RKSP, KVP
functie(s) in de periode 1947-1963: lid Eerste Kamer, minister
Personalia
voornamen (roepnaam)
Petrus Johannes (Piet)
titulatuur en naam
Mr.dr. P.J. Witteman Petrus Johannes (Piet)
geboorteplaats en -datum
Nieuwendam (thans gem. Amsterdam), 26 februari 1892
overlijdensplaats en -datum
Haarlem, 28 september 1972
levensbeschouwing
Rooms-Katholiek
Partij/stroming
partij(en)
- RKSP (Roomsch-Katholieke Staatspartij), tot 22 december 1945
- KVP (Katholieke Volkspartij), vanaf 22 december 1945
Hoofdfuncties/beroepen
- advocaat en procureur te Amsterdam, van 1921 tot 1947
- kantonrechter-plaatsvervanger, kanton Amsterdam, van 1 mei 1923 tot 1 oktober 1946
- lid gemeenteraad van Bloemendaal, van 15 december 1932 tot 3 juli 1935
- lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 3 juli 1935 tot 1 september 1941
- lid Gedeputeerde Staten van Noord-Holland, van 3 juli 1935 tot 1 oktober 1941
- lid Gedeputeerde Staten van Noord-Holland, van mei 1945 tot 15 september 1947
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 20 november 1945 tot 23 juli 1946
- lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 5 juni 1946 tot 15 september 1947
- minister van Binnenlandse Zaken, van 15 september 1947 tot 7 augustus 1948
- advocaat en procureur te Overveen, vanaf augustus 1948
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 25 augustus 1948 tot 5 juni 1963
- raadsheer-plaatsvervanger Gerechtshof te Amsterdam, van 1 januari 1958 tot 1 maart 1962
gevangenschap/internering
geïnterneerd gijzelaarskamp te Sint-Michielsgestel, van 4 mei 1942 tot 18 december 1942
Partijpolitieke functies
overzicht
- voorzitter RKSP Rijkskieskring Haarlem, omstreeks 1935 (nog in 1939)
- lid partijbestuur RKSP, omstreeks 1935
- lid studiecommissie wijziging staatsbestel, Raad voor Studie en Documentatie RKSP, van 1935 tot 1936 (onder meer studie naar herziening van de Grondwet in corporatistische zin)
- vicevoorzitter RKSP, van februari 1938 tot 1939
- waarnemend voorzitter KVP, van 22 december 1945 tot 9 november 1946
- lid partijbestuur KVP, van 1946 tot september 1947
- fractiesecretaris KVP Eerste Kamer der Staten-Generaal, van juli 1952 tot 28 mei 1957
- vicefractievoorzitter KVP Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 28 mei 1957 tot 5 juni 1963
Nevenfuncties
- functie in de kinderbescherming (jaren '30)
- docent R.K. School voor Maatschappelijk Werk, tot juli 1935
- secretaris KRO (Katholieke Radio-Omroep), omstreeks 1931 tot december 1935
- lid Raad van Commissarissen N.V. Drukkerij "De Tijd", van juni 1931 tot september 1931
- lid Ambtenarengerecht, vanaf 1 maart 1933
- lid Zendercommissie
- juridisch adviseur KRO (Katholieke Radio-Omroep), van december 1935 tot 1962
- lid uitvoerend comité Hulpverlening aan kinderen in Spanje, 1939
- lid Grote Adviescommissie der Illegaliteit
- lid Nationale Advies Commissie (adviescollege voor de samenstelling van de Voorlopige Staten-Generaal), van 20 juli 1945 tot 16 november 1945
- voorzitter commissie vervullen opengevallen plaatsen Staten-Generaal (Nationale Advies Commissie), oktober 1945
- lid Zuiderzeeraad, vanaf 1949 (nog in 1954)
- lid Staatscommissie inzake de Grondwetsherziening (Staatscommissie-Van Schaik), van april 1950 tot januari 1954
- lid Televisieraad, vanaf december 1951
- voorzitter voorlopige Raad voor de Kunst, van 1 januari 1952 tot 1 juli 1955
- voorzitter Raad van de Kunst, van 1 juli 1955 tot 1 april 1964
- voorzitter PTT-raad, van 1 september 1956 tot 1 maart 1967
- lid bestuur "Kunst en Bedrijf", omstreeks 1962
- lid bestuur Stichting Openbaar Kunstbezit, omstreeks 1962
- voorzitter Katholiek Verbond voor Kinderbescherming, omstreeks 1962
- voorzitter Produktschap voor gedistilleerde dranken, vanaf 1 januari 1960 (nog in 1966)
- lid Commissie Radio- en Televisiewetgeving (Commissie-Scholten), van 7 april 1961 tot 5 november 1963
- lid Staatscommissie inzake herziening van de Nederlandse Burgerlijke Wetgeving
- voorzitter Raad van Commissarissen N.V. Drukkerij "De Tijd", tot 1966
- lid Raad van Commissarissen N.V. Zwanenberg/Organon
- lid Raad van Commissarissen "De Nederlandsche Bank"
- lid Raad van Commissarissen DAG
- lid Raad van Commissarissen "Van der Grinten"
- lid Raad van Commissarissen N.V. Unilever, vanaf 1964
- adviseur hoofdredactie "De Tijd", van juni 1966 tot september 1972
- lid College van Beroep voor aannemers
afgeleide functies, presidia etc.
