Mr. C. de Gijselaar

Dordtse pensionaris die in de jaren tachtig van de achttiende eeuw optrad als één van de leidende figuren van de patriottische beweging. Had een groot aandeel in de organisatie daarvan en bij het aanklagen van het vermolmde stadhouderlijk bewind. Reed in 1784 samen met burgemeester Gevaerts in zijn koets door de Stadhouders Poort van het Binnenhof om daarmee het gezag van stadhouder Willem V te betwisten. Moest na de Pruissische interventie van 1787 vluchten en zijn rol was toen uitgespeeld. Weigerde te verschijnen in de Notabelenvergadering van 1814, omdat daarin alleen werd gestemd. Aan zijn voornaam Kees dankten de patriotten de scheldnaam 'Kezen'.

functie(s) in de periode 1769-1787: historische figuren

Personalia

titulatuur en naam

Mr. C. de Gijselaar Cornelis

geboorteplaats en -datum

Gorinchem, 17 februari 1751

overlijdensplaats en -datum

Leiden, 29 mei 1815

Partij/stroming

stroming(en)

patriottisch (tijdens de Republiek)

Hoofdfuncties/beroepen

tweede pensionaris van Gorinchem, van 26 mei 1776 tot 1779
pensionaris van Dordrecht, van 1779 tot 11 oktober 1787
gedeputeerde ter dagvaart Staten van Holland, tot oktober 1787 (namens Dordrecht)

Nevenfuncties

afgeleide functies, presidia etc.

voorzitter commissie van onderzoek naar de tegenslagen bij de Vierde Engelse oorlog (Staten van Holland), 1782

Opleiding

voortgezet onderwijs

Latijnse School te Breda

academische studie

Romeins en hedendaags recht (gepromoveerd op dissertatie), Hogeschool te Leiden, van 7 september 1769 tot 18 oktober 1774

Wetenswaardigheden

algemeen

Was vanaf omstreeks 1778 met Van Zeebergh, pensionaris van Haarlem, en Van Berckel, pensionaris van Amsterdam, leider van de patriottische beweging
Bepleitte in 1782 aanstelling van een gezant bij de Verenigde Staten van Amerika
Stelde in 1784 voor om een onderzoek in te stellen naar de Akte van Consulentschap, waarmee de hertog van Brunswijk in 1766 grote invloed had afgedwongen op het beleid van stadhouder Willem V.
Ondertekende in 1786 de 'Acte van onderlinge verbintenis tot handhaving der Republikeinsche constitutie', een akte waarvan hij vermoedelijk ook de opsteller was. Hiermee verbonden de patriottische regenten zich in hun strijd tegen het stadhouderlijk bewind.
Reed samen met O. Gevaerts, burgemeester van Dordrecht, op 17 maart 1786 met zijn koets onder de Stadhouders-Poort van het Binnenhof door, om daarmee het gezag van de stadhouder te betwisten. De Staten van Holland hadden dit verordoneerd en Dordrecht gaf hieraan als oudste stad gevolg. De 'aanslag' leidde tot heftige reacties van orangisten.
Werd in oktober 1778, na de komst van het Pruisische leger, afgezet als pensionaris en week daarna uit naar Brussel
Hij keerde zich in 1814 tegen de nieuwe Grondwet en bleef weg uit de Notabelenvergadering, omdat daarin alleen maar zou worden gestemd en niet gedebatteerd

uit de privésfeer

Zijn vader was schepen, pensionaris en burgemeester van Gorinchem en lid van de Gecommiteerde Raden

niet-aanvaarde politieke functies

lid Vergadering van Notabelen, 29 maart 1814 (niet verschenen)

woonplaats(en)/adres(sen)

's-Gravenhage, tot oktober 1787
Brussel, vanaf oktober 1787
Leiden, vanaf 1799

Publicaties van/over

lijst van publicaties

"De indole quorundam tacitorum pignorum celebriorum" [Het karakter van zekere stilzwijgende wettelijke en beroemde pandrechten] (disseratie, 1774)

literatuur/documentatie

Nieuw Nederlandsch Biografisch Woordenboek, deel X, 309
A.J. van der Aa, Biographisch Woordenboek der Nederlanden, deel VII, 590

Familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm

gehuwd te 's-Gravenhage, 1 februari 1784

echtgeno(o)t(e)/partner

C.G. Heerega, Catharina Geertruida

kinderen

1 zoon en 2 dochters

vader

Mr. N. de Gijselaar, Nicolaas

moeder

J.M. van Borcharen, Johanna Maria