Dr. H. (Herman) Bavinck

H. Bavinck
bron: Fotoarchief Eerste Kamer

Vooraanstaande antirevolutionair en gereformeerd theoloog. Korte tijd predikant en daarna hoogleraar theologie, eerst in Kampen en vanaf 1903 aan de Vrije Universiteit. Kwam in 1911 voor Zuid-Holland in de Eerste Kamer. Verving tussen 1905 en 1907 Abraham Kuyper als voorzitter van het Centraal Comité van de ARP, hoewel hij zichzelf daarvoor minder geschikt achtte. Op verzoening gerichte man. Behoorde met onder andere Anema en Heemskerk in 1915 tot de opposanten tegen de leiding van Kuyper. Was een autoriteit op het gebied van de dogmatiek en schreef daarover een veelgelezen vierdelig standaardwerk.

ARP
functie(s) in de periode 1911-1921: lid Eerste Kamer

Inhoud

  1. Personalia
  2. Partij/stroming
  3. Hoofdfuncties/beroepen
  4. Partijpolitieke functies
  5. Nevenfuncties
  6. Opleiding
  7. Activiteiten
  8. Wetenswaardigheden
  9. Publicaties van/over
  10. Familie/gezin

Personalia

voornamen (roepnaam)

Herman (Herman)

titulatuur en naam

Dr. H. Bavinck Herman (Herman)

geboorteplaats en -datum

Hoogeveen, 13 december 1854

overlijdensplaats en -datum

Amsterdam, 29 juli 1921

begraafplaats en -datum

  • Amsterdam, Nieuwe Oosterbegraafplaats, 2 augustus 1921
  • Vlaardingen, familiegraf, 8 augustus 1921

levensbeschouwing

  • Christelijk-gereformeerd (afgescheidenen), tot 1892
  • Gereformeerd, vanaf 1892

Partij/stroming

partij(en)

ARP (Anti-Revolutionaire Partij)

Hoofdfuncties/beroepen

  • predikant Christelijk-Gereformeerde Gemeente te Franeker, van 13 maart 1881 tot 8 oktober 1882 (beroepen in oktober 1880)
  • hoogleraar dogmatiek, polemiek, ethiek, encyclopedie, antiquiteiten, mythologie, filosofie en Grieks, Theologische School te Kampen, van oktober 1882 tot 1 januari 1903 (inaugurele rede 10 januari 1883)
  • hoogleraar theologie, Vrije Universiteit te Amsterdam, van 1 januari 1903 tot 29 juli 1921
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 19 september 1911 tot 29 juli 1921 (voor Zuid-Holland)

Partijpolitieke functies

overzicht

  • lid Centraal Comité van ARP-kiesverenigingen, van 1897 tot 1905
  • voorzitter Centraal Comité van ARP-kiesverenigingen, van april 1905 tot 17 oktober 1907
  • lid Centraal Comité van ARP-kiesverenigingen, van oktober 1907 tot 1909

Nevenfuncties

  • lid Schoolraad voor scholen met den Bijbel, van 1890 tot 1906
  • voorzitter commissie van enquête (Vrije Universiteit), van 1895 tot 1896 (onderzoek naar eventuele strijdigheid van de opvattingen van De Savornin Lohman met de grondslag van de Vrije Universiteit)
  • rector Theologische School te Kampen, tot 6 december 1899
  • hoofdredacteur tijdschrift "De Bazuin", van 1900 tot 1902
  • medewerker weekblad "School met den Bijbel", van 31 maart 1904 tot 2 augustus 1917
  • lid Schoolraad voor scholen met den Bijbel, van 1909 tot 1921
  • voorzitter Gereformeerd Schoolverband
  • vooritter curatorium "Christelijk Lyceum" te Hilversum
  • lid hoofbestuur Nederlandsch Bijbelgenootschap, vanaf juni 1916
  • rector Vrije Universiteit, tot 20 november 1911
  • voorzitter Onderwijsraad, van 23 juni 1919 tot 29 juli 1921

afgeleide functies, presidia etc.

