Kabinet-Balkenende IV (2007-2010)

Foto kabinet-Balkenende IV grootvergrootglas

Dit kabinet werd gevormd na de verkiezingen van 22 november 2006 uit de coalitie CDA, PvdA en ChristenUnie. Sinds 23 februari 2010 maakt de PvdA geen deel meer uit van het kabinet en is het demissionair. Motto van het kabinet was 'Samen werken, samen leven'. Het streefde naar grotere sociale samenhang, veiligheid en respect, innovatie, duurzaamheid en een actieve internationale en Europese rol.

Tijdens kabinetsperiode ontstaat in 2008 een economische crisis, ten gevolge van de in de VS begonnen en naar de westerse wereld verspreide financiële crisis. Het kabinet neemt maatregelen om de financiële sector te steunen, maar wacht met terugdringing van het oplopende overheidstekort om de economie niet verder te laten krimpen. Wel wordt verhoging van de AOW-leeftijd aangekondigd en krijgen ambtelijke commissies opdracht bezuinigingen voor te bereiden.

Het kabinet treedt op 22 februari 2007 aan en op 1 maart legt minister-president Balkenende de regeringsverklaring af. Op 20 februari 2010 kon geen overeenstemming worden bereikt over de Nederlandse militaire missie in Afghanistan. De bewindslieden van de PvdA boden hun ontslag aan en voor de overige ministers was dit aanleiding hun portefeuilles en functies ter beschikking te stellen.

Op 14 oktober 2010 trad het opvolgende kabinet-Rutte I aan.


 

Formatie

Het kabinet-Balkenende IV  van CDA, PvdA en ChristenUnie, kwam tot stand nadat coalities van CDA en PvdA met SP en of met GroenLinks niet mogelijk waren gebleken. Het nieuwe kabinet trad op 22 februari 2007 aan na een relatief vlotte formatie van 89 dagen.

 
datum wat wie tot en met dagen
22 november 2006 Tweede Kamer­verkiezingen      
25 november 2006 benoeming (in)formateur R.J. Hoekstra 19 december 2006 25
20 december 2006 benoeming (in)formateur H.H.F. Wijffels 8 februari 2007 51
9 februari 2007 benoeming (in)formateur J.P. Balkenende 21 februari 2007 13
22 februari 2007 beëdiging nieuwe bewindslieden Koningin Beatrix 22 februari 2010 1097
23 februari 2010 kabinet demissionair   13 oktober 2010 232
14 oktober 2010 ontslag verleend Koningin Beatrix    

Regeerakkoord, regeringsverklaring en beleidsprogramma

Document

Datum

Letterlijke tekst (PDF)

Coalitieakkoord

7 februari 2007

Samen werken, samen leven

CPB-analyse

7 februari 2007

Indicatie van effecten financieel kader 2008-2011

Regeringsverklaring

1 maart 2007

Regeringsverklaring

Beleidsprogramma

14 juni 2007

Samen werken, samen leven

CPB-analyse

september 2007

Actualisatie economische verkenning 2008-2011

Samenstelling kabinet (tot 23 februari 2010)

Minister-President
Mr.Drs. J.P. Balkenende (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Viceminister-president
Drs. W.J. Bos (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
Mr. A. Rouvoet (christenunie) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Algemene Zaken
minister: Mr.Drs. J.P. Balkenende (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Buitenlandse Zaken
minister: Drs. M.J.M. Verhagen (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: Drs. F.C.G.M. Timmermans (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

minister voor Ontwikkelingssamenwerking
minister: Drs. A.G. Koenders (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Justitie
minister: Dr. E.H.M. Hirsch Ballin (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: Mr. N. Albayrak (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
minister: Dr. G. ter Horst (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: Drs. A.Th.B. Bijleveld-Schouten (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
minister: Dr. R.H.A. Plasterk (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: J.M. van Bijsterveldt-Vliegenthart (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: S.A.M. Dijksma (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Financiën
minister: Drs. W.J. Bos (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: Mr.Drs. J.C. de Jager (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Defensie
minister: E. van Middelkoop (christenunie) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: C. van der Knaap (cda) (22 februari 2007 - 18 december 2007)
staatssecretaris: Drs. J.G. de Vries (cda) (18 december 2007 - 23 februari 2010)

Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
minister: Dr. J.M. Cramer (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

minister voor Wonen, Wijken en Integratie
minister: Drs. C.P. Vogelaar (pvda) (22 februari 2007 - 14 november 2008)
minister: Mr. E.E. van der Laan (pvda) (14 november 2008 - 23 februari 2010)

