SDAP
functie(s) in de periode 1905-1907: lid Tweede Kamer, partijvoorzitter
Personalia
voornamen (roepnaam)
Pieter Lodewijk (Piet)
titulatuur en naam
P.L. Tak Pieter Lodewijk (Piet)
geboorteplaats en -datum
Middelburg, 24 september 1848
overlijdensplaats en -datum
Domburg, 24 augustus 1907
levensbeschouwing
- Hervormd (opgevoed)
- geen godsdienst
Partij/stroming
partij(en)
- Liberale Unie, van 1885 tot 1891
- SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), vanaf 1899
Hoofdfuncties/beroepen
- redacteur buitenland, "Middelburgsche Courant", van 1877 tot 1883
- redacteur dagblad "De Amsterdammer", van 1883 tot 1890
- redacteur tijdschrift "Nieuwe Gids", van 1890 tot 1893
- redacteur gemeentepolitiek, dagblad "De Telegraaf", van 1893 tot 1903
- hoofdredacteur weekblad "De Kroniek", van 1894 tot november 1903
- hoofdredacteur dagblad "Het Volk", van november 1903 tot juni 1906
- lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 6 juli 1904 tot 24 augustus 1907 (voor het kiesdistrict Amsterdam III)
- lid gemeenteraad van Amsterdam, van 20 juli 1904 tot 24 augustus 1907 (gekozen in district III)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1905 tot 24 augustus 1907 (voor het kiesdistrict Franeker)
Partijpolitieke functies
overzicht
- secretaris Liberale Unie, van 15 mei 1885 tot januari 1886
- lid agrarische commissie SDAP, vanaf 1901
- lid commissie tot bestudering van het koloniale vraagstuk SDAP, vanaf 1901
- lid partijbestuur SDAP, van 1904 tot april 1905
- voorzitter SDAP, van april 1905 tot september 1905
- voorzitter VSDG (Vereniging van Sociaal-Democratische gemeenteraadsleden)
- lid redactie VSDG-maandblad "De Gemeente", 1907
- fractievoorzitter SDAP gemeenteraad van Amsterdam, van april 1906 tot 24 augustus 1907
Nevenfuncties
- lid bestuur Amsterdamsche Woningraad
- lid bestuur vereniging Centraal Bureau voor Sociale Adviezen
- medewerker "Liefdadigheid naar vermogen"
- lid Staatscommissie onderzoek naar de financiële toestand van de gemeenten (Staatscommissie-Van Nierop), van januari 1906 tot december 1906
Opleiding
primair onderwijs
- lagere school te Middelburg
voortgezet onderwijs
academische studie
- Romeins en hedendaags recht (kandidaats), Hogeschool te Leiden, van september 1867 tot 1872
Activiteiten
als parlementariër
- Sprak in de Tweede Kamer vooral over volksgezondheid, handel en posterijen en was woordvoerder bij de behandeling van het wetsvoorstel inzake het arbeidscontract
Wetenswaardigheden
uit de privésfeer
- Bevriend met zijn plaatsgenoot Wibaut
- Medeoprichter van de Algemeene Arbeiders Coöperatie "De Dageraad", 1901
- Stichtte in 1901 de Vereeniging van Sociaal-Democratische Raadsleden
anekdotes en citaten
- Was in de jaren tachtig en negentig van de 19e eeuw het middelpunt van een groep jonge intellectuelen, die zich in Amsterdamse café's het bier goed lieten smaken
- Befaamd nachtwerker. Het viel op dat hij als hoofdredacteur van 'Het Volk' 's morgens al vóór tien uur in de tram zat. Volgens vrienden had hij Amsterdam voorheen nooit zo vroeg aanschouwd.
- Het Kamerlidmaatschap behoorde niet tot zijn gelukkigste tijd. Het tot 's avonds laat tamelijk doelloos in het Kamergebouw rondhangen, omdat er nog moest worden gestemd, vond hij een crime.
verkiezingen
- Versloeg in 1905 in het district Franeker na herstemming J. Ankerman (friese c.h.). Derde kandidaat was het zittende lid F. Lieftinck (u.l.)
pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
Van de Klei (pseudoniem)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Middelburg
- Gorinchem, van 1876 tot 1877
- Middelburg, vanaf 1877
- Bussum
- Amsterdam, Weesperzijde 98, omstreeks 1905 tot 1907
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- abactis sociëteit "Minerva", vanaf 1870
- secretaris Leidsch Studentencorps, 1871
- lid club "Tandem", vanaf 1878 (ondersteuning aan Multatuli)
- lid sociëteit "Sint Joris" te Middelburg
Publicaties van/over
literatuur/documentatie
- P.L. Tak, "Herdrukken uit 'De Kroniek'", met een inleiding van F.M. Wibaut en een bibliografie, Rotterdam 1908
- Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel IV, 1994
- T. Walter, "De kroniek van P.L. Tak: Brandpunt van Nederlandse cultuur in de jaren negentig van de vorige eeuw" (Amsterdam/Antwerpen, 1956)
- G.W.B. Borrie, "Pieter Lodewijk Tak (1848-1907). Journalist en politicus" (1973)
- G.W.B. Borrie, "Tak, Pieter Lodewijk (1848-1907)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel I, 571
- J.M. Welcker, "Tak, Pieter Lodewijk", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel VI, 219
- D. Hillenius, "P.L. Tak (1848-1907)", in: VNG-Magazine, 46 (nov. 2001)
- G.W.B. Borrie, "Pieter Lodewijk Tak (1848-1907), Journalist en politicus. Een gentleman in een rode broek" (2006)
- H. Felius en H.J. Metselaars, "Noordhollandse Statenleden 1840-1919"
- P. Hofland, "Leden van de raad. De Amsterdamse gemeenteraad 1814-1941"
Biografisch Woordenboek(en)
- biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
- biografie opgenomen in het Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek
- biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland
publicaties over en van letterkundigen
biografie
archivalia
archief-P.L. Tak, IISG
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
ongehuwd
vader
P.D. Tak, Pieter Dumon
geboorteplaats en/of -datum
Middelburg, 21 december 1802
beroep vader
- directeur van de Wisselbank
- rentmeester van enkele Zeeuwse families
moeder
M.C.S. Benteijn, Maria Catharina Sara
geboorteplaats en/of -datum
IJzendijke, 26 oktober 1811
broers en zusters
3 broers en 2 zusters (vier andere broers/zusters jong gestorven)
beroep grootvader (vaderskant)
eerste boekhouder in de wisselbank en lakenkoopman
familierelaties