  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van september 1914 tot december 1914
  • voorzitter Commissie voor de Verzoekschriften (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van september 1914 tot september 1915
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van maart 1915 tot juli 1915
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van september 1916 tot december 1916
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van april 1918 tot december 1918
  • lid Centrale Afdeling (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van september 1919 tot september 1919

Opleiding

voortgezet onderwijs

  • Instituut "Hasselman" te Nieuwendijk (N.Br.), tot 1870
  • gymnasium te Zwolle, van 1870 tot 1873

hoger beroepsonderwijs

  • predikantenopleiding, Theologische School te Kampen, van 1873 tot 1874
  • predikantenopleiding, Theologische School te Kampen, van juni 1880 tot 20 juli 1880

academische studie

  • godgeleerdheid (gepromoveerd op dissertatie), Rijksuniversiteit Leiden, van 1874 tot 10 juni 1880

Activiteiten

als parlementariër

  • Sprak in de Eerste Kamer onder meer over Surinaamse en Nederlands-Indische zaken en over justitie

opvallend stemgedrag

  • Stemde in 1913 als enige van 'rechts' vóór een (verworpen) ordevoorstel-Van der Feltz om niet te beginnen met het voorbereidend onderzoek van het wetsvoorstel over de kustverdediging
  • Behoorde in 1916 samen met Colijn en Woltjer tot de minderheid van zijn fractie die vóór de ontwerp-Eedswet stemde

Wetenswaardigheden

algemeen

  • Speelde in 1895/1896 een belangrijke rol in het conflict tussen de Vrije Universiteit en De Savornin Lohman, wat tot het vertrek van Lohman als hoogleraar leidde.
  • Uitte in november 1915 samen met Anema, Diepenhorst, Heemskerk en De Vries in de brochure 'Leider en leiding in de A.R. Partij' kritiek op het leiderschap van Abraham Kuyper. Zij pleitten voor een minder dominante leiding en meer vrijheid voor de leden.

uit de privésfeer

  • Bedankte in 1880 voor een hoogleraarschap oosterse talen aan de VU
  • Was aan de Vrije Universiteit de opvolger van Kuyper

verkiezingen

  • Versloeg in 1911 bij een tussentijdse verkiezing van een Eerste Kamerlid in Provinciale Staten van Zuid-Holland met 40 tegen 22 stemmen A. Plate (lib.)
  • Werd in 1919 bij de periodieke verkiezing van Eerste Kamerleden in Provinciale Staten van Zuid-Holland met 42 van de 82 stemmen herkozen

woonplaats(en)/adres(sen)

  • Franeker, van 1880 tot 1882
  • Kampen, van 1882 tot 1903
  • Amsterdam, van 1903 tot 29 juli 1921

ridderorden

Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 31 augustus 1902

relevante buitenlandse reizen

reizen naar Amerika in 1892 en 1908

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.

  • lid Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde te Leiden, vanaf 1883
  • lid Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen, van 9 april 1906 tot 1921
  • lid Historisch Genootschap te Utrecht

Publicaties van/over

lijst van publicaties

  • "Ethiek van Zwingli" (dissertatie, 1880)
  • "De wetenschap der H. Godgeleerdheid" (1883)
  • "Gereformeerde Dogmatiek" (4 delen, 1895-1901)
  • "Beginselen der Psychologie" (1897)
  • "Biblia, dat is de gansche Heilige Schrifture bevattende alle de kanonieke boeken des Ouden en des Nieuwen Testaments" (mede-auteur, 1898)
  • "De zekerheid des geloofs" (1901)
  • "Hedendaagsche moraal" (1902)
  • "Paedagogische beginselen" (1904)
  • "Het Christelijk Huisgezin"
  • "Het Christendom" (1912)
  • "Handleiding bij het onderwijs in den christelijken godsdienst" (1913)
  • "Het probleem van de oorlog" (Kampen, 1914)
  • "Leider en Leiding in de ARP" (1915) (schreef de tekst, die hij samen met Anema, Diepenhorst, Heemskerk en De Vries publiceerde)
  • "De opvoeding der rijpere jeugd" (1916)
  • "De nieuwe opvoeding" (1917)
  • "De navolging van Christus en het moderne leven" (ca. 1918)
  • "De vrouw in de hedendaagsche maatschappij" (1918)
  • "Christendom, oorlog, volkenbond" (Utrecht, 1920)
  • "Verzamelde Opstellen" (Kampen, 1921)
  • "Mijne reis naar Amerika", bezorgd en toegelicht door dr. George Harinck (Barneveld, 1998)
  • volledige overzicht van geschriften, zie: Levensbericht Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde