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Justitie 1954 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), december 1953
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van september 1954 tot april 1955
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Justitie 1955 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), december 1954
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Algemene Zaken 1955 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), januari 1955
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de ontwerp-Politiewet (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van mei 1957 tot juli 1957
- voorzitter commissie van voorbereiding voor de begroting van Justitie 1958 (Eerste Kamer der Staten-Generaal)
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 16 april 1958 tot 16 september 1958
- lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 5 januari 1960 tot 26 april 1960
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Justitie 1962 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van november 1961 tot december 1961
- voorzitter commissie van rapporteurs voor de begroting van Justitie 1963 (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van november 1962 tot december 1962
Opleiding
voortgezet onderwijs
- gymnasium, R.K. "Sint Ignatius College" te Amsterdam, tot juni 1910
academische studie
- rechtswetenschap (gepromoveerd op stellingen), Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1910 tot 12 maart 1918
- staatswetenschap (gepromoveerd op dissertatie), Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, 26 april 1921
Activiteiten
als parlementariër
- Was woordvoerder justitie, binnenlandse zaken en kunsten van de KVP-Eerste Kamerfractie. Voerde onder meer het woord bij het wetsvoorstel over opheffing van de handelingsonbekwaamheid van de vrouw.
opvallend stemgedrag
- In 1951 stemden hij en Ruijs de Beerenbrouck als enigen van hun fractie tegen een wetsvoorstel over het Besluit Vijandelijk Vermogen
als bewindspersoon (beleidsmatig)
- Diende in 1947 een wetsvoorstel over het in de Gemeentewet regelen van het brandweerwezen. Trok dit voorstel een jaar later, na kritiek vanuit de Tweede Kamer, weer in.
- Had in 1948 een belangrijk aandeel in het totstandkomen van de partiële Grondwetsherziening. Hierdoor wordt de functie van staatssecretaris ingevoerd.
- Belangrijke benoeming tijdens zijn ministerschap: De Casembroot (ARP, Commissaris van de Koningin in Zeeland)
als bewindspersoon (wetgeving)
- Bracht in 1948 een wijziging (Stb. I 106) van de Enquêtewet tot stand, waardoor ook oud-bewindslieden kunnen worden gehoord, verhoor ook buiten het Tweede Kamergebouw kan plaatsvinden en de werkzaamheden van de enquêtecommissie niet meer vervallen bij kamerontbinding. De wetswijziging was nodig vanwege de parlementaire enquête naar het regeringsbeleid in de jaren 1940-1945. (745)
- Bracht in 1948 samen met minister Lieftinck de Wet Noodvoorziening Gemeentefinanciën (Stb. I 307) tot stand. Deze bepaalde dat gemeenten inkomsten konden krijgen uit het eigen gemeentelijk belastinggebied, uitkeringen uit het Gemeentefonds voor wedden en voor onderwijs en armenzorg, een algemene uitkering per inwoner en bijzondere uitkeringen voor hulpbehoevende gemeenten. (644)
- Bracht in 1948 een wijziging van de Provinciale Wet en de Gemeentewet tot stand, waardoor tussentijds ontslag van gedeputeerden en wethouders mogelijk werd. Dit vanwege de weigering van CPN-wethouders in Amsterdam om ontslag te nemen. (796)
Wetenswaardigheden
algemeen
- Werd bij K.B. van 11 september 1947 benoemd tot minister van Binnenlandse Zaken en vier dagen later beëdigd
uit de privésfeer
- Promoveerde in de staatswetenschap bij prof. P. Scholten
- Zijn echtgenote was een zuster van de componist Hendrik Andriessen, de pianist Willem Andriessen en de beeldhouwer Mari Andriessen
- Vader van de tv-presentator Paul Witteman
anekdotes en citaten
- Zat in de Eerste Kamer op de voorste rij tegenover de perstribune in één bank met de eveneens kaalhoofdige oud-minister-president Schermerhorn. Beide oudere staatslieden plachten, na enig vriendschappelijk onderling gekeuvel, in de loop van de middag wel eens enige tijd een uiltje te knappen.
verkiezingen
- Werd in 1948, 1952, 1955 en 1956 gekozen door Groep III: Noord-Holland en Friesland
woonplaats(en)/adres(sen)
Overveen, Bloemendaalseweg 189, omstreeks 1933 (nog in 1963)
ridderorden
- Ridder in de Orde van Oranje-Nassau, 1 januari 1935
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 13 oktober 1948
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Comité ter ondersteuning van Portugese advocaten, 1965
Publicaties van/over
lijst van publicaties
"De grens tussen recht en feit in de burgerlijke cassatie" (dissertatie, 1921)
literatuur/documentatie
- Wie is dat? 1956
- M.D. Bogaarts, "De periode van het kabinet-Beel 1946-1948. Parlementaire Geschiedenis van Nederland na 1945", Band C (Nijmegen, 1989), p. 1789 e.v.
- "Mr.dr. P.J. Witteman - zeventig jaar", De Tijd, 24 februari 1962
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Haarlem, 28 juni 1923
echtgeno(o)t(e)/partner
J.C. Andriessen, Johanna Cecilia
kinderen
6 zoons en 1 dochter
vader
P.G. Witteman, Petrus Gerardus
geboorteplaats en/of -datum
Nieuwer-Amstel (thans Amstelveen), 29 juni 1865
beroep vader
koopman
moeder
W.M. Boer, Wilhelmina Maria
geboorteplaats en/of -datum
Haarlemmermeer, 11 februari 1864
beroep grootvader (vaderskant)
koopman
beroep grootvader (moederskant)
leerhandelaar
