Mr. J.Ph.J.A. (Jules) graaf van Zuylen van Nijevelt

foto Mr. J.Ph.J.A. (Jules) graaf van Zuylen van Nijeveltvergrootglas

In Luxemburg geboren telg van een Rotterdamse regentenfamilie. Werd na het overlijden van zijn moeder streng, godsdienstig en geïsoleerd opgevoed. Na een diplomatieke loopbaan in onder meer Brussel en Constantinopel, die begunstigd werd door invloedrijke familieleden, werd hij minister van Buitenlandse Zaken in een gemengd conservatief-liberaal kabinet. Sloot zich aan bij de antirevolutionairen (Groenianen) en werd na een kort gezantschap in Berlijn leider van een conservatief kabinet. Was toen wederom minister van Buitenlandse Zaken. Het kabinet kwam tot driemaal toe in conflict met de Tweede Kamer, waarbij vooral zijn Luxemburgse politiek centraal stond. Nadien werd hij wederom gezant en vervolgens Tweede Kamerlid. Behoorde tot de leidende figuren van de protestants-conservatieve stroming. Sloot zijn loopbaan af als staatsraad.

antirevolutionair , conservatief
in de periode 1860-1894: lid Tweede Kamer, minister

Voornamen (roepnaam)

Julius Philip Jacob Adriaan (Jules)

Personalia

geboorteplaats en -datum
Dommeldange (Luxemburg), 19 augustus 1819

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 1 juli 1894

levensbeschouwing
Nederlands Hervormd

niet-kerkelijke levensbeschouwing
vrijmetselaar, van 1842 tot 1844 (koos hiervoor om betere kansen te hebben in koloniale dienst)

Partij/stroming

stroming(en)
  • antirevolutionair ('Groeniaan'), tot 1866
  • conservatief, vanaf 1866 (distantieerde zich van Groen; wenste naar zijn eigen woorden te worden beoordeeld)

Hoofdfuncties/beroepen

  • in diplomatieke dienst, vanaf 1841
  • (onbezoldigd) attaché Buitenlandse Zaken, van 21 februari 1842 tot 1844
  • uitgezonden naar Hannover, vanaf 23 april 1844 (ter vervanging wegens ziekte van gezant Van Dedel)
  • gezantschapsattaché te Berlijn, van 1844 tot 1846
  • gezantschapssecretaris te Wenen, van 1846 tot 1848
  • attaché ministerie van Buitenlandse Zaken, van 1848 tot 1848
  • waarnemend attaché te Brussel, van 1848 tot 1852
  • raad van legatie te Londen, van 1852 tot 1854
  • zaakgelastigde te Constantinopel, van 1854 tot april 1855
  • minister-resident te Constantinopel, van 25 april 1855 tot maart 1860 (na opheffing consulaat-generaal Athene ook geaccrediteerd in Athene)
  • minister van Buitenlandse Zaken, van 8 maart 1860 tot 14 januari 1861
  • ambteloos, van 15 januari 1861 tot 1 mei 1862
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 mei 1861 tot 15 september 1862 (voor het kiesdistrict Zwolle)
  • buitengewoon gezant en gevolmachtigd minister te Berlijn, tevens geaccrediteerd bij de hoven van het koninklijk en groothertoglijk Saksen te Weimar en Dresden, van 19 december 1862 tot augustus 1865
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 22 mei 1865 tot 2 juni 1866 (voor het kiesdistrict Arnhem)
  • minister van Buitenlandse Zaken, van 1 juni 1866 tot 4 juni 1868
  • ambteloos, van 4 juni 1868 tot 1 maart 1869
  • buitengewoon gezant en gevolmachtigd minister te Sint Petersburg, van 1 maart 1869 tot 1 juni 1871 (benoemd bij K.B. van 13 februari 1869)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 18 september 1871 tot 20 september 1875 (voor het kiesdistrict Arnhem)
  • buitengewoon gezant en gevolmachtigd minister te Wenen, van 1 december 1875 tot 1 oktober 1883
  • lid Raad van State, van 1 oktober 1883 tot 1 juli 1894 (benoemd bij K.B. van 6 juli 1883)

(in)formateurschap(pen)
  • kabinetsformateur, van 24 mei 1866 tot 30 mei 1866 (liet contraseigneren benoemingsbesluiten over aan mr. P. Mijer)

Activiteiten

als parlementariër
  • Behoorde in 1861 tot de 17 leden die tegen de ontwerp-Wet op de Raad van State stemden
  • Behoorde in 1861 tot de meerderheid die vóór een amendement-Ter Bruggen Hugenholtz stemde over het halveren van de begroting voor Onvoorziene Uitgaven
  • Diende op 27 november 1865 een voorstel in tot het instellen van een parlementaire enquête betreffende de verkiezingen in Limburg. Dit voorstel werd op 12 december 1865 met 53 tegen 18 stemmen verworpen.
  • Interpelleerde in 1866 minister Cremers over de uittreding van Limburg uit de Duitse Bond

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Tijdens zijn ministerschap in 1866-1868 speelde de Luxemburgse kwestie. Na de conferentie van Londen op 11 mei 1867 werden Luxemburg en Limburg losgemaakt uit de Duitse Bond en garandeerde Nederland (mede) de onzijdigheid van Luxemburg. Von Bismarck zou tegen Van Zuylen naar aanleiding hiervan hebben gezegd "Vous avez sauve la paix de l'Europe". De meerderheid van de Tweede Kamer meende echter dat Nederland niets met Luxemburg te maken had en achtte de neutraliteitsgarantie overbodig en gevaarlijk.
  • Had een belangrijk aandeel in de totstandkoming van de Akte van Mannheim (1868) over vrije scheepvaart op de Rijn

Wetenswaardigheden

uit de privésfeer
  • Na het overlijden van zijn moeder onder voogdij van oom Jacques (broer van moeder), gemeentesecretaris van Rotterdam. Na diens overlijden in 1839 voogdij van jongere oom Jan, gouverneur van Friesland. Na 1840 (overlijden van Jan) onder voogdij van oom Hugo, diplomaat en later minister van Hervormde Eredienst. Die laatste speelde een belangrijke rol bij zijn verdere ontwikkeling en loopbaan.
  • Na 1848 definitief veranderd van levenshouding t.g.v. cholera in Brussel; na periode van zelfbeklag nu positief ingesteld, zeer godvruchtig geworden
  • Zijn echtgenote kwam uit een vooraanstaande Schotse familie
  • Zijn vader was generaal-majoor der cavalerie en commandant van Limburg namens de Nederlandse regering
  • Zijn zoon Robert was burgemeester van Wassenaar

Publicaties/bronnen

publicaties
"Herinneringen uit mijn leven. Opgedragen aan mijne beminde kinderen" (autobiografie, 1819-1883)

literatuur/documentatie
  • M.W. Jurriaanse, "De Nederlandse ministers van Buitenlandse Zaken 1813-1900"
  • J.J. Huizinga, "Herinneringen van J.P.J.A. Graaf van Zuylen van Nijevelt 1819-1887", in: Nederlandse Historische Bronnen, deel II (1980)
  • G.J. Lammers, "De Kroon en de kabinetsformaties" (1952)

Uitgebreide versie

uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.