H.J.F.M. (Henk) Sneevliet

foto H.J.F.M. (Henk) Sneevlietvergrootglas

Starre revolutionaire marxist, die vanuit de SDAP via de CPH opschoof naar uiterst links. Politiek actief in Nederlands-Indië en daarom uitgewezen. Later voorzitter van de anarchistische vakbond. Goed organisator, spreker en schrijver, en bekend agitator. Richtte met Mao de Chinese Communistische Partij op. IJdel en tamelijk autoritair, maar ook moedig. In 1942 door de Duitsers terechtgesteld vanwege verzetsactiviteiten.

RSP , RSAP
in de periode 1933-1937: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK

Voornamen (roepnaam)

Hendricus Josephus Franciscus Marie (Henk)

Personalia

geboorteplaats en -datum
Rotterdam, 13 mei 1883

overlijdensplaats en -datum
Leusden, 13 april 1942

levensbeschouwing
  • Rooms-Katholiek (opgevoed) (tot omstreeks 1900)
  • geen godsdienst

Partij/stroming

partij(en)
  • SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), van 1902 tot 1912
  • SDP (Sociaal-Democratische Partij), van 1912 tot december 1912
  • SDP (Sociaal-Democratische Partij), vanaf 1916
  • Revolutionair Arbeiderscomité, omstreeks 1925
  • CPH (Communistische Partij Holland), tot 26 mei 1927
  • RSP (Revolutionair-Socialistische Partij), van 2 februari 1929 tot 2 maart 1935 (medeoprichter)
  • RSAP (Revolutionair-Socialistische Arbeiderspartij), van 2 maart 1935 tot 14 april 1942

Hoofdfuncties/beroepen

  • ambtenaar Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen ("S.S.") te Zutphen, van 1900 tot 1904
  • spoorwegambtenaar te Zwolle, van 1904 tot 1 januari 1910
  • lid gemeenteraad van Zwolle, van september 1907 tot 1 januari 1910
  • vrijgestelde NVST (Nederlandse Vereeniging van Spoor- en Tramwegpersoneel) te Utrecht, van 1 januari 1910 tot januari 1911
  • voorzitter NVST, van januari 1911 tot juli 1912
  • kantoorbediende, hoofdkwartier NVST, van juli 1912 tot december 1912
  • lid redactie "Soerabaiasch Handelsblad" te Soerabaja, van maart 1913 tot 30 juni 1913
  • secretaris "Handelsvereeniging Semarang" te Semarang, van 1 juli 1913 tot 20 april 1917 (ontslagen i.v.m. politieke activiteiten)
  • bezoldigd propagandist, Nederlands-Indische Vereeniging van Spoor- en Tramwegpersoneel, van juni 1917 tot 16 december 1918
  • bezoldigd propagandist, CPH, van 1919 tot augustus 1919
  • bezoldigd bestuurder, NAS (Nationaal Arbeids Secretariaat), van augustus 1919 tot december 1919
  • vertegenwoordiger Komintern in het Verre Oosten te Sjanghai, van 1920 tot augustus 1923
  • medewerker afdeling Duitsland, Komintern te Moskou, van december 1923 tot maart 1924
  • voorzitter NAS, vanaf 5 mei 1924
  • lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 7 juli 1931 tot 4 juli 1939 (voor de RSP)
  • gearresteerd, van 21 februari 1933 tot 21 juli 1933 (i.v.m. zijn manifest waarin hij de muiterij op de "Zeven Provinciën" toejuichde)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 21 juli 1933 tot 8 juni 1937
  • fractievoorzitter RS(A)P Tweede Kamer der Staten-Generaal (éénmansfractie), van 21 juli 1933 tot 8 juni 1937
  • lid gemeenteraad van Amsterdam, van 5 september 1939 tot 29 juli 1940 (ontslagen op last van de bezetter)

gevangenschap/internering
geïnterneerd doorgangskamp te Amersfoort, van 6 maart 1942 tot 13 april 1942

Activiteiten

als parlementariër
  • Interpelleerde in 1934 minister De Graeff over de zending van een contingent Nederlandse troepen naar het Saargebied

Wetenswaardigheden

uit de privésfeer
  • Zijn zoons pleegden beiden zelfmoord (resp. in 1932 en 1937)
  • Zat ondergedoken (deed illegaal werk), van mei 1940 tot 6 maart 1942
  • Bij het voormalige kamp Amersfoort is een informatiebord geplaatst over de executie in april 1942, waarbij naast Sneevliet zeven verzetstrijders van het MLL-front stierven. Zijn dood werd jaarlijks op 13 april op Driehuis-Westerveld herdacht op een door een Sneevliet Herdeinkscomité georganiseerde bijeenkomst.
  • Zijn vader was sigarenmaker, agent van politie en ambtenaar bij het gevangeniswezen

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
  • "Maring", van 1920 tot 1923 (pseudoniem als Komintern-vertegenwoordiger in het Verre Oosten)
  • Kawan Merah (pseudoniem in "Het Volk")

Publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • S. Santen, "Sneevliet, rebel" (1971)
  • F. Tichelman, "Henk Sneevliet, 1888-1942, een politieke biografie" (1974)
  • M. Perthus, "Henk Sneevliet, revolutionair socialist in Europa en Azië" (1976)
  • A. van der Horst, "Inventaris van het archief van Henk Sneevliet (1883-1942)" (IISG)
  • B. van der Plas, "Henk Sneevliet, een politieke bibliografie 1905-1940" (IISG, Amsterdam 1994)
  • F. Tichelman, "Sneevliet, Hendricus Josephus Franciscus Marie", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel I, 111
  • A.A. de Jonge, "Sneevliet, Hendricus Josephus Franciscus Marie (1883-1942)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel III, 552
  • Tony Saich, "The Orgins of the First United Front in China, The Role of Sneevliet (Alias Maring)", twee delen (1991)
  • "Waarom schrijf je nooit meer?", Briefwisseling Henriette Roland Holst - Henk Sneevliet, bewerkt door Nico Markus en ingeleid door F. Tichelman (1995)
  • P. Hofland, "Leden van de raad. De Amsterdamse gemeenteraad 1814-1941"

Uitgebreide versie

uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.