Algemeene Bond (RKSP)
functie(s) in de periode 1916-1929: lid Tweede Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Johannes Bernardus (Jan)
titulatuur en naam
Mr. J.B. Bomans Johannes Bernardus (Jan)
geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 11 mei 1885
overlijdensplaats en -datum
Heemstede, 20 maart 1941
levensbeschouwing
Rooms-Katholiek
Partij/stroming
partij(en)
RKSP (Roomsch-Katholieke Staatspartij)
Hoofdfuncties/beroepen
- werkzaam bij oliemaatschappij "Shell", tot 1911
- advocaat en procureur (geassocieerd met mr. F.A. Hagemeyer) te Haarlem, van juli 1913 tot 1916
- lid gemeenteraad van Haarlem, van 7 september 1915 tot 4 september 1923
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 13 december 1916 tot 17 september 1929 (in 1916-1918 voor het kiesdistrict Haarlemmermeer)
- wethouder (van bedrijven) van Haarlem, van 5 september 1917 tot 2 september 1919
- lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 1 juli 1919 tot 20 maart 1941
- wethouder (van financiën) van Haarlem, van 2 september 1919 tot 4 juli 1923
- lid Gedeputeerde Staten van Noord-Holland, van 4 juli 1923 tot 20 maart 1941
- waarnemend Commissaris van de Koningin in Noord-Holland, van 30 november 1940 tot 10 februari 1941
Partijpolitieke functies
lijsttrekkerschappen
- lijstaanvoerder Rooms-Katholieken Tweede Kamerverkiezingen 1918 (in de kieskringen Den Helder en Haarlem)
- lijstaanvoerder Rooms-Katholieken Tweede Kamerverkiezingen 1922 (in de kieskringen Den Helder en Haarlem)
- lijstaanvoerder RKSP Tweede Kamerverkiezingen 1925 (in de kieskringen Den Helder en Haarlem)
Nevenfuncties
afgeleide functies, presidia etc.
voorzitter begrotingscommissie voor hoofdstuk V (Binnenlandse Zaken en Landbouw) 1923 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
Opleiding
voortgezet onderwijs
- vijfjarige h.b.s., "Bisschoppelijk College" te Rolduc (Lb.), van 1896 tot 1903
- gymnasium-a en -b (staatsexamen) te Utrecht, 1907
academische studie
- rechtsgeleerdheid (gepromoveerd op stellingen), Rijksuniversiteit Leiden, van 12 november 1911 tot juli 1913
cursussen
- handelsopleiding bij Koninklijke Nederlandsche Petroleum Maatschappij, vanaf 1907
Activiteiten
als parlementariër
- Tot circa 1923 woordvoerder bij militaire aangelegenheden. Hield zich later ook bezig met radiozaken.
- Diende in 1919 tegen de zin van Nolens een motie in, waarin om reorganisatie van de weermacht en bezuinigingen op het leger werd gevraagd
- Bracht in 1921 een initiatiefwet tot stand inzake het voorkomen van inlijving van 10.000 voorlopig vrijgestelde dienstplichtigen
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1917 tot de minderheid van zijn fractie die vóór een motie-Van Leeuwen (SDAP) over instelling van een Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken stemde
- Behoorde in 1920 tot de vijf leden van zijn fractie die tegen de (verworpen) ontwerp-wet maatregelen ter bestrijding van het onredelijk opdrijven en hoog houden van prijzen ('Duurtewet') stemden
- Behoorde in 1921 tot de negen leden van zijn fractie die vóór het wetsvoorstel wijziging van de rijksuitkering aan de gemeenten stemden
- Stemde in 1923 met negen andere Katholieken tegen de ontwerp-Vlootwet, waardoor dit ontwerp met 50 tegen 49 stemmen werd verworpen. Dit leidde tot de ontslagaanvrage door het tweede kabinet-Ruijs de Beerenbrouck.
- Stemde in april 1924 als enige van rechts tegen de begroting van Marine voor 1924
- In 1925 stemden Van Dijk en hij als enigen van de Katholieke fractie vóór het wetsvoorstel over een staatsgarantie voor een lening van f 1 miljoen aan de organisatie van de Olympische Spelen in Amsterdam
Wetenswaardigheden
algemeen
- Propagandist van de RKSP op vele vergaderingen door zijn grote oratorische vermogens
uit de privésfeer
- Was een leerling van Nolens op Rolduc
- Gaf in 1911 zijn baan bij Shell op, omdat zijn vrouw niet mee wilde naar Roemenië. Ging daarna rechten studeren.
- Droeg tot zijn veertigste altijd een witte das
- Op zijn verzoek werd in 1934 de uitgave van de door hem onder het pseudoniem 'J.B. van Rode' geschreven Donald-cyclus gestaakt, omdat de serieus genomen 'grap' schadelijk leek te zijn voor de RKSP. Aan de romancyclus werd door liberalen en protestanten aanstoot genomen.
- Zijn oudste dochter en een zoon werden kloosterling
anekdotes en citaten
- Verscheen in de jaren 1916-1918 als gemobiliseerd eerste luitenant van de Landweer soms in het uniform in de Kamer
verkiezingen
- Versloeg op 1 december 1916 bij een tussentijdse verkiezing in het district Haarlemmermeer S.W. de Clecq (lib.)
- Versloeg in 1917 J.K. de Blaauw (comité anti-grondwetsherziening)
pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
- "De katholieke Troelstra" (bijnaam die bewonderaars hem aanvankelijk gaven)
- J.B. van Rode (pseudoniem als auteur)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Amsterdam
- 's-Gravenhage, Bierkade 2a, van 1908 tot september 1913
- Haarlem, Parklaan 12, van september 1913 tot 1925
- Haarlem, Kleine Houtweg 125 (Huize Boshof), van 1925 tot 1932
- Heemstede, Herenweg (Huize Berkenrode), vanaf 1932
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 augustus 1925
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Rooms-Katholieke Propagandaclub te Haarlem
hobby's
- piano-spelen en zingen
- voetbal
militaire dienst
- dienstplichtig militair, vanaf 1903
- eerste luitenant der infanterie militie, vanaf 3 februari 1910
- gemobiliseerd militair, van 1914 tot 1916 (verliet actieve dienst in verband met lidmaatschap gemeenteraad)
- eerste luitenant landweer, omstreeks 1917
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Troelstra's avontuur en de Katholieken" (1918)
- "Jan Herbert Mac Donald (Donald-cyclus, romans 1933-1934)
literatuur/documentatie
- Michel van der Plas (red.), "Herinneringen aan Godfried Bomans" (1972)
- W. Slagter, "Bomans, Johannes Bernardus (1885-1941)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel III, 65
- P.J. Oud, "Het Jongste Verleden", deel I, 170
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Rotterdam, 8 juli 1908
echtgeno(o)t(e)/partner
A.J.O. Reijnart, Arnoldina Josephina Oswalda
kinderen
5 zoons en 2 dochters (1 dochter jong overleden)
stief-, pleeg- en/of adoptiefkinderen
1 adoptief dochter, vanaf 1920 (uit München)
vader
J.M. Bomans, Johannes Michiel
geboorteplaats en/of -datum
Schiedam, 22 januari 1850
beroep vader
ondernemer (oprichter/directeur van het "Haarlemsch Dagblad")
moeder
A.M. Leuven, Anna Maria
geboorteplaats en/of -datum
Heemstede, 9 september 1847
