antirevolutionair, ARP
functie(s) in de periode 1884-1908: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK
Personalia
voornamen (roepnaam)
Jan (Jan)
titulatuur en naam
J. van Alphen Jan (Jan)
geboorteplaats en -datum
Hengelo (Ov.), 1 december 1829
overlijdensplaats en -datum
Hengelo (Ov.), 15 juli 1911
levensbeschouwing
- Hervormd (opgevoed)
- Gereformeerd, vanaf 1892
Partij/stroming
stroming(en)
Takkiaan, 1894
partij(en)
ARP (Anti-Revolutionaire Partij)
Hoofdfuncties/beroepen
- opzichter bollenkwekerij te Sassenheim
- betrekkingen van administratieve aard, onder meer in Hengelo (Ov.)
- lid gemeenteraad van Hengelo (Ov.), van 7 september 1869 tot september 1893
- wethouder van Hengelo (Ov.), van 7 september 1869 tot 1 oktober 1886
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 december 1884 tot 18 mei 1886 (voor het kiesdistrict Almelo)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 juli 1886 tot 17 augustus 1887 (voor het kiesdistrict Almelo)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1887 tot 27 maart 1888 (voor het kiesdistrict Almelo)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 mei 1888 tot 20 maart 1894 (voor het kiesdistrict Ommen)
- lid Provinciale Staten van Overijssel, van 3 juli 1889 tot 15 juli 1911 (voor het kiesdistrict Stad-Almelo)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 mei 1894 tot 9 september 1908 (voor het kiesdistrict Ommen)
- voorzitter A.R.-Kamerclub, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 december 1894 tot 16 september 1896 (in 1894 vanwege ziekte dr. Kuyper)
- voorzitter A.R.-Kamerclub, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1901 tot 21 september 1903
Partijpolitieke functies
overzicht
- lid Centraal Comité van ARP-kiesverenigingen, tot april 1909 (vele jaren)
- ondervoorzitter A.R.-Kamerclub, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1896 tot 19 september 1901
- waarnemend voorzitter Centraal Comité van ARP-kiesverenigingen, van augustus 1901 tot april 1905 (vanwege de benoeming van Kuyper tot minister)
Nevenfuncties
- voorzitter commissie herziening belastbare opbrengst van ongebouwde eigendommen (grondbelasting), schattingsdistrict Hengelo (Ov.), van 1 juni 1882 tot 1889
- lid hoofdbestuur waterschap "De Regge", van 1884 tot 1890
- lid Staatscommissie inzake de arbeidsenquête, van 1890 tot 1893
- lid Centrale Watersnood-commissie in Overijssel, 1894
- lid Staatscommissie inzake de werkliedenverzekering (Staatscommissie-Pijnacker Hordijk), van juli 1895 tot augustus 1898
- secretaris Vereeniging voor hooger onderwijs op Gereformeerde grondslag in de provincie Overijssel
- lid college van directeuren Vereeniging voor Hooger Onderwijs op Gereformeerde Grondslag (Vrije Universiteit), van 1897 tot 1 juli 1907
- lid bestuur Nederlandsche Vereeniging voor evenredige Vertegenwoordiging, vanaf april 1898
- lid bestuur "Magdalenahuis" te Zetten (opvang ongehuwde aanstaande moeders), omstreeks 1901
- buitengewoon lid Gedeputeerde Staten van Overijssel, van 1907 tot 1911
afgeleide functies, presidia etc.