Verkeer en Waterstaat
minister: Ir. C.M.P.S. Eurlings (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: J.C. Huizinga-Heringa (christenunie) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Economische Zaken
minister: M.J.A. van der Hoeven (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: Drs. F. Heemskerk (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
minister: G. Verburg (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Sociale Zaken en Werkgelegenheid
minister: Mr. J.P.H. Donner (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: Ing. A. Aboutaleb (pvda) (22 februari 2007 - 12 december 2008)
staatssecretaris: Drs. J. Klijnsma (pvda) (18 december 2008 - 23 februari 2010)

Volksgezondheid, Welzijn en Sport
minister: Dr. A. Klink (cda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)
staatssecretaris: Dr. M. Bussemaker (pvda) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

minister voor Jeugd en Gezin
minister: Mr. A. Rouvoet (christenunie) (22 februari 2007 - 23 februari 2010)

Mutaties tot 23 februari 2010

In december 2007 wordt staatssecretaris Van der Knaap benoemd tot burgemeester van Ede. Jack de Vries, voorheen adviseur en voorlichter van Balkenende, volgt hem op.

De top van de PvdA beweegt in november 2008 minister Ella Vogelaar tot aftreden, omdat zij onvoldoende heeft weten te bereiken op de terreinen waarvoor zij verantwoordelijk is. Bij het vertrek speelt ook de negatieve beeldvorming rond de persoon van de minister een rol. Vogelaar wordt opgevolgd door Eberhard van der Laan, voorheen fractievoorzitter van de PvdA in de Amsterdamse gemeenteraad.

Staatssecretaris Aboutaleb wordt per 1 januari 2009 burgemeester van Rotterdam en treedt in verband daarmee op 12 december 2008 af. Zijn opvolger is de Haagse wethouder Jetta Klijnsma.

Na het ontslag van de PvdA-bewindslieden werden de ministersposten overgenomen door bewindslieden van CDA en PvdA. Zo werd minister Hirsch Ballin tevens minister van Binnenlandse Zaken en koninkrijksrelaties en werd staatssecretaris Huizinga minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer. Formeel vond er op 23 februari echter geen kabinetswisseling plaats.

Samenstelling kabinet (vanaf 23 februari 2010)

Minister-President
Prof.Dr. J.P. Balkenende (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Viceminister-president
Mr. A. Rouvoet (christenunie) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Algemene Zaken
minister: Prof.Dr. J.P. Balkenende (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

minister voor Ontwikkelingssamenwerking
minister: Drs. M.J.M. Verhagen (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Justitie
minister: Prof.Dr. E.M.H. Hirsch Ballin (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
minister: Prof.Dr. E.M.H. Hirsch Ballin (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)
staatssecretaris: Drs. A.Th.B. Bijleveld-Schouten (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
minister: Mr. A. Rouvoet (christenunie) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)
staatssecretaris: J.M. van Bijsterveldt-Vliegenthart (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Financiën
minister: Mr.Drs. J.C. de Jager (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Defensie
minister: E. van Middelkoop (christenunie) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)
staatssecretaris: Drs. J.G. de Vries (cda) (23 februari 2010 - 18 mei 2010)

Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
minister: J.C. Huizinga-Heringa (christenunie) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

minister voor Wonen, Wijken en Integratie
minister: E. van Middelkoop (christenunie) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Verkeer en Waterstaat
minister: Ir. C.M.P.S. Eurlings (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Economische Zaken
minister: M.J.A. van der Hoeven (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit
minister: G. Verburg (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Sociale Zaken en Werkgelegenheid
minister: Prof.Mr. J.P.H. Donner (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Volksgezondheid, Welzijn en Sport
minister: Prof.Dr. A. Klink (cda) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

minister voor Jeugd en Gezin
minister: Mr. A. Rouvoet (christenunie) (23 februari 2010 - 14 oktober 2010)

Mutatie na 23 februari 2010

Vanwege persoonlijke omstandigheden treedt staatssecretaris De Vries van Defensie op 14 mei 2010 af.

