Mr. K.T.M. (Karel) van Rijckevorsel

foto Mr. K.T.M. (Karel) van Rijckevorselvergrootglas

Vooraanstaand justitiewoordvoerder van de KVP-Tweede Kamerfractie in de jaren vijftig en zestig. Maakte naam als advocaat van Rauter en van de Republiek der Zuid-Molukken. In 1952 voor de KVP in de Tweede Kamer gekozen op voordracht van de rechtse groep-Steenberghe. Dreigde in 1959 niet te worden herkozen, maar kreeg na een door de Haagse zakenman Levi Lassen opgezette actie ruim 91.000 voorkeurstemmen. De Telegraaf riep hem uit tot 'Man van het Jaar'. Bescheiden onconventioneel man, die voor alles advocaat was. Later lid van de Raad van State en lange tijd de bekwame beheerder van de nalatenschap van Levi Lassen.

KVP
in de periode 1952-1967: lid Tweede Kamer, lid Raad van State, staatsraad in buitengewone dienst

voornamen (roepnaam)

Karel Thomas Maria (Karel)

personalia

geboorteplaats en -datum
Vught, 27 maart 1913

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 13 oktober 1999

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek

partij/stroming

partij(en)
  • KVP (Katholieke Volkspartij), tot 11 oktober 1980
  • CDA (Christen-Democratisch Appèl), vanaf 11 oktober 1980

hoofdfuncties en beroepen

  • kandidaat-notaris, notariskantoor "J.C.H. Melis" te 's-Gravenhage, van juli 1936 tot 1938
  • privaatdocent notariaat, Rijksuniversiteit te Leiden, van 1938 tot 1939
  • advocaat op advocatenkantoor te 's-Gravenhage, van 1939 tot januari 1947
  • advocaat in de maatschap van de landsadvocaat (plaatsvervangend landsadvocaat), van januari 1947 tot 1950
  • zelfstandig advocaat te 's-Gravenhage, van 1950 tot 1963 (gaf om gezondheidsredenen de advocatuur op)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 juli 1952 tot 22 februari 1967
  • ambteloos, van 22 februari 1967 tot 1 februari 1972
  • staatsraad in buitengewone dienst, Raad van State, van 1 februari 1972 tot 1 augustus 1974 (benoemd bij K.B. van 25 januari 1972)
  • lid Raad van State, van 1 augustus 1974 tot 1 augustus 1982 (benoemd bij K.B. van 27 juli 1974)

partijpolitieke functies

  • lid commissie van wijze mannen voor de bestuursverkiezing in de KVP, van 12 januari 1968 tot 24 februari 1968 (vanwege onvrede van de christen-radikalen)

nevenfuncties

  • lid Raad van Commissarissen Nationaal Spaarfonds
  • lid Raad van Orde en Toezicht Orde van Advocaten
  • lid bestuur Jungschlägerfonds, 1953
  • lid Staatscommissie inzake herziening van de Nederlandse Burgerlijke Wetgeving, omstreeks 1954 (nog in 1963)
  • lid bestuur en secretaris Stichting Jacq. Levi Lassen, van 1957 tot april 1978
  • rechter-plaatsvervanger Arrondissementsrechtbank te 's-Gravenhage, van 1 juni 1961 tot 1963
  • lid Raadgevende Interparlementaire Beneluxraad, omstreeks 1962
  • lid bestuur TVN (Nationale Stichting Televisiereclame Nederland), van februari 1963 tot 1967
  • voorzitter Commissie van Civiele en Militaire Deskundigen (commissie-Van Rijckevorsel), van 28 september 1971 tot 27 maart 1972

