Mr. J.A. de Wilde

foto Mr. J.A. de Wilde
bron: Persoonlijkheden

Bekende antirevolutionaire politicus, die in zijn optreden altijd zeer joviaal was. Zijn ouders kwamen van het eiland Tholen; zijn vader was later een vooraanstaande antirevolutionair en wethouder in Den Haag. Hijzelf was advocaat in Goes en Den Haag en werd in 1918 Tweede Kamerlid. In 1919 werd hij tevens wethouder van financiën in Den Haag en in die functie werkte hij samen met Drees. In 1933 volgde zijn benoeming tot minister van Binnenlandse Zaken in het kabinet-Colijn II. Hij had onder meer te maken met de toenemende agitatie van nationaal-socialisten. Als minister van Financiën in het kabinet-Colijn IV trad hij in 1939 af vanwege bezwaren tegen de in zijn ogen te dure plannen voor werkverschaffing van minister Romme. Na 1945 was hij nog bijna zeven jaar Tweede en Eerste Kamerlid.

ARP
in de periode 1918-1952: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer, minister

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Voornamen

Jacob Adriaan

2.

Personalia

geboorteplaats en -datum
Goes, 7 januari 1879

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 10 januari 1956

3.

Partij/stroming

partij(en)
ARP (Anti-Revolutionaire Partij)

4.

Hoofdfuncties/beroepen (8/10)

  • lid gemeenteraad van 's-Gravenhage, van 7 september 1916 tot 1 september 1931 (in 1916-1919 voor kiesdistrict 's-Gravenhage II)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1918 tot 27 mei 1933
  • wethouder (van financiën, vanaf 15 oktober 1923 tevens gemeentebedrijven) van 's-Gravenhage, van 2 september 1919 tot 1 september 1931
  • minister van Binnenlandse Zaken, van 26 mei 1933 tot 24 juni 1937
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 juni 1937 tot 26 juni 1937
  • minister van Financiën, van 24 juni 1937 tot 19 mei 1939
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1939 tot 27 juli 1948
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 27 juli 1948 tot 15 juli 1952

gevangenschap/internering
  • geïnterneerd, hotel "De IJzeren Man" te Vught, van 30 juni 1941 tot december 1941 (zogenaamde "Ehrenhaft")
  • geïnterneerd gijzelaarskamp te Sint Michielsgestel, van december 1941 tot 1942

takenpakket (bewindspersoon)
  • Was als minister van Binnenlandse Zaken ook belast met Posterijen, Telefonie en Telegrafie (incl. radio-zaken) en met ambtenarenzaken en pensioenen

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Partijpolitieke functies (0/12)

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

6.

Nevenfuncties (2/18)

  • lid Raad van Commissarissen Zuid-Hollandse Bank, vanaf 1947
  • lid commissie van beroep voor Christelijk onderwijs

afgeleide functies, presidia etc. (2/8)
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 28 december 1950 tot 4 april 1951
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 18 september 1951 tot 15 juli 1952

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

7.

Opleiding

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

8.

Activiteiten

als parlementariër
  • Sprak in de Tweede Kamer vooral over financiën en binnenlandse zaken (gemeentefinanciën) en enkele malen over onderwijs

opvallend stemgedrag (0/3)

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.


als bewindspersoon (beleidsmatig) (2/3)
  • Had een belangrijk aandeel in de partiële Grondwetsherziening van 1937. Deze Grondwetsherziening maakte de benoeming van ministers zonder portefeuille mogelijk en opende de mogelijkheid van het instellen van openbare lichamen van beroep en bedrijf. Zijn voorstel om revolutionaire volksvertegenwoordigers hun lidmaatschap te kunnen ontnemen, werd bij de tweede lezing verworpen. In oktober 1937 verving hij als minister van Financiën zijn ambtgenoot Van Boeijen bij de verdediging van de voorstellen in de Tweede Kamer.
  • Belangrijkste benoemingen tijdens zijn ministerschap (1933-1937): J.P. Fockema Andreae (lib., Commissaris der Koningin in Groningen), J. Linthorst Homan (lib., Commissaris der Koningin in Groningen), W.G.A. van Sonsbeeck (rk, Commissaris der Koningin in Limburg), L.H.N. Bosch ridder van Rosenthal (chu, Commissaris der Koningin in Utrecht), S.J.R. de Monchy (chu, burgemeester van 's-Gravenhage)

als bewindspersoon (wetgeving) (2/7)
  • Bracht in 1936 wetten tot stand inzake vereniging van de gemeenten Beverwijk en Wijk aan Zee en Duin, van de gemeenten Boschkapelle, Stoppeldijk, Hengstdijk en Ossenisse (nieuwe gemeente Vogelwaarde) en van de gemeenten IJsselmuiden, Grafhorst, Wilsum, Kamperveen en Zalk en Veecaten (nieuwe gemeente IJsselmuiden)
  • Bracht in 1936 de Wet tot bescherming der bevolking tegen luchtaanvallen tot stand. De wet voorzag onder meer in de bouw van openbare schuilkelders, de opzet van een luchtbeschermingsorganisatie en het geven van overheidsinformatie over hoe te handelen bij luchtaanvallen.

U ziet een selectie van activiteiten. In de uitgebreide versie is het gehele overzicht van activiteiten in te zien.

9.

Wetenswaardigheden

algemeen (3/9)
  • Werd in 1948 niet meer gekandideerd voor de Tweede Kamer in verband met zijn leeftijd
  • Was in december 1949 de enige afwezige in het debat en bij de stemming over de soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië
  • Was in de eerste helft van 1950 afwezig langdurig vanwege ziekte

uit de privésfeer
  • Was medeoprichter van de Nieuwe Haagsche Courant
  • Zijn vader was bakker, wethouder van 's-Gravenhage (1907-1916) en lid Gedeputeerde Staten van Zuid-Holland (1916-1927)

verkiezingen
  • Werd in 1913 in het district Arnhem na herstemming verslagen door K. Eland (ul) en in het district Gouda door jhr. W.Th.C. van Doorn (eveneens na herstemming). Eindigde in het district Zaandam als derde achter J.E.W. Duijs (sdap) en J. Limburg (vdb).
  • Werd in 1948 tot Eerste Kamerlid gekozen door Groep I: Noord-Brabant, Zeeland, Utrecht en Limburg
  • Was in 1937 en 1946 nummer twee op de ARP-kandidatenlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen

niet-aanvaarde politieke functies
  • secretaris-generaal ministerie van Binnenlandse Zaken, mei 1940 (gevraagd door generaal Winkelman; trok zich na 1 dag bedenktijd terug)

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

10.

Familie/gezin

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.


Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.