Prof.Dr. J. van Dam

Duitsgezinde zoon uit een Amsterdams middenstandsgezin, die tijdens de bezetting het ministerie van Opvoeding, Wetenschap en Kultuurbescherming leidde. Na een succesvolle studie Duits werd hij al op zijn drieëndertigste hoogleraar in Amsterdam. Zijn liefde voor Duitsland en de Duitse taal gingen geleidelijk over in bewondering voor het nazisme. In de oorlog combineerde hij zijn hoogleraarschap met de functie van S.G. en probeerde hij tevergeefs zijn ideeën over onderwijs, met Duits en Nederlands als hoofdvakken, door te voeren. Concludeerde echter al vóór 1945 dat het nationaal-socialisme in Nederland geen toekomst had. Serviele, maar ijdele man. Na de oorlog vier jaar in gevangenschap, waarna hij zich weer aan de Duitse taal ging wijden.

functie(s) in de periode 1940-1945: Nazigezinde secretaris-generaal

Inhoud

1. Personalia
2. Hoofdfuncties/beroepen
3. Nevenfuncties
4. Opleiding
5. Wetenswaardigheden
6. Publicaties van/over
7. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Jan

titulatuur en naam

Prof.Dr. J. van Dam Jan

geboorteplaats en -datum

Amsterdam, 3 oktober 1896

overlijdensplaats en -datum

Amsterdam, 30 oktober 1979

Hoofdfuncties/beroepen

• leraar Duits, Tweede Hogere Burgerschool met vijfjarige cursus te Haarlem, vanaf september 1919
• leraar Duits, Hogere Burgerschool te Amsterdam, tot 1920
• lector Nederlandse taal- en letterkunde, Friedrich-Wilhelms Universität te Bonn, van 1920 tot 1922
• leraar Eerste Openbare Handelsschool te Amsterdam, van 1922 tot 1925
• privaat-docent oudere Duitse taal- en letterkunde, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1922 tot 1925 (assistent van prof. Scholte)
• lector moderne Duitse taal- en letterkunde, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1925 tot 1929
• hoogleraar Gotisch en oudere Duitse taal- en letterkunde, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1 januari 1930 tot mei 1945 (vanaf 1937 tevens oud-Germaanse filologie)
• secretaris-generaal ministerie van Opvoeding, Wetenschap en Kultuurbescherming, van 28 november 1940 tot 5 mei 1945
• lexicograaf uitgeverij "Van Goor", vanaf 1949
• repetitor M.O.-Duits, vanaf 1949 (tot de jaren'70)

Nevenfuncties

• redacteur "Het Duitsche Boek. Tijdschrift voor de vrienden van het Duitsche boek in Nederland", van 1930 tot 1934
• redacteur "De Weegschaal. Maandblad voor de vrienden van het Duitsche boek", vanaf 1934
• lid curatorium Stichting voor Middelbaar en voorbereidend Montessori-onderwijs, omstreeks 1940
• voorzitter van een commissie die de schoolboeken moest ontdoen van anti-Duitse uitlatingen, verheerlijking van het koningshuis en passages over joden, 1940

Opleiding

voortgezet onderwijs

• Hogere Burgerschool te Amsterdam
• gymnasium-a, 1917 (staatsexamen)

hoger beroepsonderwijs

• M.O.-a Duits, 1915
• M.O.-b Duits, 1920

academische studie

• Nederlandse letteren (kandidaats), Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1914 tot 1918
• Duitse letteren, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1914 tot 1921

promotie

• Duitse letteren, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, 4 juli 1923 (cum laude)

Wetenswaardigheden

algemeen

• Voerde per 1 september 1942 het achtste leerjaar in het lager onderwijs in

uit de privésfeer

• Werd op 12 mei 1945 gearresteerd en verbleef daarna in diverse interneringskampen
• Zijn vader was eigenaar van glas- en verfwinkel
• Zijn echtgenote was arts
• Het Bijzonder Gerechtshof van Amsterdam veroordeelde hem in november 1948 tot zeven jaar gevangenisstraf (met aftrek van voorarrest). Hij kwam in mei 1949 vrij.

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen

"Piet Pudding" (bijnaam in de bezettingstijd)

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

• lid studentenvereniging "Unitas Studiosorum Amstelodemensium" (lid senaat en bestuurslid van diverse subverenigingen)
• begunstigend lid Germaansche SS

rang(en) reserve-officier

• reserve-kapitein (gemobiliseerd tijdens de oorlog, commandant van een batterij motorartillerie te velde)

Publicaties van/over

lijst van publicaties

• "Zür Vorgeschichte des höflischen Epos: Lamprecht, Eilhart, Veldeke" (dissertatie, 1923)
• "Das Veldeke Problem" (1924)
• "De letterkundige beteekenis van Veldekes Servatius" (1926)
• "Deutsch und Niederländisch" (1932)
• "Geschichten der deutschen Literatur" (1934-1935) (samen met prof. Van Stockum)
• "Handbuch der deutschen Sprache" (1937)

literatuur/documentatie

• L. de Jong, Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog, deel 5, eerste helft, 318-321
• "Altgermanistische Beiträge" (liber amicorum, 1977)
• P.J. Knegtmans, "Dam, Jan van (1896-1979)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel V, 83

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Amsterdam, 22 juni 1922

echtgeno(o)t(e)/partner

C. Stokkink, Cornelia (Corrie)

kinderen

2 zoons

vader

G. van Dam, Gerrit

moeder

C.A. Ketting, Cornelia Alida