Dr. J. (Jan) van Leeuwen

J. van Leeuwen
bron: Onze Afgevaardigden

Gepromoveerde sociaaldemocratische leraar, die in 1913 Tweede Kamerlid werd voor het district Utrecht. Zoon van een predikant/hoogleraar. Stelde als Kamerlid voor een commissie voor Buitenlandse Zaken in te stellen die overleg kon plegen met de minister. Was enige jaren wethouder, eerst van publieke werken en later van onderwijs in Utrecht. Trad in 1921 uit onvrede over de bestuurscultuur en het gebrek aan kadervorming in die partij uit de SDAP.

SDAP
functie(s) in de periode 1913-1918: lid Tweede Kamer

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Nevenfuncties
  5. Opleiding
  6. Activiteiten
  7. Wetenswaardigheden
  8. Publicaties van/over
  9. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Johannes (Jan)

titulatuur en naam

Dr. J. van Leeuwen Johannes (Jan)

geboorteplaats en -datum

Vlissingen, 5 juni 1868

overlijdensplaats en -datum

Utrecht, 13 oktober 1922

levensbeschouwing

Hervormd

Partij/stroming

partij(en)

  • SDAP (Sociaal-Democratische Arbeiderspartij), van 1902 tot 1921
  • Comité voor de Verkiezing van Onafhankelijke Kamerleden (Comité-Van Beresteyn), 1922

Hoofdfuncties/beroepen

  • leraar aardrijkskunde en geschiedenis, Hogere Burgerschool te Schiedam, vanaf 1894
  • propagandist SDAP in de provincie Utrecht
  • lid gemeenteraad van Utrecht, van 7 september 1909 tot 12 maart 1921
  • lid Provinciale Staten van Utrecht, van 1 juli 1913 tot 13 oktober 1922 (1913-1919 voor het kiesdistrict Utrecht I)
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 september 1913 tot 17 september 1918 (voor het kiesdistrict Utrecht II)
  • wethouder (van publieke werken, vanaf 1919 onderwijs) van Utrecht, van 13 december 1917 tot 12 maart 1921

Nevenfuncties

  • lid bestuur Utrechtsch Stedelijk Orkest
  • lid Raad van Toezicht Utrechtse Volksuniversiteit
  • lid Staatscommissie inzake algehele herziening der Gemeentewet (Staatscommissie-Oppenheim), van 6 december 1918 tot september 1920
  • voorzitter School voor grafische vakken te Utrecht

Opleiding

primair onderwijs

  • Prot.Chr. lagere school te Zutphen

voortgezet onderwijs

  • gymnasium te Zutphen

academische studie

  • theologie, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam
  • letteren en wijsbegeerte (gepromoveerd op dissertatie), Rijksuniversiteit Utrecht, tot 6 juli 1894

Activiteiten

als parlementariër

  • Hield zich in de Tweede Kamer vooral bezig met hoger onderwijs en buitenlandse zaken. Voerde tevens het woord bij de behandeling van de Grondwetsherziening van 1917 (m.n. over het kiesrecht).
  • Stelde in 1916 voor om een vaste commissie voor Buitenlandse Zaken in te stellen voor regelmatig overleg met de regering over de buitenlandse politiek. Dit voorstel leidde in 1919 tot een door Troelstra geïniteerde wijziging van het Reglement van Orde waarbij instelling van deze commissie werd geregeld.

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Trad in 1921 na een conflict uit de SDAP. Hij had ernstige kritiek op de leiding van de partij, op het gebrek aan scholing in de SDAP en de in zijn ogen te grote 'partijdwang'.

verkiezingen

  • Was in 1905 en 1907 Tweede Kamerkandidaat in het kiesdistrict Schiedam
  • Werd in 1909 in het district Utrecht II verslagen door J.S.F. van Hoogstraten (arp) en jhr. J. Röell (vl) en in het district Schiedam door jhr. D.J. de Geer (chu) en G. Nijpels (vdb)
  • Versloeg in 1913 in het district Utrecht II na herstemming J.S.F. van Hoogstraten (arp)
  • Versloeg in 1917 A. de Hullu jr. (comité anti-grondwetsherziening) en L.L.H. de Visser (sdp)
  • Was in 1922 Tweede Kamerkandidaat van het Comité-Van Beresteyn

woonplaats(en)/adres(sen)

Utrecht, Mauritsstraat 25, omstreeks 1914

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • "Matthijs de Castelijn en zijne Const van Rhetoriken" (dissertatie, 1894)
  • "De vrouwenbeweging en de strijd voor het vrouwenkiesrecht in Nederland" (1914)

literatuur/documentatie

  • W.H. Vliegen, "Die onze kracht ontwaken deed", deel I, 441
  • Onze Afgevaardigden 1913

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Utrecht, 18 juli 1895

echtgeno(o)t(e)/partner

J.A. Hofs, Justine Amelie

vader

E.H. van Leeuwen, Everardus Hendricus

geboorteplaats en/of -datum

Zaltbommel, 14 maart 1833

beroep vader

  • predikant (resp. te Vreeland, Vlissingen, Vlaardingen en Zutphen)
  • hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Utrecht (1887-1903)

moeder

A.M.Th. Repelius, Adriana Maria Theodora

geboorteplaats en/of -datum

Echteld, 11 februari 1843

beroep grootvader (vaderskant)

leerlooier

beroep grootvader (moederskant)

predikant