KVP, CDA
functie(s) in de periode 1965-1999: lid Eerste Kamer, voorzitter Eerste Kamer, partijvoorzitter
Personalia
voornamen (roepnaam)
Petrus Antonius Josephus Maria (Piet)
titulatuur en naam
Dr. P.A.J.M. Steenkamp Petrus Antonius Josephus Maria (Piet)
geboorteplaats en -datum
Uithoorn, 8 maart 1925
overlijdensplaats en -datum
Eindhoven, 8 januari 2016
levensbeschouwing
Rooms-Katholiek
Partij/stroming
partij(en)
- KVP (Katholieke Volkspartij), tot 11 oktober 1980
- Federatieve CDA (Christen-Democratisch Appèl), van 23 juni 1973 tot 11 oktober 1980
- CDA (Christen-Democratisch Appèl), vanaf 11 oktober 1980
Hoofdfuncties/beroepen
- bedrijfs-economisch medewerker, N.V. Uithoornse Bacon- en Conservenfabriek "De Hoorn" te Uithoorn, van 1949 tot 1954
- lid Raad van Bestuur N.V. Uithoornse Bacon- en Conservenfabriek "De Hoorn" te Uithoorn, van 1954 tot 1 september 1966
- buitengewoon hoogleraar sociaal recht, Technische Hogeschool te Eindhoven, van 1 september 1960 tot 1 september 1966
- lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 22 juni 1965 tot 8 juni 1999 (in 1974 geïnstalleerd op 24 september)
- hoogleraar sociaal recht en sociale geschiedenis, Technische Hogeschool te Eindhoven, van 1 september 1966 tot september 1990 (benoemd bij K.B. van 23 maart 1966)
- decaan afdeling wijsbegeerte en maatschappijwetenschappen, Technische Hogeschool te Eindhoven
- voorzitter Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 13 september 1983 tot 11 juni 1991
(in)formateurschap(pen)
- informateur, van 15 mei 1971 tot 20 juni 1971
- informateur, van 14 mei 1982 tot 25 mei 1982
Partijpolitieke functies
overzicht
- secretaris commissie loonpolitiek, Centrum voor Staatkundige Vorming, 1952
- voorzitter KVP afdeling Uithoorn
- lid partijbestuur KVP, van 1959 tot juni 1962
- lid Groep van Achttien (overleg over samenwerking ARP, CHU en KVP), van april 1967 tot september 1969
- voorzitter Kernprogrammacommissie KVP, van december 1969 tot 26 februari 1970
- lid commissie gezamenlijk urgentieprogramma KVP, ARP, CHU 1971-1975, van augustus 1970 tot oktober 1970
- lid Contactraad ARP, CHU, KVP, van oktober 1971 tot 1 februari 1972
- voorzitter contactraad ARP-CHU-KVP, van 1 februari 1972 tot 17 juni 1972
- voorzitter CDA, van 23 juni 1973 tot 11 oktober 1980 (voorzitter federatief verband; trad af als voorzitter toen de fusie voltooid was in 1980)
- voorzitter coördinatiecommissie KVP, ARP, CHU over opzet Statencampagne 1974, vanaf juli 1973
- voorzitter programmacommissie CDA, van juli 1973 tot 1976
- voorzitter Commissie Uitgangspunten CDA, van 1991 tot 1992
- erevoorzitter CDA, van 11 oktober 1980 tot 8 januari 2016
Nevenfuncties
- lid redactieraad tijdschrift "Te Elfder Ure"
- lid dagelijks bestuur AKWV (Algemene Katholieke Werkgeversvereniging), bisdommen Haarlem en Rotterdam, vanaf november 1959
- voorzitter Bedrijfschap Vleeswarenindustrie, omstreeks 1960 en nog in 1966
- lid bestuur IISG (Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis) te Amsterdam, omstreeks 1960
- lid Raad van Commissarissen N.V. KLM (Koninklijke Luchtvaartmaatschappij), van mei 1964 tot 1997
- voorzitter Hogeschoolraad, Technische Hogeschool Eindhoven, tot 25 november 1969
- voorzitter Pastoraal Concilie te Noordwijkerhout, 1969 en 1970
- voorzitter Reorganisatiecommissie Katholieke Kerk in Nederland, omstreeks 1970
- lid Adviescommissie Industriebeleid (Commissie-Wagner), 1981
- lid Raad van Commissarisen N.V. Koninklijke Nederlandse Papierfabrieken te Eindhoven
- lid Raad van Commissarissen N.V. CSM (Centrale Suiker Maatschappij), tot februari 1997
- lid Raad van Commissarissen N.V. Grontmij., omstreeks oktober 1983 tot 1997
- lid Nationaal Comité Europees jaar van het toerisme, vanaf juli 1989
- lid Raad van Commissarissen N.V. NMB Postbank, van oktober 1989 tot 1995
- voorzitter RVE Adviescentrum Volwasseneneducatie te Utrecht, vanaf 1 februari 1990
- voorzitter Raad van Commissarissen "ICL Nederland", van mei 1990 tot 1995
- lid Raad van Commissarissen ING (Internationale-Nederlanden Groep), van 1991 tot 1996
- lid bestuur Stichting Radio Nederland Wereldomroep, tot november 1991
- vicevoorzitter "Catharina Ziekenhuis" te Eindhoven
- voorzitter Raad van Commissarissen "Vissers Wegenbouw"
afgeleide functies, presidia etc.
