Dr. O. (Oene) Noordenbos

Noordenbos

Erudiete Friese onderwijzerszoon. Humanist die zichzelf een 'niet-theologiserende theoloog' noemde. Eén van de oprichters van de PSP, die in 1962 tussentijds lid Tweede Kamer werd. Vriendelijk en bescheiden man, die als vruchtbaar publicist meer in de herinnering voortleeft dan als politicus.

PSP
functie(s) in de periode 1962-1963: lid Tweede Kamer

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Oene (Oene)

titulatuur en naam

Dr. O. Noordenbos Oene (Oene)

geboorteplaats en -datum

Bozum (gem. Baarderadeel), 5 juli 1896

overlijdensplaats en -datum

Amersfoort, 24 juni 1978

levensbeschouwing

geen godsdienst

niet-kerkelijke levensbeschouwing

humanistisch

Partij/stroming

partij(en)

PSP (Pacifistisch-Socialistische Partij), vanaf 27 januari 1957 (medeoprichter)

Hoofdfuncties/beroepen

  • assistent Gemeentelijke bibliotheek te Rotterdam, van 1922 tot 1 juni 1935
  • conservator Gemeentelijke bibliotheek van Rotterdam, van 1 juni 1935 tot 1 november 1943 (ontslagen op last van de bezettende macht)
  • redactiesecretaris E.N.S.I.E. (Eerste Nederlandse Sytematische ingerichte Encyclopedie), van 1 januari 1944 tot 1953
  • conservator Gemeentelijke bibliotheek van Rotterdam, van 7 mei 1945 tot 7 mei 1946 (niet uitgeoefend, ging direct met onbezoldigd verlof)
  • lid Provinciale Staten van Noord-Holland, van 1 juli 1958 tot april 1968
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 7 juni 1962 tot 5 juni 1963

Partijpolitieke functies

overzicht

  • lid partijraad PSP, vanaf 1959
  • redacteur partijorgaan "Bevrijding", van 1959 tot 1963
  • fractievoorzitter PSP Provinciale Staten van Noord-Holland, van 3 juli 1962 tot 1968

Nevenfuncties

  • lid P.E.N.-Centrum, vanaf februari 1946
  • bibliothecaris Economisch Historische Bibliotheek te Amsterdam
  • voorzitter Economisch Historische Bibliotheek te Amsterdam
  • redacteur tijdschrift "De Nieuwe Stem", van 1946 tot 1947 (medeoprichter met N.A. Donkersloot en J.M. Romein)
  • voorzitter Humanistisch Verbond, afdeling Amsterdam, van 1947 tot 1951
  • redactiesecretaris "De Nieuwe Stem", van 1953 tot 1958
  • voorzitter vrijdenkersvereniging "De Dageraad", van 1954 tot 1957
  • redacteur vredesbeweging "De Derde Weg" (voor de oprichting van de PSP)
  • voorzitter Comité "Geen geweld om Nieuw-Guinea", omstreeks 1962

Opleiding

primair onderwijs

  • Openbare lagere school

voortgezet onderwijs

  • Rijks Hogere Burgerschool te Leeuwarden, van 1909 tot 1914
  • gymnasium te Leeuwarden, van 1915 tot 1917

academische studie

  • theologie, Rijksuniversiteit Leiden, van 29 september 1917 tot 1921

promotie

  • godgeleerdheid, Rijksuniversiteit Leiden, 27 mei 1931

Activiteiten

als parlementariër

  • Sprak in de Tweede Kamer onder meer over onderwijs, buitenlandse zaken, defensie, economische zaken, sociale zaken, maatschappelijk werk en omroepaangelegenheden

opvallend stemgedrag

  • Hij stemde in 1962 vóór de Mammoetwet, zijn fractiegenoot Lankhorst stemde tegen

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Was in januari 1952 één van de ondertekenaars van een oprichtingsmanifest van 'de Derde Weg', een anti-militaristische vredesbeweging die de Oost-West-tegenstelling wilde doorbreken
  • Als Statenlid van Noord-Holland ijverde hij met succes voor de afschaffing van het ambtsgebed

uit de privésfeer

  • Zowel zijn gymnasiumopleiding als zijn universitaire studie is bekostigd uit het Klaas Tiglerleen, een studiefonds gevormd uit de nalatenschap van een Friese predikant
  • De historicus Jan Romein met wie hij al sedert hun Leidse studententijd bevriend was, heeft hem herhaaldelijk geholpen met betaalde opdrachten
  • Friese 'rode' dominees stimuleerden hem om theologie te gaan studeren

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Rotterdam, tot juni 1945
  • Amsterdam, Kuinderstraat 25, omstreeks 1955 tot 1972
  • Amersfoort, vanaf 1972

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

  • lid theologisch dispuut "Quisque Suis Viribus", tot 1920 (BWN vermeldt dat hij vermoedelijk heeft opgezegd vanwege vervreemding van het christelijke geloof, volgens een andere bron (bundel over 13 theologen) vanwege onverenigbaarheid met de sfeer van het gezelschap)
  • lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden, vanaf juni 1937

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • "Het atheïsme in Nederland in de negentiende eeuw. Een kritisch overzicht" (dissertatie, 1931)
  • "Brieven van Erasmus" (1936)
  • "Religie en nationaal-socialisme; publicatie van Comite van Waakzaamheid" (1937)
  • "In het voetspoor van Erasmus" (1941)
  • "Plan en Gericht, augustinus" (1952)
  • "Rooms gevaar of katholiek recht" (met E. Brongersma, 1954)

literatuur/documentatie

  • J. Trapman, "Noordenbos, Oene (1896-1978)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel IV, 363
  • J. Trapman", O. Noordenbos," in: R.B. ter Haar Romeny en J. Tromp (eds.), "Quisque Suis Viribus 1841 -1991 150 jaar, theologie in dertien portretten" (1991)
  • H. Noordegraaf, "Noordenbos, Oene", in: Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme, deel 5, 387
  • Wie is dat? 1956

Biografisch Woordenboek(en)

  • biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland
  • biografie opgenomen in het Biografisch Lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands Protestantisme

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Rotterdam, 26 oktober 1922

echtgeno(o)t(e)/partner

G.J. de Klerk, Geertruida Johanna

kinderen

1 zoon en 3 dochters

vader

K. Noordenbos Pzn., Klaas Petruszn.

geboorteplaats en/of -datum

Wommels (gem. Hennaarderadeel), 17 november 1859

beroep vader

onderwijzer

moeder

S.O. Wagenaar, Sietske Oenes

geboorteplaats en/of -datum

Achlum (gem. Franekeradeel), 12 juli 1863

beroep grootvader (vaderskant)

gemeenteontvanger van Hennaarderadeel

beroep grootvader (moederskant)

landbouwer


Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.