afgeleide functies, presidia etc.
  • ondervoorzitter vaste commissie voor Privaat- en Strafrecht (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 11 februari 1953 tot 17 september 1953
  • voorzitter Commissie van Voorbereiding voor de ontwerp-Politiewet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 14 juli 1954 tot 1957
  • voorzitter Commissie voor de Verzoekschriften (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 16 november 1956 tot 27 september 1960
  • voorzitter bijzondere commissie voor de wetsontwerpen wijziging Militaire strafprocesrecht en het Militaire tuchtrecht (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 3 juli 1958 tot april 1963
  • voorzitter bijzondere commissie wetsontwerp inzake verzet tegen invordering bij dwangbevel van heffingen en retributies PBO (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 4 oktober 1960 tot december 1964
  • ondervoorzitter bijzondere commissie voor de Nota reclame-t.v. (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 14 maart 1961 tot maart 1963
  • ondervoorzitter bijzondere commissie voor de wetsontwerpen Wet beroep administratieve beschikkingen/Wet op de Raad van State (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 21 maart 1961 tot 13 maart 1963
  • voorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Wet schadeverzekeringsbedrijf (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 9 november 1961 tot mei 1964
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsontwerp Wijziging van de Pachtwet in verband met het vervallen van de Wet vervreemding van landbouwgronden (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 20 maart 1962 tot juli 1962
  • lid Commissie van Voorbereiding voor de nota "de zaak-Van der Putten" (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van augustus 1962 tot maart 1963
  • voorzitter vaste commissie voor Justitie (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 18 juni 1963 tot 22 februari 1967
  • voorzitter Commissie voor de Verzoekschriften (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 18 juni 1963 tot 17 september 1963
  • voorzitter bijzondere commissie voor het wetsontwerp wijzigingen bepalingen omtrent makelaars (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 2 juli 1963 tot april 1966
  • voorzitter bijzondere commissie voor het ontwerp-Noodwet Rechtspleging (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 29 januari 1964 tot juli 1964
  • voorzitter bijzondere commissie voor het voorstel van wet van het lid Vondeling inzake het overbrengen van de onroerend-goedbelasting onder de werking van de Prijzenwet (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 29 april 1964 tot april 1965
  • voorzitter bijzondere commissie voor de ontwerp-Wet installaties continentaal (Tweede Kamer der Staten-Generaal) plat, van 27 mei 1964 tot september 1964
  • voorzitter bijzondere commissie Rijkswet vrijwillige zetelverplaatsing van rechtspersonen/zetelverplaatsing door de overheid van rechtspersonen en instellingen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 6 oktober 1965 tot juni 1966
  • voorzitter bijzondere commissie ontwerp-rijkswet Goedkeuring Europese Overeenkomst betreffende de uitwisseling van programma's door middel van televisiefilms (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 13 oktober 1966 tot december 1966
  • lid en voorzitter afdeling Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (Raad van State)
  • lid afdeling Landbouw en Visserij (Raad van State)
  • lid afdeling Sociale Zaken en Volksgezondheid (Raad van State)
  • lid afdeling geschillen van bestuur (Raad van State)
  • lid afdeling rechtspraak (Raad van State)

opleiding

voortgezet onderwijs
  • gymnasium-b, R.K. "Sint Jans Lyceum" te 's-Hertogenbosch, tot juli 1930

hoger beroepsonderwijs
  • notariaat te 's-Gravenhage, tot november 1935

academische studie
  • Nederlands recht: privaatrecht, Rijksuniversiteit Leiden, van 1934 tot 30 maart 1939

activiteiten

als parlementariër
  • Hield zich als Tweede Kamerlid behalve met justitie-aangelegenheden bezig met beleid inzake de pers en voerde in 1960 het woord bij de behandeling van het rapport van de onderzoekscommissie militair aankoopbeleid

opvallend stemgedrag
  • In 1953 stemden hij en Van Koeverden als enigen van hun fractie tegen een wetsvoorstel over de uitbreiding van de gemeente Utrecht
  • In 1953 stemden hij en Visch als enigen van hun fractie vóór een motie-Lemaire en tegen een motie-De Graaf over het recht van Indische Nederlanders in Indonesië om zelf te beslissen of zij naar Nederland wensten te gaan.
  • Stemde in 1957 als enige van zijn fractie tegen het wetsvoorstel tot Goedkeuring van het verdrag inzake de oprichting van de E.E.G. omdat volgens hem parlementaire bevoegdheden verloren gingen zonder compensatie op Europees niveau.
  • Behoorde in 1957 tot de minderheid van zijn fractie die vóór een (verworpen) motie-Biewenga stemde over deblokkering van bedragen in de landbouwsector
  • In 1958 stemden hij en Fens als enigen van hun fractie vóór een (verworpen) motie-Bruins Slot waarin om een hernieuwde toelatingsprocedure voor 37 uit Indonesië afkomstige verstekelingen werd gevraagd
  • Behoorde in 1962 met Moorman en Welter tot de minderheid van zijn fractie die tegen het wetsontwerp Goedkeuring Overeenkomst inzake Westelijk Nieuw-Guinea stemde
  • Stemde in 1964 als enige van zijn fractie tegen het wetsvoorstel tot goedkeuring van het associatieverdrag van Jaoende tussen de E.E.G. en Afrikaanse landen
  • Behoorde in 1967 tot de 17 leden van zijn fractie die tegen artikel 22 (exclusief publicatierecht programmagegevens voor omroepverenigingen) van de ontwerp-Omroepwet stemden

