Prof.Mr. J. (Ko) Oranje

Hoogleraar aan VU die een belangrijke rol in het verzet speelde. Zoon van een predikant. Enkele jaren leraar in Zuid-Afrika, waarbij hij tegelijkertijd zijn rechtenstudie aan de VU afrondde. Werkte nadien bij Philips. Promoveerde in 1938 bij Gerbrandy op een proefschrift over omroeprecht en volgde Gerbrandy in 1940 op als hoogleraar. Leider van het universitaire verzet en belast met de voorbereiding van de naoorlogse omroep. Lid van het College van Vertrouwensmannen. Overleed een jaar na de bevrijding op jonge leeftijd.

functie(s) in de periode 1944-1945: lid College van Vertrouwensmannen

Inhoud

1. Personalia
2. Partij/stroming
3. Hoofdfuncties/beroepen
4. Nevenfuncties
5. Opleiding
6. Wetenswaardigheden
7. Publicaties van/over
8. Familie/gezin

Personalia

titulatuur en naam

Prof.Mr. J. Oranje Jacobus (Ko)

geboorteplaats en -datum

Berkel (gem. Berkel en Rodenrijs), 27 juli 1898

overlijdensplaats en -datum

Amsterdam, 6 april 1946

levensbeschouwing

Gereformeerd

Partij/stroming

partij(en)

ARP (Anti-Revolutionaire Partij)

Hoofdfuncties/beroepen

• leraar "Boys High School" te Pretoria (Z.Afr.), van 1919 tot 1926
• hoofdcommies ministerie van Arbeid, Handel en Nijverheid, van 1926 tot 1927
• directiesecretaris N.V. Philips' Gloeilampenfabrieken te Eindhoven, van 1927 tot februari 1940
• hoogleraar burgerlijk recht, handels- en faillissementsrecht en burgerlijk procesrecht, Vrije Universiteit te Amsterdam, van 9 februari 1940 tot 6 april 1946
• rector magnificus Vrije Universiteit te Amsterdam, van 1943 tot 19 september 1945
• lid College van Vertrouwensmannen, van augustus 1944 tot juni 1945 (door de regering aangewezen college dat na de bevrijding het gezag moest waarnemen)
• vicepresident Bijzonder Gerechtshof te Amsterdam, van 1945 tot april 1946

Nevenfuncties

• lid Grote Adviescommissie der Illegaliteit
• raadsheer-plaatsvervanger Gerechtshof te Amsterdam, van 1945 tot 1946

Opleiding

voortgezet onderwijs

• gymnasium te 's-Gravenhage
• gymnasium te Sneek

academische studie

• Nederlands recht, Vrije Universiteit te Amsterdam, van 18 september 1917 tot 17 oktober 1925

promotie

• rechtsgeleerdheid, Vrije Universiteit te Amsterdam, 20 mei 1938

Wetenswaardigheden

algemeen

• Was een leidinggevende figuur van het universitaire verzet
• Werd door het Vaderlandsch Comité opgedragen de organisatie van de naoorlogse Nederlandse omroep ter hand te nemen

uit de privésfeer

• Promoveerde bij prof. Gerbrandy, wiens opvolger hij ook was.
• Zijn vader was predikant

anekdotes en citaten

• Toen bleek er nog geen antirevolutionair beschikbaar was voor het College van Vertrouwensmannen werd vanuit Nederland zijn naam gesuggereerd bij Gerbrandy en Van Heuven Goedhart. Hij werd in dat bericht omschreven als 'de Vader der Prinsen'. Het kostte de beide ministers een dag om te begrijpen dat daarmee 'Oranje' werd bedoeld.

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen

"Prins" (schuilnaam als 'Vertrouwensman')

overige onderscheidingen en prijzen

Verzetskruis, 9 mei 1946 (posthuum, uitgereikt door koningin Wilhelmina aan zijn weduwe)

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde, vanaf 22 december 1945

Publicaties van/over

lijst van publicaties

• "Rights affecting the use of broadcasts" (dissertatie, 1938)
• "Het karakter van de overeenkomst van levensverzekering" (inaugurele rede, 1940)

literatuur/documentatie

• S. Bottenheim, "Levensbericht van prof.mr. J. Oranje", in: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden, 1945-1946
• A. Flipse, "Jacobus Oranje", website: Geheugen van de VU

publicaties over en van letterkundigen

biografie

archivalia

archief-Oranje, HDC Vrije Universiteit

Familie/gezin

echtgeno(o)t(e)/partner

M.J. van der Meulen, Marie Jacoba (Mies)

kinderen

2 zoons en 1 dochter

vader

C. Oranje, Cornelis

moeder

J.C. de Ruijter, Johanna Cornelia

stiefvader

H. Pollema

familierelaties

• Stiefzoon van H. Pollema, Tweede Kamerlid