SDAP
functie(s) in de periode 1918-1940: lid Tweede Kamer
Personalia
voornamen (roepnaam)
Theodorus (Theo)
titulatuur en naam
Dr. Th. van der Waerden Theodorus (Theo)
geboorteplaats en -datum
Eindhoven, 21 augustus 1876
overlijdensplaats en -datum
Laren (N.H.), 12 juni 1940
begraafplaats en -datum
Driehuis-Westerveld, 15 juni 1940
levensbeschouwing
- Rooms-Katholiek (opgevoed)
- geen godsdienst (later)
Partij/stroming
partij(en)
SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), vanaf 1897
Hoofdfuncties/beroepen
- assistent Polytechnische School te Delft, van 1899 tot 1901
- propagandist SDAP (door politieke activiteiten verhinderd als ingenieur te werken)
- tijdelijk leraar wiskunde, Gemeentelijke Hogere Burgerschool te Leeuwarden, van maart 1901 tot 1 juli 1901
- leraar wiskunde, Gemeentelijke Hogere Burgerschool te Dordrecht, van 1 juli 1901 tot 1 november 1902
- leraar wis- en werktuigkunde, "Tweede HBS, met vijfjarige cursus" te Amsterdam, van 1 november 1902 tot 1 september 1925
- lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 5 juli 1910 tot 12 juni 1940 (1910-1919 voor het kiesdistrict Amsterdam III)
- lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 17 september 1918 tot 12 juni 1940
Partijpolitieke functies
overzicht
- voorzitter Sociaal-Democratische Studieclub, van 1902 tot 1920
- voorzitter SDAP federatie Amsterdam
- lid curatorium Wetenschappelijk Bureau van de SDAP, van januari 1936 tot februari 1946
- voorzitter SDAP afdeling Laren (korte tijd)
lijsttrekkerschappen
- lijstaanvoerder SDAP Tweede Kamerverkiezingen 1925 (in de kieskring Utrecht)
- lijstaanvoerder SDAP Tweede Kamerverkiezingen 1929 (in de kieskring Utrecht)
- lijstaanvoerder SDAP Tweede Kamerverkiezingen 1933 (in de kieskring Utrecht)
- lijstaanvoerder SDAP Tweede Kamerverkiezingen 1937 (in de kieskring Utrecht)
Nevenfuncties
- medewerker studentenweekblad (met Albarda)
- lid Commissie van toezicht openbaar onderwijs te Amsterdam, van 1910 tot 1916
- lid Gezondheidscommissie te Amsterdam, vanaf 1916
- lid Raad van Toezicht op het Provinciaal Electriciteitsbedrijf van Noord-Holland, vanaf 1919
- lid Staatscommissie inzake het socialisatie-vraagstuk (Staatscommissie-Nolens), van 11 maart 1920 tot 2 april 1927
- medewerker tijdschrift "De Nieuwe Tijd"
- lid Staatscommissie inzake de Elektriciteitsvoorziening (Staatscommissie-Van Lynden van Sandenburg), van mei 1921 tot mei 1925
- lid Zuiderzeeraad, van 1 juni 1923 tot 12 juni 1940
- lid Centrale Commissie voor de Statistiek, vanaf 1924 (nog in 1938)
- lid Staatscommissie uitgifte landbouwgronden in de nieuwe Zuiderzeepolders (Staatscommissie-Vissering), van december 1926 tot mei 1930
- gedelegeerd lid Raad van Toezicht op de Provinciale Bedrijven, van 1927 tot 1935
- lid bestuur Nederlandse Centrale Organisatie voor TNO (Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek), vanaf 1932 (nog in 1938)
- lid Hoge Raad van Arbeid, van 1936 tot 1940
- lid Staatscommissie inzake toezicht op particuliere banken (Staatscommissie-De Geer), vanaf 7 maart 1937
- plaatsvervangend lid bestuur Stichting Waterbouwkundig Laboratorium te Delft, omstreeks 1938
- plaatsvervangend lid Werkcommissie voor Werkloosheidsbestrijding, omstreeks 1938
- lid Raad van beroep voor het mijnwezen, omstreeks 1938
- medewerker "Het Weekblad"
- medewerker "De Socialistische Gids" (rubriek "Technisch-ekonomisch overzicht")
- voorzitter commissie over de 'blijvende werkloosheid' en haar bestrijding (Hoge Raad van Arbeid), 1939
afgeleide functies, presidia etc.
