Mr.dr. G. (George) van den Bergh

foto Mr.dr. G. (George) van den Bergh
bron: Vliegen, "Die onze kracht ontwaken deed"

Telg van een industriële familie uit Oss, die acht jaar Tweede Kamerlid voor de SDAP was. Aanvankelijk advocaat. Vooraanstaand jurist in de Kamer en uitstekend kenner van het staats- en kiesrecht. Ook deskundig op het gebied van de volkshuisvesting. Bracht via een initiatiefwetsvoorstel de Geldschieterswet tot stand, die de gemeentelijke en particuliere kredietverlening regelde. Was in Amsterdam tevens raadslid. Na zijn Kamerlidmaatschap hoogleraar staats- en administratief recht in Amsterdam en vanaf 1945 voorzitter van de Kiesraad. Begaafd amateur astronoom. Vernuftig en onpraktisch idealist.

SDAP
in de periode 1925-1933: lid Tweede Kamer

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Voornaam (roepnaam)

George (George)

2.

Personalia

geboorteplaats en -datum
Oss, 25 april 1890

overlijdensplaats en -datum
Oegstgeest, 3 oktober 1966

3.

Partij/stroming

partij(en)
  • SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), van 1913 tot 9 februari 1946
  • PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1946

4.

Hoofdfuncties/beroepen (3/6)

  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 september 1925 tot 9 mei 1933
  • hoogleraar Nederlands staatsrecht (tot 1947 tevens administratief recht), Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 15 mei 1945 tot 1 mei 1960
  • raadsheer Bijzonder Gerechtshof te Amsterdam, van 1 juli 1945 tot 1 januari 1950

gevangenschap/internering
geïnterneerd concentratiekamp te Buchenwald, van 9 oktober 1940 tot 11 augustus 1941 (werd 7 oktober gevangengenomen)

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Partijpolitieke functies (0/10)

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

6.

Nevenfuncties (2/16)

  • lid Staatscommissie inzake de Grondwetsherziening (Staatscommissie-Van Schaik), van april 1950 tot februari 1954
  • vicevoorzitter Staatscommissie inzake het kiesstelsel (Staatscommissie-Teulings/Donner), van 23 januari 1953 tot juni 1958

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

7.

Opleiding

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

8.

Activiteiten

als parlementariër (2/4)
  • Diende in 1932 met vier fractiegenoten een initiatiefvoorstel in om een in 1914 tot stand gekomen en in 1926 weer ingetrokken wet inzake het voorkomen van dadelijke uitwinning bij geldelijke moeilijkheden vanwege de economische crisis opnieuw in te voeren. Dit voorstel werd in 1937 ingetrokken.
  • Een door hem in 1933 ingediend (en aanvaard) amendement leidde er vanaf 1937 toe dat bij het bepalen van de verkiezingsuitslag het systeem van grootste overschotten werd vervangen door dat van grootste gemiddelden (systeem-d'Hondt)

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.

9.

Wetenswaardigheden

algemeen
  • Kwam in mei 1932 in conflict met het federatiebestuur van de SDAP in Amsterdam, omdat hij tot de minderheid behoorde die vóór een voorstel tot salariskorting voor de gemeentelijke werklieden stemde. Hij meende dat voorstemmen onontkoombaar was, omdat de rijksoverheid deze toch zou afdwingen. Nam ontslag als raadslid, nadat het federatiebestuur fractiedwang wilde opleggen en het afwijkende stemgedrag afkeurde.
  • Werd in 1933 vanwege het conflict met de Amsterdamse federatie niet meer op een verkiesbare plaats gekandideerd voor de Tweede Kamer
  • Daagde in 1958 de Nederlandse staat voor de rechter, omdat volgens hem een korting op de pensioenregeling voor oud-Kamerleden onrechtmatig tot stand was gekomen. Er had geen hoofdelijke stemming plaatsgevonden, waardoor niet duidelijk zou zijn geworden of er een tweederde meerderheid was. In januari 1960 verklaarde de Hoge Raad zich niet bevoegd te toetsen of een goedgekeurde wet strijdig was met de Grondwet.

uit de privésfeer (3/6)
  • Hij hield zich ook intensief bezig met sterrenkunde, tijdrekenining (ontwerper Euroklok) en grafische technieken (ontwerper tweeling- en meerling-druk)
  • Op de maan is een krater naar hem genoemd
  • In 1990 vervaardigde Bep Sturm-van den Bergh een bronzen borstbeeld van hem. Dat bevindt zich in het museum van de Universiteit van Amsterdam.

anekdotes en citaten
  • Altijd omringd door huispersoneel heeft hij in zijn hele leven nooit een brood gekocht, een ei gekookt of een spijker in een muur geslagen.
  • In een debat met minister Kan zei hij eens in het vuur van zijn betoog: "Dat mág niet. Dat kán niet. Dat mág Kan niet."

U ziet een selectie van wetenswaardigheden. In de uitgebreide versie is een overzicht van wetenswaardigheden opgenomen.

10.

Familie/gezin

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.


Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.