- lid parlementaire enquêtecommissie naar de toestand in fabrieken en werkplaatsen (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van oktober 1886 tot 1887
- voorzitter Commissie voor de Verzoekschriften (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1889 tot september 1890
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van april 1893 tot juli 1893
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor hoofdstuk VIIb (Financiën) (Tweede Kamer der Staten-Generaal) (voor 1894 en 1895)
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor de hoofdstukken I, II etc. en de Wet op de Middelen 1898 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van november 1897 tot februari 1898
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van november 1898 tot februari 1899
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1899 tot november 1899
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1901 tot april 1901
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van maart 1902 tot april 1902
- voorzitter Commissie van Rapporteurs voor hoofdstuk X (Koloniën) 1902 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van februari 1903 tot mei 1903
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1903 tot november 1903
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van april 1904 tot september 1904
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1906 tot november 1906
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1906 tot november 1906
- lid Centrale Afdeling (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van januari 1907 tot april 1907
comités van aanbeveling, erefuncties etc.
erelid bestuur Magdelenahuis te Zetten
Activiteiten
als parlementariër
- Sprak in de Tweede Kamer over uiteenlopende onderwerpen, zoals binnenlandse zaken, financiën, waterstaat, onderwijs en rijksgebouwen
- Oudste lid in jaren tussen 1902 en 1908. Leidde als zodanig in die jaren de eerste vergadering van de Tweede Kamer na opening van een nieuwe zittingsperiode.
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1893 tot de minderheid van de ARP die vóór het wetsontwerp-Belasting op bedrijfs- en andere inkomsten stemde
- Stemde in 1895 als enige (met Æ. baron Mackay) tegen een (verworpen) motie-Dobbelmann, waarin om handelsbescherming van Nederlandse producten werd gevraagd.
- Stemde in 1896 tegen het kiesrechtvoorstel van Van Houten
- Stemde in 1900 als enige antirevolutionair vóór amendementen-Schaper en -Ketelaar om bepaalde straffen in het kinderstrafrecht uit te sluiten (zoals het in de boeien opsluiten en de cachotstraf voor onder-14-jarigen)
Wetenswaardigheden
algemeen
- Was geen groot spreker, sprak vrij eentonig en was moeilijk verstaanbaar
- Nam in september 1886 ontslag als wethouder vanwege zijn drukke werkzaamheden als Kamerlid
- Nam in om gezondheidsredenen ontslag als Tweede Kamerlid
verkiezingen
- Versloeg in november 1884 bij een naverkiezing in het district Almelo A. van Laer (lib.). Werd in 1886 en 1887 in de eerste stemmingsronde gekozen.
- Versloeg in 1888 in het district Almelo jhr. G.J. van der Wijck (lib.). Werd in het district Enschede met 20 stemmen verschil verslagen door W.J. Geertsema (lib.).
- Versloeg in 1891 jhr. E. van Weede van Dijkveld (lib.) na herstemming
- Versloeg in 1894 in het district Ommen J. Willink (lib.). Werd in het kiesdistrict Lochem na herstemming verslagen door C. Lely (lib.).
- Versloeg in 1897 J.Th. de Visser (c.h.)
- Versloeg in 1901 T.M. Wentholt (lib.)
- Versloeg in 1905 Dr. W.J.M. Engelberts (vl)
woonplaats(en)/adres(sen)
Hengelo (Ov.), van 1865 tot 15 juli 1911
ridderorden
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 augustus 1894
- Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 1 mei 1909
Publicaties van/over
literatuur/documentatie
- J.A. de Wilde en C. Smeenk, "Het volk ten baat. De geschiedenis van de AR Partij", 251
- Onze Afgevaardigden, 1897, 1901 en 1905
- Augur, "Landbouw-specialisten", in: Van het Haagsche Binnenhof. Parlementaire Schetsen" (1901), 137
- Wie is dat? 1902
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Sassenheim, 1 april 1858
echtgeno(o)t(e)/partner
P.M.S. Narbel, Pauline Marie Sophie
vader
G.C. van Alphen, Gerhardus Coenraad
geboorteplaats en/of -datum
Utrecht, 13 november 1800
beroep vader
- zaakwaarnemer
- winkelier
- fabrikant
moeder
H.J. Dijk, Henriëtte Jacoba
geboorteplaats en/of -datum
Hengelo (Ov.), 3 mei 1804
