SDAP
functie(s) in de periode 1939-1945: lid Tweede Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Hendrik (Henk)
titulatuur en naam
Dr. H. Brugmans Hendrik (Henk)
geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 13 december 1906
overlijdensplaats en -datum
Brugge (België), 12 maart 1997
levensbeschouwing
- Remonstrants (opgevoed)
- Rooms-Katholiek
Partij/stroming
partij(en)
- SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), tot 9 februari 1946
- PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1946
Hoofdfuncties/beroepen
- leraar Franse taal, Rijks Hogere Burgerschool te Terneuzen, van augustus 1932 tot 1 augustus 1935 (aanvankelijk tijdelijk)
- bezoldigd lid bestuur IvAO (Instituut voor Arbeidersontwikkeling), van 1 juli 1935 tot 1 december 1935
- voorzitter bestuur IvAO (Instituut voor Arbeidersontwikkeling), van 1 december 1935 tot mei 1945
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 25 april 1939 tot 16 november 1945
- secretaris Kabinet van minister-president W. Schermerhorn, van juli 1945 tot juli 1946
- regeringscommissaris voor de Voorlichting, van 1 september 1945 tot 1 februari 1946
- betrokken bij de voorbereiding van het Europa-Instituut te Brugge, van juni 1949 tot november 1950
- bijzonder hoogleraar Moderne Franse Letterkunde, Rijksuniversiteit Utrecht, van 13 februari 1951 tot 15 september 1952 (oratie 22 november 1948, formeel benoemd 14 april 1951)
- directeur Europa-Instituut te Brugge, van 12 oktober 1950 tot 1 januari 1972
gevangenschap/internering
geïnterneerd gijzelaarskamp te Sint-Michielsgestel, van 4 mei 1942 tot 20 april 1944
Partijpolitieke functies
overzicht
- secretaris herziening partijprogramma SDAP, 1937
- redactiesecretaris tijdschrift "Socialisme en Democratie"
Nevenfuncties
- lid Filmkeuringscommissie
- lid Vlootcommissie, vanaf november 1939
- lid Persraad, omstreeks 1946
- lid Rijkscommissie van bijstand voor het Woordenboek der Nederlansche Taal, omstreeks 1946
- vicevoorzitter internationaal bestuur Europese Beweging, omstreeks 1949
- voorzitter EBN (Europese Beweging in Nederland), omstreeks 1949
- ere-buitengewoon hoogleraar Franse literatuur en cultuur, Universiteit van Leuven, vanaf 1972
Opleiding
primair onderwijs
- bijzonder-neutrale lagere school te Amsterdam, van 1912 tot 1918
voortgezet onderwijs
- gymnasium-a, "Het Amsterdamsch Lyceum" te Amsterdam, van 1918 tot 1922
- "Lycée la Fontaine" te Parijs, van 1922 tot 1923
- gymnasium-a, "Het Amsterdamsch Lyceum" te Amsterdam, van 1923 tot 1925
academische studie
- Franse taal- en letterkunde, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1925 tot 1931 (cum laude)
promotie
- letteren en wijsbegeerte, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, 16 mei 1934
eredoctoraten
- eredoctoraat Universiteit van Brugge
Activiteiten
als parlementariër
- Was woordvoerder onderwijs en wetenschappen van de SDAP-Tweede Kamerfractie
Wetenswaardigheden
algemeen
- Stond in 1938 tweede op de voordracht om hoogleraar Romaanse letteren in Amsterdam te worden
- Was in het gijzelaarskamp Sint-Michielsgestel nauw betrokken bij gesprekken onder leiding van Schermerhorn over het naoorlogse politieke bestel en maakte anderen deelgenoot van het uit Frankrijk afkomstige idee van het 'personalistische socialisme'
- Behoorde in 1944-1945 tot de 'Je Maintiendrai'-groep in Amsterdam, waarvan Schermerhorn de leiding had
- Werd in februari 1945 in contact gebracht met de regering in Londen om te berichten over de noodsituatie in Bezet Nederland en over de naoorlogse regeringsvorming. Wees in april koningin Wilhelmina op de persoon van Schermerhorn als mogelijke nieuwe premier.
- Nam ontslag als regeringscommissaris voor de Voorlichting, nadat in de Tweede Kamer het beleid van minister-president Schermerhorn scherp was bekritiseerd en die de verantwoordelijkheid grotendeels bij Brugmans had gelegd. Hij bleef wel secretaris van Schermerhorn.
- Leidde in maart 1946, na zijn ontslag als regeringscommissaris, een missie van een Nederlands Rode-Kruisteam dat Nederlanders in de kampen in Siam (Thailand) moest bijstaan
uit de privésfeer
- Zijn eerste echtgenote was lerares Frans
- Zijn broer, I.J. Brugmans, was hoogleraar economische geschiedenis in Amsterdam
woonplaats(en)/adres(sen)
- Terneuzen
- Amsterdam
- 's-Gravenhage
- Brugge
ridderorden
- Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 29 april 1958
- Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, februari 1989
overige onderscheidingen en prijzen
- Karel de Groteprijs te Aken, 1951
- Taalunie-penning, 22 mei 1990
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- preses Letterkundig Dispuutgezelschap "HEBE", van 1927 tot 1928
- rector Amsterdamse Studentencorps, van 1928 tot 1929
- lid Sociaal-democratische studentenvereniging te Amsterdam
- lid Dietsche Vereeniging (jaren '30)
- lid NVB (Nederlandse Volksbeweging), van 24 mei 1945 tot februari 1946
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Georges de Porto Riche. Sa vie, son oevre" (dissertatie, 1934)
- "Kalr Marx" (1936)
- "Aan de bron van het moderne denken: Diderot" (1937)
- "Grondslagen van het democratisch-socialisme" (1940)
- "Het begrip 'peuple' bij Michelet en Péguy" (oratie, 1948)
- "De revolte van het gemoed. Rousseau en het sentimentalisme" (1951)
- "Crisis en roeping van het Westen" (1952)
- "Schets van een Europese samenleving" (1952)
- "L'Europe prend large" (1961)
- "Europese momentopnamen" (1963)
- "Le message Européen de Robert Schuman" (1965)
- "L'Idee Europeène" (1965)
- "Vingt ans d'Europe" (1966)
- "L'Europe des Nations" (1970)
- "Europa voorbij het nulpunt" (1976)
literatuur/documentatie
- Grote Winkler Prins Encyclopedie, deel 5
- F. Groeneveld, "H. Brugmans (1906-1997); Ambitie, roeping en ideaal: Europa!", NRC Handelsblad, 13 maart 1997
archivalia
archief-Brugmans, Nationaal Archief
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
- gehuwd te Terneuzen, 21 december 1934
- gehuwd (tweede huwelijk) (omstreeks 1980)
echtgeno(o)t(e)/partner
E.C.M. Kan, Engelina Carolina Marij
2e echtgeno(o)t(e)/partner
H. Kirsten, Hanna
kinderen
1 dochter (uit eerste huwelijk)
vader
H. Brugmans, Hajo
geboorteplaats en/of -datum
Groningen, 5 maart 1868
beroep vader
- conservator Universiteits bibliotheek te Groningen
- hoogleraar geschiedenis in Amsterdam (1904-1938)
moeder
M. Keizer, Maria
geboorteplaats en/of -datum
Groningen, 24 december 1872
beroep grootvader (vaderskant)
koopman
beroep grootvader (moederskant)
chicoreifabrikant
familierelaties