- plaatsvervangend voorzitter commissie van rapporteurs voor Sociale Zaken (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 13 oktober 1967 tot 12 december 1967
- plaatsvervangend voorzitter vaste commissie voor Sociale Zaken (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 12 december 1967 tot 24 augustus 1971
- voorzitter vaste commissie voor Buitenlandse Zaken (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 23 juni 1981 tot 13 september 1983
- voorzitter College van Senioren (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 13 september 1983 tot 11 juni 1991
- voorzitter Huishoudelijke Commissie (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 13 september 1983 tot 11 juni 1991
- voorzitter parlementaire delegatie naar Israël, van 14 november 1986 tot 21 november 1986
- plaatsvervangend voorzitter vaste commissie voor Buitenlandse Zaken (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 25 juni 1991 tot 8 juni 1999
Opleiding
voortgezet onderwijs
- gymnasium, R.K. "Sint Ignatius College" te Amsterdam
academische studie
- economie, Katholieke Economische Hogeschool te Tilburg, van september 1945 tot november 1949
promotie
- economische wetenschappen, Katholieke Economische Hogeschool te Tilburg, 4 oktober 1951
Activiteiten
als parlementariër
- Was woordvoerder sociale zaken van de KVP-Eerste Kamerfractie. Hield zich later (als lid van de CDA-fractie) vooral met buitenlandse zaken bezig.
opvallend stemgedrag
- In 1966 stemden hij en Kraaijvanger als enigen van hun fractie tegen het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Walcheren
- Behoorde in 1967 met Matser en Niers tot de minderheid van zijn fractie die tegen de ontwerp-Omroepwet stemde
- Behoorde in 1968 tot de vier leden van zijn fractie die tegen de ontwerp-Wet minimumloon en minimum vakantiebijdrage stemden
- Stemde in 1969 als enige van zijn fractie tegen het wetsontwerp-Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers
- Behoorde in 1975 tot de vier leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel tot verlenging van de leerplicht tot tien jaar stemden
- Behoorde in 1976 tot de vier leden van zijn fractie die tegen een (verworpen) motie-Van Someren-Downer stemden over het afwijzen van de plannen voor een middenschool vanwege strijdigheid met de Grondwet
- Behoorde in 1980 tot de tien leden van zijn fractie die vóór de ontwerp-Sanctiewet stemden
- Behoorde in 1981 tot de minderheid van zijn fractie die vóór twee wetsvoorstellen tot accijnsverhoging in het kader van het belastingplan 1982 stemde
- In 1988 stemden hij en Boorsma als enigen van hun fractie tegen een wetsvoorstel tot verruiming van de mogelijkheid van behandeling van burgerlijke zaken door enkelvoudige kamers
- Behoorde in 1988 tot de tien leden van zijn fractie die tegen het initiatiefwetsvoorstel-Worrell/Haas-Berger (Wet op de jeugdhulpverlening) stemden
- Stemde in 1990 als enige van zijn fractie tegen het wetsvoorstel inzake de OV-jaarkaart voor studenten
- Behoorde in 1992 tot de minderheid van zijn fractie die vóór een wijziging van de Winkelsluitingswet stemde
als (in)formateur
- Kreeg op 15 mei 1971 het verzoek een onderzoek in te stellen naar de mogelijkheden van de vorming van een kabinet, dat geacht mocht worden te steunen op een meerderheid in de volksvertegenwoordiging. Onder zijn leiding onderhandelden de fractievoorzitters van KVP (Veringa), VVD (Geertsema), ARP (Biesheuvel), CHU (Udink) en DS'70 (Drees jr.) over een ontwerp-regeerakkoord. Daarnaast stelde hij twee werkgroepen in uit de vijf fracties (over het financieel-economisch beleid en over abortus). Op 17 juni 1971 kwam een ontwerp-regeerakkoord tot stand en op 20 juni stemden de fracties daarmee in. Tevens werd overeenstemming bereikt over de zetelverdeling in het te vormen kabinet. Op 22 juni bracht hij verslag uit aan de koningin en adviseerde hij tot vorming van een vijfpartijenkabinet onder leiding van Biesheuvel.
- Kreeg op 14 mei 1982 het verzoek de mogelijkheden te onderzoeken om zo spoedig mogelijk tot de oplossing van de kabinetscrisis te geraken. Constateerde dat het conflict met de PvdA over de begroting niet kon worden opgelost. Op 24 mei adviseerde hij daarom in zijn eindverslag vorming van een overgangskabinet van CDA en D'66 dat onder meer vervroegde verkiezingen moest uitschrijven.
