Ir. J.W. (Willem) Albarda

foto Ir. J.W. (Willem) Albarda
Bron: Beeldbank Nationaal Archief

Voorman van de SDAP, als opvolger van Troelstra. In Delft opgeleide ingenieur, die daarna werkzaam was in het onderwijs en directeur werd van de Amsterdamse Arbeidsbeurs. Kwam in 1913 in de Tweede Kamer. Aanvankelijk onder meer koloniaal woordvoerder van zijn fractie. Was tevens zes jaar wethouder van onderwijs in Den Haag. Volgde in 1925 Troelstra op als leider van de SDAP. Overtuigd socialist, maar pragmatisch en gematigd. Was in 1939 in het kabinet-De Geer II één van de twee eerste socialistische ministers. Stond in eigen kring goed aangeschreven en bediende zich van een bloemrijke taal, maar miste het charisma van zijn voorganger. Na zijn terugkeer uit Londen nog zeven jaar staatsraad.

SDAP
in de periode 1913-1952: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, minister, lid Raad van State

Inhoudsopgave van deze pagina:


1.

Voornamen (roepnaam)

Johan Willem (Willem)

2.

Personalia

geboorteplaats en -datum
Leeuwarden, 5 juni 1877

overlijdensplaats en -datum
's-Gravenhage, 19 april 1957

3.

Partij/stroming

partij(en)
  • SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), van juni 1899 tot 9 februari 1946
  • PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1946

4.

Hoofdfuncties/beroepen (6/11)

  • lid Raad van State, van 28 augustus 1945 tot 1 juli 1952 (benoemd bij K.B. van 16 augustus 1945)
  • minister van Financiën ad interim, van 17 november 1941 tot 9 december 1942
  • minister van Waterstaat, van 10 augustus 1939 tot 23 februari 1945
  • fractievoorzitter SDAP Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 september 1925 tot 9 augustus 1939 (op 11 juli 1925 gekozen)
  • wethouder (van onderwijs) van 's-Gravenhage, van 4 september 1917 tot 16 juli 1923
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1913 tot 10 augustus 1939 (in 1913-1918 voor het kiesdistrict Enschede)

U ziet een selectie van de loopbaan. In de uitgebreide versie is de gehele loopbaan in te zien.

5.

Partijpolitieke functies (0/6)

In de uitgebreide versie is een overzicht van partijpolitieke functies opgenomen.

6.

Nevenfuncties (2/14)

  • voorzitter commissie gebruik hefschroefvliegtuig in het verkeer ('helicoptercommissie'), van 1953 tot 1954
  • lid studiecomité over Europese samenwerking o.l.v. Edouard Herriot, van oktober 1948 tot januari 1949

afgeleide functies, presidia etc. (2/9)
  • lid afdeling Handel en Nijverheid (Raad van State)
  • lid afdeling Sociale Zaken (en Volksgezondheid) (Raad van State)

U ziet een selectie van de nevenfuncties. In de uitgebreide versie is een overzicht van nevenfuncties in te zien.

7.

Opleiding

In de uitgebreide versie is een overzicht van de opleiding(en) opgenomen.

8.

Activiteiten

als parlementariër (2/18)
  • Interpelleerde in 1938 minister-president Colijn over het regeringsbeleid ten aanzien van vluchtelingen
  • Interpelleerde in 1933 minister Deckers over de muiterij op de 'De Zeven Provinciën'

In de uitgebreide versie is een overzicht van opvallend stemgedrag opgenomen.


als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1939 de Wet Gebruik Vervoermiddelen tot stand. Hierdoor kon de minister van Waterstaat in geval van oorlog, oorlogsgevaar of andere buitengewone omstandigheden maatregelen nemen om te komen tot een doelmatig gebruik van vervoermiddelen. Zodoende konden vervoersmiddelen worden gevorderd voor vervoer van bijvoorbeeld levensmiddelen en grondstoffen of voor militaire doeleinden.
  • Bracht in 1939 de Wet Autovervoer Personen tot stand, waarbij de Commissie Vergunningen Personenvervoer werd ingesteld. Die regelt de verlening van vergunningen voor vervoer in meer dan één gemeente. Het wetsvoorstel was in 1938 ingediend door minister Van Buuren.

9.

Wetenswaardigheden

algemeen
  • Was in 1913 tegenstander van regeringsdeelname door de SDAP
  • Was als minister van Waterstaat ook belast met het mijnbouwwezen
  • Diende op 24 januari 1945, een dag na de collectieve ontslagaanvrage van het gehele kabinet, samen met Van den Tempel afzonderlijk zijn ontslag in als minister vanwege de door Gerbrandy gevolgde procedure bij het ontslag van minister Burger. Hij betitelde die procedure als 'Perzische Staatszeden'.

uit de privésfeer
  • Zijn vader was doopsgezind; zijn moeder Nederlands Hervormd
  • Zijn eerste echtgenote was lid van Provinciale Staten van Zuid-Holland (1919-1927)
  • Zijn vader was kleermaker

verkiezingen
  • Versloeg in 1913 in het kiesdistrict Enschede G. Elhorst (arp)

10.

Familie/gezin

In de uitgebreide versie zijn, indien bekend, de familierelaties opgenomen.

11.

Uitgebreide versie

In het digitale biografisch archief van PDC, partner van het Montesquieu Instituut, is een uitgebreide versie van deze pagina aanwezig met bijvoorbeeld partijpolitieke functies, maatschappelijke nevenfuncties, opleiding en wetenswaardigheden. Laat het ons weten als u daar belangstelling voor heeft.


Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.

De biografieën betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was. PDC ontvangt graag gemotiveerde aanvullingen of correcties.