literatuur/documentatie

  • J.H. Landwehr, "In memoriam : Prof. Dr. H. Bavinck herdacht door een zijner oud-leerlingen" (1921)
  • V. Hepp, "Dr. Herman Bavinck" (1921)
  • S. Rombouts, "Prof. Dr. H. Bavinck: gids bij de studie van zijn pedagogiese werken" (1922)
  • Levensbericht door V. Hepp, in: Levensberichten van leden van de Maatschappij der Nederlandsche Letterkunde, 1922/23, 108
  • L. van der Zweep en H. Bavinck, "De paedagogiek van Bavinck" (1935)
  • A.B.W.M. Kok, "Dr Herman Bavink" (1945)
  • J. Geelhoed, "Dr. Herman Bavinck" (1958)
  • R.H. Bremmer, "Herman Bavinck als dogmaticus" (Kampen, 1961)
  • R.H. Bremmer, "H. Bavinck en zijn tijdgenoten" (Kampen, 1966)
  • R.H. Bremmer, "Herman Bavinck. Theoloog onder politici", in: C. Bremmer (red.), "Personen en momenten uit de geschiedenis van de Anti-Revolutionaire Partij" (1980)
  • M.E. Brinkman en C. van der Kooi, "Het calvinisme van Kuyper en Bavinck" (1997)
  • J. de Bruijn en G. Harinck (red.), "Een Leidse vriendschap. De briefwisseling tussen Herman Bavinck en Christiaan Snouck Hurgronje, 1875-1921" (Passage Reeks, deel XI, Baarn 1999)
  • R.H. Bremmer, "Bavinck, Herman", in: Biografisch lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands protestantisme, deel 1, 42
  • G. Harinck en G. Neven (red.), "Ontmoetingen met Herman Bavinck" (2006)

Biografisch Woordenboek(en)

biografie opgenomen in het Biografisch Lexicon voor de geschiedenis van het Nederlands Protestantisme

publicaties over en van letterkundigen

biografie

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te Vlaardingen, 2 juli 1891

echtgeno(o)t(e)/partner

J.A. Schippers, Johanna Adriana

kinderen

1 dochter

vader

J. Bavinck, Jan

geboorteplaats en/of -datum

Bentheim (Duitsland), 5 februari 1826

beroep vader

predikant Christelijk Afgescheiden Kerk (onder meer in Nieuwendijk, N.Br.)

moeder

G.M. Holland, Gesina Magdalena

geboorteplaats en/of -datum

Vriezenveen, 15 april 1827

beroep grootvader (vaderskant)

timmerman/schrijnwerker

beroep grootvader (moederskant)

  • landbouwer
  • handelaar in tuinzaden

Bent u als journalist of wetenschapper op zoek naar statistische gegevens over personen uit het biografisch archief, bijvoorbeeld gemiddelde leeftijd, ervaring, herkomst, beroep, m/v of zittingsduur? De redactie van PDC kan deze gegevens onder voorwaarden beschikbaar stellen voor wetenschappelijk onderzoek en journalistieke publicaties. Neem voor meer informatie contact op.

Op bovenstaande tekst en gegevens zijn auteursrechten van PDC van toepassing; overname, in welke vorm dan ook, is zonder expliciete goedkeuring niet toegestaan. Ook de afbeeldingen zijn niet rechtenvrij.