A.G. (Fred) van der Spek

foto A.G. (Fred) van der Spekvergrootglas

Erudiet, maar rechtlijnig PSP-Kamerlid. Was door zijn belezenheid een geducht opponent van diverse ministers van Buitenlandse Zaken (met name van Luns en Van der Klaauw). Fel bestrijder van onder meer de Amerikaanse strijd in Zuid-Oost-Azië, het Portugese kolonialisme, de Indonesische bezetting van Oost-Timor en de NAVO. Zag het Kamerlidmaatschap vooral als een mogelijkheid om buitenparlementaire actie te ondersteunen. Vanaf 1978 fractievoorzitter. Kwam in 1986 in conflict met Andree van Es over de koers van de PSP en richtte een nieuwe partij op, die echter niet wist door te dringen tot de Tweede Kamer. Voor zijn Kamerlidmaatschap werkte hij in het onderwijs als scheikundeleraar.

PSP, fractie-Van der Spek (ex-PSP)
in de periode 1963-1986: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK

voornamen (roepnaam)

Alfred Gustaaf (Fred)

personalia

geboorteplaats en -datum
's-Gravenhage, 13 december 1923

overlijdensplaats en -datum
Amsterdam, 23 november 2017

levensbeschouwing
geen godsdienst

partij/stroming

partij(en)
  • Socialistische Unie, van 1950 tot maart 1953
  • PSP (Pacifistisch-Socialistische Partij), van 1957 tot 14 december 1985
  • PvSO (Partij voor Socialisme en Ontwapening), van 18 januari 1986 tot 3 juni 1986
  • PSP'92 (Pacifistisch-Socialistische Partij 1992), vanaf 5 oktober 1992 (heropgerichte PSP)

lid tussentijds gevormde fractie(s)
fractie-Van der Spek, van 12 januari 1986 tot 3 juni 1986

hoofdfuncties/beroepen

  • leraar natuur- en scheikunde, School voor v.h.m.o. (voortgezet hoger en middelbaar onderwijs) te Brielle, vanaf 1949
  • leraar natuur- en scheikunde, School voor v.h.m.o. (voortgezet hoger en middelbaar onderwijs) te 's-Gravenhage (een half jaar)
  • leraar natuur- en scheikunde, "Baarnsch Lyceum" te Baarn, van 1953 tot 1967
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 5 juni 1963 tot 21 februari 1967
  • fractievoorzitter PSP Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 1 oktober 1963 tot 21 februari 1967
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 23 februari 1967 tot 8 juni 1977
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 januari 1978 tot 3 juni 1986
  • fractievoorzitter PSP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 januari 1978 tot 14 december 1985 (1978-1981 eenmansfractie)
  • fractievoorzitter fractie-Van der Spek (eenmansfractie), Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 12 januari 1986 tot 3 juni 1986

partijpolitieke functies

  • lid partijbestuur PSP, van 26 januari 1957 tot 1959
  • lid commissie scholing PSP, 1959
  • lid bestuur PSP afdeling 's-Gravenhage
  • lid bestuur PSP afdeling Amsterdam
  • politiek leider PSP, van 16 januari 1978 tot 14 december 1985

lijsttrekkerschap etc.
  • lijstrekker PSP Tweede Kamerverkiezingen 1981, van 31 januari 1981 tot 26 mei 1981
  • lijstrekker PSP Tweede Kamerverkiezingen 1982, van 24 juli 1982 tot 8 september 1982
  • lijstrekker PSO Tweede Kamerverkiezingen 1986, van 21 januari 1986 tot 3 juni 1986

nevenfuncties

  • voorzitter Democratisch-Socialistische Studenten Vereniging "Politeia", afdeling Delft
  • lid bestuur Vereniging Nederland-Indonesië
  • voorzitter Nederlandse Sectie, International Society for Social Studies
  • voorzitter Nederlands Komitee Mensenrechten Turkije, omstreeks november 1983 (nog in 1985)
  • lid algemeen bestuur DAFN (Defence and Aid Fund, Nederland)

afgeleide functies, presidia etc.
ondervoorzitter bijzondere commissie voor het wetsvoorstel bepalingen inzake misleidende reclame (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 13 april 1978 tot september 1979

opleiding

voortgezet onderwijs
  • h.b.s.-b, vanaf 1935

hoger beroepsonderwijs
  • M.O.-natuur- en scheikunde

academische studie
  • natuur- en scheikunde (propaedeuse), Technische Universiteit te Delft, van september 1940 tot februari 1943
  • natuur- en scheikunde, Technische Universiteit te Delft, van september 1945 tot 1949

