partijloos, PvdA, groep-Goedhart (ex-PvdA)
functie(s) in de periode 1945-1971: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK
Personalia
voornamen (roepnaam)
Frans Johannes (Frans)
titulatuur en naam
F.J. Goedhart Frans Johannes (Frans)
geboorteplaats en -datum
Amsterdam, 25 januari 1904
overlijdensplaats en -datum
Amsterdam, 3 maart 1990
levensbeschouwing
- protestants (opgevoed)
- geen godsdienst (later)
Partij/stroming
partij(en)
- CPH (Communistische Partij Holland), tot 1934 (geroyeerd)
- partijloos, van 1934 tot 9 februari 1946
- PvdA (Partij van de Arbeid), van 9 februari 1946 tot 14 mei 1970
- DS'70 (Democratisch-Socialisten 1970), vanaf mei 1970
lid tussentijds gevormde fractie(s)
groep-Goedhart, van 14 mei 1970 tot 10 mei 1971
Hoofdfuncties/beroepen
- leerling-journalist "Velpsche Courant", van 1922 tot 1923
- journalist "Arnhemse Courant", van 1923 tot 1924
- journalist dagblad "De Telegraaf", van 1924 tot 1926 (ontslagen vanwege gezondheid (astma))
- journalist dagblad "Het Laatste Nieuws" te Brussel, tot 1931
- redacteur binnenland, dagblad "De Tribune", van 1932 tot 4 oktober 1934
- correspondent Belgische sociaal-democratisch dagblad "Vooruit", vanaf 1938
- uitgever illegale blad "Het Parool", van januari 1941 tot 1945
- waarnemend hoofdredacteur dagblad "Het Parool", van mei 1945 tot 1 september 1945
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 november 1945 tot 4 juni 1946
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 8 oktober 1946 tot 10 mei 1971
- fractievoorzitter Groep-Goedhart, Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 mei 1970 tot 10 mei 1971
gevangenschap/internering
- gevangenschap strafgevangenis te Scheveningen, van 18 januari 1942 tot 23 december 1942
- geïnterneerd polizeiliches durchgangslager te Amersfoort, van 23 december 1942 tot 1 februari 1943
- geïnterneerd concentratiekamp te Vught, van 1 februari 1943 tot 2 augustus 1943
Partijpolitieke functies
overzicht
Nevenfuncties
- lid hoofdbestuur NVB (Nederlandse Volksbeweging), vanaf september 1945
- lid Nationale Advies Commissie (adviescollege voor de samenstelling van de Voorlopige Staten-Generaal), van 20 juli 1945 tot 16 november 1945
- voorzitter Stichting "Het Parool", tot 1956
- lid Defensiecommissie, van 15 juni 1967 tot 1971
- secretaris-generaal West-Europese Adviescommissie Radio Vrij Europa
- lid bestuur Stichting "Het Parool", van 1956 tot 27 januari 1970
- lid commissie van advies inzake het vrijwilligersleger (commissie-Van Rijckevorsel), van oktober 1971 tot maart 1972
afgeleide functies, presidia etc.
- lid Noord-Atlantische Assemblée, van 1953 tot mei 1970
- lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa en West-Europese Unie, van april 1953 tot mei 1970
- lid Nederlandse delegatie naar de Tweede Conferentie van parlementsleden uit de NAVO-landen, van 19 november 1956 tot 23 november 1956
- lid vaste commissie voor Nederlands Nieuw-Guinea (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van september 1959 tot september 1962
Opleiding
voortgezet onderwijs
cursussen
Activiteiten
als parlementariër
- Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met buitenlandse zaken en defensie
- Voerde in december 1946 namens zijn fractie het woord in het debat over het Akkoord van Linggadjati
- Interpelleerde op 20 juli 1951 de ministers Mulderije en Teulings over de activiteiten van de Stichting 'Door de Eeuwen Trouw'
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1949 tot de zes leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel inzake de grenscorrecties met Duitsland stemden
- In 1952 stemden hij en Van der Goes van Naters als enigen van hun fractie vóór een (verworpen) voorstel om grondwetsherzieningen door een aparte grondwetskamer te laten behandelen
- Behoorde in 1952 tot zeven leden van zijn fractie die vóór een amendement-Serrarens stemden over de grondwettelijke mogelijkheid tot toetsing van wetten aan internationale verdragen
- In 1955 stemden hij en Van der Goes van Naters als enigen van hun fractie vóór een (verworpen) amendement-Oud om het lidmaatschap van een erkende crematievereniging als wilsuiting tot crematie te beschouwen
- In 1963 stemden hij en Patijn als enigen van hun fractie vóór een motie-Van Someren-Downer over een commercieel tweede tv-net
- Stemde in 1964 als enige van zijn fractie tegen het wetsvoorstel Wet installaties Noordzee (anti-REM-wet)
- Behoorde in 1965 tot de vijf leden van de PvdA-fractie die tegen de Goedkeuringswet van het huwelijk van prinses Beatrix met dhr. Claus von Amsberg. Leibbrandt en hij stemden ook tegen de naturalisatiewet van Claus von Amsberg.