wetenswaardigheden

algemeen
  • In 1947 verdediger van de Duitse oorlogsmisdadiger Rauter
  • Was in 1950/51 advocaat van de Republiek der Zuid-Molukken en van de Molukse ex-KNIL-militairen, die waren overgegaan naar de Koninklijke Landmacht
  • Werd als vertegenwoordiger van de rechtervleugel van de KVP beschouwd, maar wees die typering zelf af. Nam wel enkele malen een van de meerderheid afwijkend standpunt in op het gebied van de afhandeling van de dekolonisatie.
  • Bij de verkiezingen van 1959 werd een voorkeursactie voor hem ondersteund door diverse KVP-kopstukken, zoals vicepremier Struycken, de oud-ministers De Bruijn, Deckers en Witteman, staatssecretaris Höppener, de burgemeesters Kortmann (Breda) en Cremers (Haarlem), secretaris-generaal Ph.H.M. Werner en raadsheer in de Hoge Raad G.H.A. Feber
  • In oktober 1961 één van de 12 parlementsleden, die een verklaring ondertekende waarin 200 personen aandrongen op het nakomen door Nederland van de belofte inzake het zelfbeschikkingsrecht van Nieuw-Guinea

uit de privésfeer
  • Schoonzoon van jhr.mr. L.E.M. von Fisenne, Gedeputeerde van Zuid-Holland
  • Zijn echtgenote was een kleindochter van het Eerste Kamerlid jhr. P.M.G. von Fisenne
  • Zijn vader was wijnhandelaar

anekdotes en citaten
  • Zag op 20 februari 1953 een door hem ingediende motie met 39 tegen 36 stemmen verworpen worden, hoewel er feitelijk een meerderheid voor was. Hijzelf had vergeten de presentielijst te tekenen en de SGP'er Van Dis vergiste zich bij de stemming, waarna diens fractiegenoot Zandt zich aan de stemming onttrok.

verkiezingen
  • Werd in 1959 met ruim 91.000 voorkeurstemmen (ruim twee keer de kiesdeler) tot lid van de Tweede Kamer gekozen

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Vught, tot 1930
  • 's-Gravenhage, van 1930 tot 1936
  • Delft, Heemskerkstraat 20, van 1936 tot 1938
  • Wassenaar, van 1938 tot 1940
  • 's-Gravenhage, Carel van Bylandtlaan 9, van 1940 tot 1943 (verhuisd vanwege de bouw van de Atlantikwall)
  • 's-Gravenhage, Geest 38A, van 1944 tot 1947 (evacuatie-adres)
  • 's-Gravenhage, Carel van Bylandtlaan 9, van 1947 tot 1953
  • 's-Gravenhage, Nassau Zuilensteinstraat 14, van 1953 tot 1959
  • Zeist, Graaf Janlaan 2, van 1959 tot 1967
  • Driebergen, Diederickslaan 37, van 1967 tot 1976
  • 's-Gravenhage, Van Zaeckstraat, van 1976 tot 1993
  • 's-Gravenhage, flat Arendsdorp, van 1993 tot 1998

ridderorden
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 27 april 1962
  • Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 29 april 1981

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • L.M.L. van Rijckevorsel, "Karel van Rijckevorsel. Strijder tegen onrecht" (2004)
  • Wie is dat? 1956

archivalia
interviews op cassettebanden, verzorgd door Laetitia van Rijckevorsel (1992) (aanwezig in het Nationaal Archief)

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Rijswijk (Z.H.), 18 juni 1936

echtgeno(o)t(e)/partner
Jkvr. M.M.F. von Fisenne, Maria Mathilde Francisca

vader
Th.C.M. van Rijckevorsel, Thomas Cornelis Maria

geboorteplaats en/of -datum
Vught, 27 oktober 1882

moeder
A.E.F.M. Dorsman, Adrienne Eugénie Françoise Marie

geboorteplaats en/of -datum
Eindhoven, 26 september 1888

familierelaties

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.