6 juli 1971
  • staatssecretaris van Defensie (belast met personeels- en materieelbeleid), van 14 juli 1971 tot 16 september 1972

gevangenschap/internering
krijgsgevangene, van 1942 tot 1945

takenpakket (bewindspersoon)
  • Was als staatssecretaris in de periode 1971-1972 belast met 1. personeelsbeleid, 2. materieelvoorziening, -beheer en -verzorging, research, bedrijven en werkplaatsen, de Topografische Dienst en Artillerie-Inrichting, 3. ruimtelijke ordening en 4. het loodswezen

officiersrangen
  • luitenant-ter-zee derde klasse, van 5 september 1933 tot 4 september 1935
  • luitenant-ter-zee tweede klasse, van 5 september 1935 tot 1940
  • luitenant-ter-zee eerste klasse, vanaf 1940
  • kapitein-luitenant-ter-zee
  • kapitein-ter-zee, omstreeks 1959 tot 1962
  • schout-bij-nacht, van 1962 tot 1 augustus 1966 (vanaf 14 augustus 1963 buiten dienst)
  • vice-admiraal b.d., vanaf 1 augustus 1966

Activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Nam in 1968 het besluit tot het in 1970 uit de vaart nemen van vliegdekschip "Karel Doorman"
  • Besloot in 1968 tot aanschaf van negen lange-afstandspatrouillevliegtuigen van het consortium "Brequet Atlantic", waarin behalve de Franse firma Brequet ook Fokker deelnam
  • Was in 1969 als samen met minister Bakker verantwoordelijk voor het besluit om Nederlandse mariniers op Curaçao te stationeren, om daar de rust te herstellen
  • Had in de periode 1971-1972 veel bemoeienis met de sterk levende wens tot vermaatschappelijking van de krijgsmacht. Sprak zich in 1971 uit voor betere intermenselijke verhouding in de krijgsmacht en verklaarde in de Tweede Kamer dat ook bij strikte hiërarchische verhoudingen inspraak en medezeggenschap konden leiden tot betere bundeling van de kennis van gespecialiseerde medewerkers en daarmee tot betere beslissingen.

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1972 de Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening militairen (Stb. 313) tot stand. Hierdoor komt er een afzonderlijke regeling voor militairen die tijdens werkelijke dienst arbeidsongeschikt worden. (10.732 )

Wetenswaardigheden

uit de privésfeer
Zijn vader was fietsenfabrikant in Amersfoort

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
  • "IJzeren Adriaan" (bijnaam in marinekringen)
  • "De Sfinx" (bijnaam)

Publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
"Staatssecretaris op Defensie", dubbelportret Van Es en Haex in "Het Parool", 15 augustus 1963

Uitgebreide versie

uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.