Prof. J. (Bob) van Gelderen

foto Prof. J. (Bob) van Gelderenvergrootglas

Econoom in de SDAP-Tweede Kamerfractie in de laatste jaren voor de Tweede Wereldoorlog. Was afkomstig uit een joods middenstandsmilieu in Amsterdam. Vooraanstaand ambtenaar in Nederlands-Indië en op het ministerie van Koloniën. Speelde een belangrijke rol bij de opstelling van het Plan van de Arbeid. In 1937 werd hij bijzonder hoogleraar socialistische maatschappijvisie in Utrecht. Pleegde enkele dagen na de Duitse inval met zijn vrouw en twee kinderen zelfmoord.

SDAP
in de periode 1937-1940: lid Tweede Kamer

voornaam (roepnaam)

Jacob (Bob)

personalia

geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 10 maart 1891

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 14 mei 1940

levensbeschouwing
Israëlitisch (Nederlands-Israëlitisch)

partij/stroming

partij(en)
SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij)

hoofdfuncties en beroepen

  • werkzaam in de handel, van 1910 tot 1911
  • klerk Gemeentelijk Bureau van Statistiek te Amsterdam, vanaf 1911
  • ambtenaat (rang: commies) Gemeentelijk Bureau van Statistiek te Amsterdam, tot 1920
  • directeur Centraal Kantoor van de Statistiek te Batavia, van 1920 tot 1928
  • (tijdelijk) buitengewoon hoogleraar staathuishoudkunde, Rechtshogeschool te Batavia, van september 1928 tot september 1929
  • buitengewoon hoogleraar staathuishoudkunde, Rechtshogeschool te Batavia, van oktober 1929 tot 1 februari 1935
  • verlof, van januari 1933 tot september 1933
  • hoofd afdeling crisiszaken, ministerie van Koloniën, van 1 mei 1935 tot 1 juni 1937
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 juni 1937 tot 14 mei 1940
  • bijzonder hoogleraar sociologie (faculteit der rechtsgeleerdheid), Rijksuniversiteit Utrecht, van september 1937 tot 15 mei 1940 (benoemd bij K.B. van 22 juni 1937, vanwege de Socialistische Vereeniging ter Bestudeering van Maatschappelijke vraagstukken)

partijpolitieke functies

  • lid curatorium Wetenschappelijk Bureau van de SDAP, van januari 1936 tot 14 mei 1940
  • vicefractievoorzitter SDAP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 5 september 1939 tot 14 mei 1940

nevenfuncties

  • voorzitter commissie voor de volkstelling 1930 in Nederlandsch-Indië, vanaf november 1927
  • regeringsafgevaardigde onderhandelingen over handelsverdrag met Japan, 1934
  • plaatsvervangend regeringscommissaris Javasche Bank, tot juli 1935
  • lid commissie van advies inzake economische samenwerking tussen Nederland en Nederlands-Indië, vanaf mei 1936
  • lid Nederlandse delegatie Suikerconferentie te Londen, 1937
  • voorzitter Nederlandse delegatie Internationaal Rubbercomité, omstreeks 1937
  • lid Staatscommissie voor toezicht op het particuliere bankwezen (Staatscommissie-De Geer), vanaf januari 1938

opleiding

lager-/basisonderwijs
  • lagere school te Amsterdam

voortgezet onderwijs
  • Eerste Openbare Handelsschool te Amsterdam

hoger beroepsonderwijs
  • M.O.-staathuishoudekunde en statistiek, tot 1910

activiteiten

als parlementariër
  • Was sociaal-economisch en koloniaal woordvoerder der SDAP-Tweede Kamerfractie
  • Interpelleerde in 1938 minister-president Colijn en de ministers Steenberghe, De Wilde en Romme over de bestrijding van de werkloosheid. Dit interpellatiedebat besloeg zeven vergaderdagen.

wetenswaardigheden

algemeen
  • Speelde in 1934-1935 een belangrijke rol bij het opstellen van het Plan van de Arbeid van SDAP en NVV

uit de privésfeer
  • Zijn vader was winkelier
  • Weigerde in 1930 een koninklijke onderscheiding
  • Maakte vier dagen na de Duitse inval met zijn vrouw en twee van zijn drie kinderen en met het echtpaar Boekman een einde aan zijn leven

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
J. Fedder (pseudoniem)

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Amsterdam, tot 1920
  • Nederlands-Indië, van 1920 tot 1935
  • 's-Gravenhage, vanaf 1935

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
  • lid Joodse socialistische arbeidersbeweging "Poale Zion" (reeds tijdens jeugd)
  • corresponderend lid KNAW (Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen), vanaf 1927

publicaties/bronnen

publicaties
"Automatisme en planmatigheid in de wereldhuishouding" (inaugurele rede, 1937)

literatuur/documentatie
  • M.M.G. Fase, "Gelderen, Jacob van (1891-1940)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel III, 188
  • W. Schreuders, "Gelderen, Jacob van", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel IV, 60

Biografisch Woordenboek(en)
  • biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
  • biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Amsterdam, 14 juli 1915

echtgeno(o)t(e)/partner
A. de Vries, Alexandrina

kinderen
2 zoons en 1 dochter

vader
M. van Gelderen, Michel

geboorteplaats en/of -datum
Oudshoorn (thans gem. Alphen aan den Rijn), 29 juli 1857

moeder
F. Fedder, Frederika

geboorteplaats en/of -datum
Amsterdam, 30 augustus 1860

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.