activiteiten

als parlementariër
  • Sprak met name bij debatten over buitenlandse zaken, defensie, justitie, sociaaleconomische zaken en cultuur
  • Interpelleerde op 3 maart 1970 de ministers Nelissen en Luns over de vestiging van een Deense wapenfabriek in Limburg
  • Interpelleerde op 25 juni 1970 minister Den Toom over de Nederlandse Wapen- en Munitiefabriek "De Kruithoorn" te 's-Hertogenbosch
  • Interpelleerde op 27 april 1972 samen met Relus ter Beek (PvdA) minister Boertien over het weigeren van subsidie aan het Angola Comité
  • Interpelleerde op 9 mei 1972 minister Schmelzer over recente ontwikkelingen in Indo-China
  • Diende in 1973 samen met zijn fractiegenoot Bram van der Lek een initiatiefwetsvoorstel in over de hoogte van inschrijvings- en collegegelden. Het voorstel werd in 1974 door de Tweede Kamer verworpen. (12.417)
  • Interpelleerde op 3 maart 1977 de ministers Pronk, Van der Stoel en Lubbers over de levering van korvetten aan Indonesië
  • Vroeg regelmatig aandacht voor het recht op zelfbeschikking voor Oost-Timor, dat nadat Portugal deze kolonie had losgelaten door Indonesië werd bezet
  • Interpelleerde op 13 juni 1978 de ministers Van der Klaauw en Van Aardenne over de levering van oorlogsschepen aan Iran
  • Interpelleerde op 22 mei 1980 staatssecretaris Haars over het voorgenomen optreden van de vreemdelingenpolitie jegens illegalen die hun toevlucht in kerken hadden gezocht
  • Interpelleerde op 11 juni 1980 minister Scholten over het niet beantwoorden van door hem gestelde vragen over een wapenvoorraad in een bosperceel te Heythuizen
  • Interpelleerde op 21 november 1981 samen met zijn fractiegenote Andrée van Es minister Van Dijk en staatssecretaris Van Leijenhorst over vroegere uitspraken van Van Dijk over het apartheidsregime in Zuid-Afrika
  • Interpelleerde op 22 februari 1983 de staatssecretarissen Van Eekelen en Van Leijenhorst over een cultureel verdrag met Marokko
  • Interpelleerde op 11 mei 1983 de ministers Van Aardenne en Van den Broek over de levering door Hollandse Signaal Almelo van militair materieel aan Chili
  • Interpelleerde op 3 november 1983 minister Van Aardenne over de Nederlandse bijdrage aan de bouw van de Snelle Kweekreactor (SNR 300) in Kalkar
  • Interpelleerde op 12 december 1985 minister Van Aardenne over afspraken over aardgasexport en -prijsstelling

wetenswaardigheden

algemeen
  • Was omstreeks 1955 actief in het 'Daklozenberaad'
  • In 1957 medeoprichter van de PSP
  • Wenste zich in 1967 als enige van zijn fractie niet aan te sluiten bij de gelukwensen van de Tweede Kamer bij de geboorte van prins Willem-Alexander. Hij weigerde dit - hoewel hij zich als persoon over het geluk van de jonge moeder verheugde - vanwege de staatkundige betekenis van die gelukwens.
  • Hij kondigde op het partijcongres van 14 december 1985 aan al zijn werkzaamheden voor de PSP met onmiddellijke ingang te zullen staken. Dit in verband met de verkiezing van mevrouw Van Es tot lijsttrekker van de PSP voor de Tweede Kamerverkiezingen 1986.
  • Legde op 21 januari 1986 een verklaring af in de Tweede Kamer. Daarin deelde hij mee ondanks zijn breuk met de PSP zijn Kamerzetel niet te zullen opgeven, maar als onafhankelijke verder te gaan. Hij stelde dat niet hij, maar de partij was veranderd, met name ten aanzien van de door de PSP te volgen strategie.

uit de privésfeer
  • Tussen hem en zijn oudste broer en zus (een tweeling) zat ruim achttien jaar
  • Weigerde in 1943 de loyaliteitsverklaring te tekenen en dook onder
  • Volgde in april 1943 het Duitse bevel op zich te melden voor de Arbeitseinsatz en werkte bij de firma Hanomag. Na overplaatsing, verblijf in een ziekenhuis en naar erholungsurlaub, dook hij weer onder in Den Haag.
  • Zijn vader was huisschilder, tramconducteur en zaalwachter bij de post

verkiezingen
  • Werd in 1963 gekozen door Groep III: Noord-Holland en Friesland

woonplaats(en)/adres(sen)
  • 's-Gravenhage, tot 1953
  • Amsterdam, vanaf 1953
  • Amsterdam, Postjesweg 391, omstreeks 1963 en nog in 1970
  • Amsterdam, Olympiaplein 61 boven, omstreeks 1972 (nog in 1986)

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
  • lid Haagse "Vlam-"groep
  • lid Progressief-Democratische Studentenvereniging te Delft
  • lid Democratisch-Socialistische Studenten Vereniging "Politeia", vanaf 1945
  • lid Indonesië-komité

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • Hans Verstraaten, "Fred van der Spek, De laatste socialist", Haagse Post, 15 september 1984
  • "Onstuimig maar geduldig. Interviews en biografische schetsen uit de geschiedenis van de PSP" (1987)
  • F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)
  • H. Visser, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1983)

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd

kinderen
1 zoon en 1 dochter

vader
J.K. van der Spek, Johannes Karel

geboorteplaats en/of -datum
's-Gravenhage, 15 augustus 1876

moeder
J.C. de Jong, Johanna Cornelia

geboorteplaats en/of -datum
Oudshoorn (Z.H.), 17 november 1876

broers en zusters
3 zussen en 3 broers (was zelf de jongste)

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.