Wetenswaardigheden
algemeen
- In februari 1970 medeondertekenaar (met onder anderen Albeda, De Gaay Fortman, Mommersteeg en Van Agt) van een open brief aan de partijbesturen van KVP, ARP en CHU om te komen tot een vooruitstrevende christendemocratische partij
- Bezocht als voorzitter van het CDA in wording meer dan 1000 partijafdelingen
- Werd op 13 september 1983 met 68 van de 74 stemmen tot Eerste Kamervoorzitter gekozen. L.M. de Rijk kreeg 5 stemmen en er was 1 blanco stem. Werd in 1986 met 65 van de 69 stemmen herkozen en in 1987 met 73 van de 75 stemmen.
- Was ondanks ziekte in 1999 aanwezig bij de stemming over het (verworpen) grondwetsvoorstel in tweede lezing over het correctief referendum
uit de privésfeer
- Promoveerde bij prof. F. van der Ven
- Werd geïnspireerd door onder anderen de apostel Paulus, paus Johannes XXIII en de priester-sociaal voorman Alfons Ariëns
- Was in zij studententijd voorzitter van het jeugdparlement, waarvan ook Marcus Bakker deel uitmaakte
- Was begin 1993 vanwege ziekte enige maanden afwezig
- Zijn zoon Thomas was burgemeester van Hontenisse (1991-1999) en van West Maas en Waal (1999-2017) en waarnemend burgemeester van Sas van Gent (1998)
anekdotes en citaten
- Zei over zichzelf bij de VPRO-radio na zijn benoeming tot informateur: "Ik ben een Rode Piet gebleven". Die bijnaam dankte hij aan zijn voorkeur voor samenwerking met de PvdA.
- Had soms een wat kinderlijke aanpak. Zo zei hij eens tijdens overleg over de vorming van het CDA tegen aanwezige kopstukken van ARP, CHU en KVP dat het trommeltje met door zijn vrouw gebakken koekjes pas open zou gaan als zij overeenstemming over een bepaald geschilpunt hadden bereikt.
- Eén van zijn bekendste uitspraken was: "De honden blaffen, maar de karavaan trekt verder" (over het moeizame, maar gestage fusieproces van de drie christendemocratische partijen)
- Bij de viering van het tienjarig bestaan van het CDA als partij in 1990 vergeleek hij de twijfel over de levensvatbaarheid van het CDA in 1980 met de positie die de partij tien jaar later innam, waarbij hij uitriep "Wat een verschil, wat een verschil".
verkiezingen
- Was in 1963 kandidaat in en werd in 1969 en 1971 gekozen door Groep III: Noord-Holland en Friesland
- Werd in 1974, 1980 en 1981 gekozen door Groep I: Noord-Brabant, Zeeland, Utrecht en Limburg
niet-aanvaarde politieke functies
- minister van Sociale en/of Economische Zaken, november 1966 (tijdens formatie-Schmelzer)
- minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid, maart 1967 (tijdens formatie-Biesheuvel)
pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
"Rooie Piet" (bijnaam die hij in de jaren zestig kreeg)
woonplaats(en)/adres(sen)
- Uithoorn, Schans 25, vanaf 1950 (nog in 1966)
- Eindhoven, Icaruslaan 4, omstreeks 1967 (nog in 1998)
ridderorden
- Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 29 april 1976
- Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 29 april 1985 (vanwege 20-jarig Kamerlidmaatschap)
- Commandeur in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 24 augustus 1990
buitenlandse onderscheidingen
enkele buitenlandse onderscheidingen (Grootkruis Orde van Verdienste van Frankrijk, Grootkruis Orde van Verdienste van Duitsland)
Publicaties van/over
lijst van publicaties
- "De gedachte der bedrijfsorganisatie in protestants-christelijke kring" (dissertatie, 1951)
- "Verdeelde verantwoordelijkheid in ons maatschappelijk bestel" (1960)
literatuur/documentatie
- P.G. Kroeger en J. Stam, 'Vroom maar niet rooms', in: "De rogge staat er dun bij", 27-32
- Pierre van Enk, "Geestdriftig bouwer van het CDA. Piet Steenkamp 1925-2016", Trouw, 13 januari 2016
- Mark Kranenburg, "Piet Steenkamps eindeloze missie", NRC Handelsblad, 16 januari 2016
- Jac. Bosmans, "Piet Steenkamp (1925-2016), makelaar van het CDA", in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2016, 125
Familie/gezin
huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Uithoorn, 12 oktober 1950
echtgeno(o)t(e)/partner
C.M.Th. Nolet, Constance Marie Therèse (Constance)
kinderen
3 zonen
vader
Th. Steenkamp, Thomas
geboorteplaats en/of -datum
Uithoorn, 1 februari 1894
beroep vader
- werkzaam in de vleeshandel van zijn vader
- conservenfabrikant
moeder
G.C.M. Rietveld, Geertruida Cornelia Maria
geboorteplaats en/of -datum
Mijdrecht, 29 mei 1894
beroep grootvader (vaderskant)
veehandelaar
beroep grootvader (moederskant)
landbouwer
familierelaties