- Behoorde in 1966 tot de zeventien leden van zijn fractie die tegen het (weer) toelaten van communisten tot enkele Kamercommissies (onder andere Buitenlandse Zaken en Defensie) stemden
- Stemde in 1967 als enige van zijn fractie vóór de aanschaf van 105 straaljagers van het type Northrop-F5
- In 1969 stemde hij als enige van zijn fractie tegen een (verworpen) motie-Vrolijk over een ander vervolgingsbeleid bij een hoger beroep tegen de bezetters van het Maagdenhuis
- In 1969 stemden hij en Vellenga als enigen van hun fractie tegen een (verworpen) motie-Goudsmit over aan ander vervolgingsbeleid tegen de bezetters van het Maagdenhuis
- In 1970 stemden hij en Schuitemaker als enigen van hun fractie tegen een (verworpen) motie-Den Uyl waarin afkeuring werd uitgesproken over het militaire optreden van de VS in Cambodja en de regering werd gevraag het organiseren van een conferentie over Indo-China te bevorderen
- Behoorde in 1970 met Dankert, Van der Stoel en Schuitemaker tot de minderheid van zijn fractie die tegen een (verworpen) motie-Van der Spek stemde over terugtrekking van Amerikaanse en Zuid-Vietnamese troepen uit Cambodja en stopzetting van de bombardementen op Noord-Vietnam
Wetenswaardigheden
algemeen
- Werd als CPH-lid geroyeerd, omdat hij weigerde de contacten af te breken met degenen die Van der Lubbe in bescherming namen tegen de laster van de communisten
- Behoorde in 1947/1948 tot de zgn. Nova Zembla-groep die zich verzette tegen militair optreden jegens de Republiek Indonesië
- Behoorde in december 1948 tot de zes leden die in de PvdA-fractie tegen het besluit tot een tweede politionele actie in Indonesië stemde
- Was voorstander van een nationale omroep
- Keerde zich tegen de samenwerking van PvdA met PPR en PSP in het PAK (Progressief Akkoord)
- Trad in mei 1970 uit de PvdA vanwege de volgens hem te radicale koers en de buitenlandse politiek. Voerde bij een Kamerdebat over de uitbreiding van de Vietnamoorlog naar Cambodja het woord buiten verantwoordelijkheid van zijn fractie. Keerde zich tegen de afkeuring van de PvdA-fractie van de Amerikaanse Vietnam-politiek. Stemde met Schuitemaker, anders dan de overgrote meerderheid van de PvdA-fractie, tegen een motie-Van der Spek over terugtrekking van Amerikaanse en Zuid-Vietnamese troepen uit Cambodja en stopzetting van de bombardementen op Noord-Vietnam.
uit de privésfeer
- Was actief in het verzet. Gaf op 25 juli 1940 de eerste "Nieuwsbrief van Pieter 't Hoen" uit.
- Werd op 18 januari 1942 samen met dr. Wiardi Beckman op het Scheveningse strand gegrepen bij een poging om naar Engeland uit te wijken en werd ter dood veroordeeld, maar wist op 2 augustus 1943 te ontsnappen uit het kamp Vught vóór de voltrekking van het vonnis.
- Zijn vader overleed toen hij zes jaar was; verbleef in diverse weeshuizen
pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
Pieter 't Hoen (pseudoniem in het verzet)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Nederland, vanaf 1932
- Naarden, Oud-Blaricumseweg, omstreeks 1940
- Amsterdam, Amstellaan 22 III, tot 15 augustus 1945
- Amsterdam, Joh. Verhulststraat 80, vanaf 15 augustus 1945 (nog in 1968)
- Amsterdam, Geuzenstraat 5-I, omstreeks 1970
ridderorden
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1955
- Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 20 november 1970 (vanwege 25-jarig Kamerlidmaatschap)
buitenlandse onderscheidingen
Medal of Freedom
overige onderscheidingen en prijzen
erepenning Stichting Kunstenaarsverzet
relevante buitenlandse reizen
reis naar Indonesië
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
- lid NVB (Nederlandse Volksbeweging), van mei 1945 tot 1946
- lid Comité voor de Nationale Omroep, vanaf oktober 1945
- lid Vereniging Nederland-Indonesië (medeoprichter)
hobby's
schaken en biljarten
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Terug uit Djokja (1946)
- "Een revolutie op drift" (1953) (ernstige kritiek op Indonesië en Soekarno)
literatuur/documentatie
- F. van der Molen, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1970)
- M. de Keizer, "Goedhart, Frans Johannes", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel VIII, 50
- M. de Keizer, "Van verzet naar Koude Oorlog; de socialistische politicus/publicist Frans Goedhart en de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd", in: "Politiek en Cultuur" (febr. 1994), 37-42
- M. de Keizer, "'Mission impossible'. De bemiddelaarsrol van Frans Goedhart in het Nederlands-Indonesische conflict 1945-1947", in: BMGN, 1995, 380-392
- M. de Keizer, "Frans Goedhart, journalist en politicus, 1904-1990" (2012)
- "Goedhart, oprichter Het Parool, overleden", Trouw, 8 maart 1990
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland
archivalia
archief-F.J. Goedhart, Nationaal Archief
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
- gehuwd te Amsterdam, 10 juli 1929 (huwelijk ontbonden 12 november 1945)
- gehuwd (tweede huwelijk), 13 december 1945
echtgeno(o)t(e)/partner
M.H. van den Ring, Maria Helena
2e echtgeno(o)t(e)/partner
M.A.A.W. van Alebeek, Maria Antonia Allegonda Wilhelmina
kinderen
- 1 zoon (uit eerste huwelijk)
- 1 zoon en 1 dochter (uit tweede huwelijk)
vader
F.J. Goedhart, Frans Johannes (Frans)
geboorteplaats en/of -datum
Valburg (Gld.), 12 februari 1858
beroep vader
masseur
moeder
C.G. Loep, Catharina Gerarda (Cato)
geboorteplaats en/of -datum
Huissen, 7 maart 1878
beroep grootvader (vaderskant)
deurwaarder
