Mr.dr. P.J. (Piet) Witteman

foto Mr.dr. P.J. (Piet) Wittemanvergrootglas

Noord-Hollandse gedeputeerde, minister en senator. Advocaat in Amsterdam. Onafhankelijk en tolerant katholiek met veel invloed in de politiek en het maatschappelijk middenveld. Door zijn schoonfamilie Andriessen ook goed thuis in kringen van kunstenaars. Werd in december 1945 waarnemend partijvoorzitter van de nieuwgevormde KVP. Volgde in 1947 Beel op als minister van Binnenlandse Zaken en bracht onder meer een noodregeling voor de gemeentefinanciën tot stand. Na zijn ministerschap nog vijftien jaar lid van de Eerste Kamer. Onderhield jarenlang nauwe banden met de KRO.

RKSP , KVP
in de periode 1947-1963: lid Eerste Kamer, minister

Voornamen (roepnaam)

Petrus Johannes (Piet)

Personalia

geboorteplaats en -datum
Nieuwendam (thans gem. Amsterdam), 26 februari 1892

overlijdensplaats en -datum
Haarlem, 28 september 1972

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek

Partij/stroming

partij(en)
  • RKSP (Roomsch-Katholieke Staatspartij), tot 22 december 1945
  • KVP (Katholieke Volkspartij), vanaf 22 december 1945

Hoofdfuncties/beroepen

  • advocaat en procureur te Amsterdam, van 1921 tot 1947
  • kantonrechter-plaatsvervanger te Amsterdam, van 1 mei 1923 tot 15 september 1947
  • lid gemeenteraad van Bloemendaal, van 15 december 1932 tot 3 juli 1935
  • lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 3 juli 1935 tot 1 september 1941
  • lid Gedeputeerde Staten van Noord-Holland, van 3 juli 1935 tot 1 oktober 1941
  • lid Gedeputeerde Staten van Noord-Holland, van mei 1945 tot 15 september 1947
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 20 november 1945 tot 23 juli 1946
  • lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 5 juni 1946 tot 15 september 1947
  • minister van Binnenlandse Zaken, van 15 september 1947 tot 7 augustus 1948
  • advocaat te Haarlem, vanaf augustus 1948
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 25 augustus 1948 tot 5 juni 1963
  • raadsheer-plaatsvervanger Gerechtshof te Amsterdam, tot 1 maart 1962

gevangenschap/internering
geïnterneerd gijzelaarskamp te Sint-Michielsgestel, van 1942 tot 1943

Activiteiten

als parlementariër
  • Was woordvoerder justitie, binnenlandse zaken en kunsten van de KVP-Eerste Kamerfractie. Voerde onder meer het woord bij het wetsvoorstel over opheffing van de handelingsonbekwaamheid van de vrouw.

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Had in 1948 een belangrijk aandeel in het totstandkomen van de partiële Grondwetsherziening. Hierdoor wordt de functie van staatssecretaris ingevoerd.
  • Belangrijke benoeming tijdens zijn ministerschap: De Casembroot (ARP, Commissaris van de Koningin in Zeeland)

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1948 een wijziging (Stb. I 106) van de Enquêtewet tot stand, waardoor ook oud-bewindslieden kunnen worden gehoord, verhoor ook buiten het Tweede Kamergebouw kan plaatsvinden en de werkzaamheden van de enquêtecommissie niet meer vervallen bij kamerontbinding. De wetswijziging was nodig vanwege de parlementaire enquête naar het regeringsbeleid in de jaren 1940-1945. (745)
  • Bracht in 1948 samen met minister Lieftinck de Wet Noodvoorziening Gemeentefinanciën (Stb. I 307) tot stand. Deze bepaalde dat gemeenten inkomsten konden krijgen uit het eigen gemeentelijk belastinggebied, uitkeringen uit het Gemeentefonds voor wedden en voor onderwijs en armenzorg, een algemene uitkering per inwoner en bijzondere uitkeringen voor hulpbehoevende gemeenten. (644)
  • Bracht in 1948 een wijziging van de Provinciale Wet en de Gemeentewet tot stand, waardoor tussentijds ontslag van gedeputeerden en wethouders mogelijk werd. Dit vanwege de weigering van CPN-wethouders in Amsterdam om ontslag te nemen. (796)

Wetenswaardigheden

uit de privésfeer
  • Promoveerde in de staatswetenschap bij prof. P. Scholten
  • Zijn echtgenote was een zuster van de componist Hendrik Andriessen, de pianist Willem Andriessen en de beeldhouwer Mari Andriessen
  • Vader van de tv-presentator Paul Witteman
  • Zijn vader was koopman

Publicaties/bronnen

publicaties
"De grens tussen recht en feit in de burgerlijke cassatie" (dissertatie, 1921)

literatuur/documentatie
  • Wie is dat? 1956
  • M.D. Bogaarts, "De periode van het kabinet-Beel 1946-1948. Parlementaire Geschiedenis van Nederland na 1945", Band C (Nijmegen, 1989), p. 1789 e.v.
  • "Mr.dr. P.J. Witteman - zeventig jaar", De Tijd, 24 februari 1962

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.