Dr. H.W. (Hendrik) Tilanus

foto Dr. H.W. (Hendrik) Tilanus

Voorman van de CHU in het midden van de twintigste eeuw. Bijna eenenveertig jaar Tweede Kamerlid en later tevens fractievoorzitter en partijvoorzitter. Was oorspronkelijk officier. Werd een gezaghebbend Kamerlid met name op defensie- en onderwijsgebied en was jarenlang secretaris van de Onderwijsraad. Gijzelaar in Sint-Michielsgestel. Leidde zijn partij door de crisis over de Indische politiek, waarbij hij met veel interne oppositie te maken had. Exponent van de gematigde, gouvernementele CHU, wars van scherpslijperij. Trad als partijleider zelfstandig op, maar gaf fractieleden wel de ruimte om een minderheidsstandpunt in te nemen. Tamelijk pragmatisch ingesteld, geen theoreticus. Kwam altijd per fiets naar het Binnenhof.

CHU
in de periode 1922-1963: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Voornamen (roepnaam)

Hendrik Willem (Hendrik)

2.

Personalia

wijziging in naam en/of titulatuur
  • H.W. Tilanus, van 5 oktober 1884 tot 20 oktober 1958
  • Dr. H.W. Tilanus, vanaf 20 oktober 1958 (nadat aan hem door de Vrije Universiteit te Amsterdam een eredoctoraat was verleend)

geboorteplaats en -datum
Deventer, 5 oktober 1884

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 16 februari 1966

3.

Partij/stroming

partij(en)
CHU (Christelijk-Historische Unie)

4.

Hoofdfuncties/beroepen (4/6)

  • eerste luitenant der artillerie te Utrecht, van 24 mei 1910 tot 1922 (sinds 1919 op non actief)
  • docent KMA (Koninklijke Militaire Academie) te Breda, van juni 1913 tot 1919
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 25 juli 1922 tot 5 juni 1963
  • fractievoorzitter CHU Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 11 september 1939 tot 15 mei 1963

gevangenschap/internering
  • geïnterneerd gijzelaarskamp te Buchenwald, van 9 oktober 1940 tot 15 november 1941 (op 7 oktober gevangengenomen)
  • geïnterneerd gijzelaarskamp te Haaren, van 16 november 1941 tot 11 mei 1942
  • geïnterneerd gijzelaarskamp te Sint-Michielsgestel, van 11 mei 1942 tot 1944
  • geïnterneerd gijzelaarskamp te Vught, van 6 september 1944 tot 17 september 1944

officiersrangen (2/4)
  • kapitein der artillerie b.d., van 1 oktober 1926 tot 15 juni 1938
  • majoor titulair der artillerie, vanaf 15 juni 1938

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Partijpolitieke functies (0/6)

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

6.

Nevenfuncties (2/16)

  • lid Staatscommissie inzake de Grondwetsherziening (Staatscommissie-Van Schaik), van april 1950 tot 1954
  • lid adviescommissie voor de crematie (derde commissie-Kan), van 16 januari 1964 tot 17 mei 1965

afgeleide functies, presidia etc. (2/12)
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsontwerp Goedkeuring overeenkomst met de Van Gogh-Stichting (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 4 oktober 1962 tot november 1962
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel Goedkeuring Verdrag met de Bondsrepubliek Duitsland over legering van militairen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 27 februari 1963 tot april 1963

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

7.

Opleiding

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

8.

Activiteiten

als parlementariër
  • Was onderwijswoordvoerder van de CHU-Tweede Kamerfractie. Hield zich aanvankelijk ook bezig met militaire aangelegenheden en in de periode 1933-1940 tevens met buitenlandse zaken.
  • Interpelleerde in 1934 minister Marchant over het standpunt van de regering ten opzichte van de schrijfwijze van de Nederlandse taal

opvallend stemgedrag (0/7)

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.

9.

Wetenswaardigheden

algemeen (3/7)
  • Vanwege zijn steun aan de soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië stond zijn positie als partijleider van de CHU bij een deel van zijn partij ter discussie. Een poging om Mr. Schmal naar voren ter schuiven als nieuwe partijaanvoerder kreeg in 1952 echter onvoldoende steun.
  • Sprak bij de val van het laatste kabinet-Drees op 11 december 1958 de gevleugelde woorden "Moet dat nu zo?"
  • Als oudste lid in jaren diverse keren fungerend Tweede Kamervoorzitter

uit de privésfeer (3/4)
  • Zijn moeder overleed in 1887 op 34-jarige leeftijd
  • Was op latere leeftijd geheel doof aan zijn linkeroor
  • Zijn vader was majoor der cavalerie en later directeur bijkantoor Amsterdamse Maatschappij van Levensverzekering

anekdotes en citaten
  • Toen Mr. Burger, de fractievoorzitter van de PvdA, eens betoogde dat de fractie van de CHU hem aan een koppel patrijzen deed denken, omdat zij, als er een schot werd gelost alle kanten opvloog, antwoordde Tilanus, dat partijzen wel steeds allemaal op hun nest terugkeren. En dat gold ook voor zijn fractie.

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

10.

Familie/gezin

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.


Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.