- voorzitter begrotingscommissie voor hoofdstuk IX (Waterstaat) 1926 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- lid bijzondere commissie van onderzoek naar de affaire-Spoorhout (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van december 1933 tot mei 1935 (onduidelijke houtlevering door de N.V. Spoorhout aan de Nederlandse Spoorwegen)
- voorzitter begrotingscommissie voor hoofdstuk IX (Waterstaat) 1937 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
- voorzitter begrotingscommissie voor hoofdstuk IX (Waterstaat) 1940 (Tweede Kamer der Staten-Generaal)
Opleiding
primair onderwijs
- lagere school te Eindhoven
voortgezet onderwijs
- Hogere Burgerschool te Helmond
- Hogere Burgerschool te Tilburg
academische studie
- technische wetenschappen (gepromoveerd op dissertatie), Technische Hogeschool te Delft, van 1894 tot 1911 (ingenieursdiploma in 1899)
Activiteiten
als parlementariër
- Hield zich in de Tweede Kamer onder meer bezig met mijnbouw, waterstaat (wegenfonds, Zuiderzeefonds, elektriciteit), PTT-aangelegenheden, landbouw, Nederlands-Indië, handel en arbeidszaken
opvallend stemgedrag
- Behoorde in 1926 tot de tien SDAP'ers die tegen het wetsvoorstel tot goedkeuring van het Verdrag met België stemden
- Behoorde in 1939 tot de vier SDAP-leden die tegen de ontwerp-Kinderbijslagwet stemden
Wetenswaardigheden
algemeen
- Richtte in 1897 samen met Albarda de SDAP-afdeling Delft op
- Opsteller van het Socialisatierapport 1920
uit de privésfeer
- Zijn oudste zoon was hoogleraar in Leipzig
verkiezingen
- Werd in 1913 bij naverkiezingen in het kiesdistrict Hoogezand verslagen door P. Rink (lu)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Amsterdam, Hondecoeterstraat 5, omstreeks 1920 (nog in 1928)
- Laren (N.H.), Verlengde Engweg ("Breidablik"), omstreeks 1931
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "Geschooldheid en Techniek" (dissertatie, 1911)
- "Het belastingstelsel: hoe het is en hoe het moet zijn" (ca. 1913)
- "De schuld van het kapitalisme aan de oorlog" (1914)
- "De electrificatie van Nederland"
- "Het Taylor-stelsel" (Amsterdam, 1916)
- "Loonsverhooging, prijsstijging en socialisatie" (1918)
- "Financieel en economies rendement bij overheidsdiensten en -bedrijven" (1922)
- "Op voor de medezeggenschap" (1924)
- "Het engelse mijn konflikt: een vraagstuk van bedrijfsorganisatie" (1926)
- "De grenzen van het histories-materialisme" (1927)
- "Over rationalisatie en werkloosheid" (1928)
- "Arbeidsbesparing en werkloosheid" (Amsterdam, 1933)
- "De gemeenschap en het bankwezen: een pleidooi voor een centrale circulatiebank van overheidswege" (1934)
literatuur/documentatie
- W.H. Vliegen, "Die onze kracht ontwaken deed", deel II, 316
- E. Bloemen, "Waerden, Theodorus van der", in: Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland, deel I, 147
- H. van Felius en H.J. Metselaars, "Noordhollandse Statenleden 1840-1919"
- Wie is dat? 1938
Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van het Socialisme en de Arbeidersbeweging in Nederland
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Amsterdam, 28 augustus 1901
echtgeno(o)t(e)/partner
D.A. van der Endt, Dorothea Adriana
kinderen
3 zoons
vader
H.J. van der Waerden, Hendricus Johannes
geboorteplaats en/of -datum
Gestel en Blaarthem, 13 maart 1837
beroep vader
smid
moeder
J.H.C. Goossens, Johanna Huiberta Cornelia
geboorteplaats en/of -datum
Lieshout, 27 juli 1847
beroep grootvader (vaderskant)
smid
beroep grootvader (moederskant)
landbouwer
familierelaties