Parlementaire verhoudingen

 

Tweede Kamer tot 23 februari 2010

Tweede Kamer vanaf 23 februari 2010

Eerste Kamer tot 12 juni 2007

Eerste Kamer van 12 juni 2007 tot 23 februari 2010

Eerste Kamer vanaf 23 februari 2010

ministerraad/ (kabinet) tot 23 februari 2010

ministerraad/ (kabinet) vanaf 23 februari 2010

CDA

41

41

23

21

21

8 (12)

7 (10)

PvdA

33

 

19

14

 

6 (12)

 

CU

6

6

2

4

4

2 (3)

3 (3)

totaal

80

47

44

39

25

   
 

53,3 %

33,3%

58,7%

52%

33,3%

   

Bijzonderheden

  • De eerste honderd dagen gebruikte het kabinet voor een dialoog met de samenleving. Mede aan de hand van de uitkomsten daarvan, werd op 14 juni 2007 een beleidsprogramma 2007-2011 gepresenteerd.
  • Zette zich in voor omvorming van het Grondwettelijk Verdrag voor de EU (Europese Grondwet) in een gewijzigd EU-verdrag. In juni 2007 werd op de Europese Top in Brussel hierover een akkoord bereikt tussen de 27 lidstaten.
  • Per 15 juni 2007 werd een generaal pardon verleend aan asielzoekers die lang op een besluit over een verblijfsvergunning wachtten
  • Besloot in september 2007 vast te houden aan de benoemde burgemeester, waarbij de voordracht van de gemeenteraad zwaar weegt
  • Besloot in december 2007 tot verlenging van de Nederlandse bijdrage aan een NAVO-missie in Afghanistan
  • In mei 2008 werd besloten tot invoering vanaf 2012 van kilometerbeprijzing voor autoverkeer in plaats van belasting van het autobezit. De BPM, aanschafbelasting voor auto's en de motorrijtuigenbelasting worden in de periode 2012-2018 geleidelijk worden afgeschaft.
  • In samenwerking met De Nederlandsche Bank werden in stappen genomen om een dreigende ondergang van Fortis te voorkomen. Aanvankelijk werd een staatsaandeel genomen en later werden Fortis Nederland en het Fortis deel van ABN Amro geheel overgenomen. In november 2008 werd besloten Fortis Nederland en ABN Amro te laten fuseren.
  • Vanwege de kredietcrisis werden in het najaar van 2008 maatregelen genomen om de garantie voor spaartegoeden tijdelijk te verhogen. Verder kwamen er kapitaalsondersteuningen voor diverse financiële instellingen.
  • In december 2008 werd op een Rondetafelconferentie een akkoord bereikt over een nieuwe bestuurlijke structuur voor de Nederlandse Antillen
  • Er werd in februari 2009 een onafhankelijke commissie onder voorzitterschap van oud-president van de Hoge Raad, mr. W.J.M. Davids, ingesteld, die onderzoek doet naar de besluitvorming in aanloop naar de inval in Irak in 2003. De commissie bracht op 12 januari 2010 verslag uit. Bij brief van 9 februari 2010 reageerde het kabinet op de bevindingen van de commissie. Erkend werd dat een adequaat volkenrechtelijk mandaat voor deelname aan een militaire missie vereist is, dat afwijkende ambtelijke meningen de politieke top moeten bereiken en dat de informatievoorziening over vertrouwelijke informatie moet worden verbeterd.
  • Op 25 maart 2009 presenteerde het kabinet een pakket van maatregelen om de recessie ten gevolge van de economische wereldcrisis (kredietcrisis) aan te pakken (aanvullend beleidsakkoord 'samen werken, samen leven'). Dat pakket was het resultaat van onderhandelingen tussen de CDA, PvdA en ChristenUnie. Er werden onder meer maatregelen aangekondigd om de economie te stimuleren. Terugdringing van het overheidstekort zal na 2011 plaatsvinden.
  • In september 2009 stelde het kabinet werkgroepen in voor heroverwegingen op 20 beleidsthema's. Zij moeten minstens één beleidsvariant ontwikkelen die een besparing van 20% oplevert. In totaal zou dit 35 miljard moeten kunnen opleveren.
  • In oktober 2009 kwam het kabinet met het voorstel om de AOW-leeftijd in twee stappen te verhogen van 65 jaar naar 67 jaar. In 2020 moet de leeftijd 66 jaar worden en in 2025 67 jaar. Er komt een regeling voor werknemers met zware beroepen.
  • In april/mei 2010 had met name minister De Jager veel bemoeienis bij het oplossen van de Griekse begrotingscrisis
  • Het proces van vernieuwing van het staatkundig bestel van de Nederlandse Antillen wordt voltooid. De Nederlandse Antillen worden opgeheven, Curaçao en Sint Maarten worden zelfstandige landen binnen het Koninkrijk en Bonaire, Sint Eustatius en Saba worden openbare lichamen binnen het Nederlandse staatsbestel.

Kabinetscrisis

In de vroege ochtend van 20 februari 2010 wist het vierde kabinet-Balkenende geen overeenstemming te bereiken over eventuele voortzetting van de Nederlandse militaire activiteiten in de Afghaanse provincie Uruzgan. De ministers van PvdA wilden negatief antwoorden op een verzoek van de NAVO voor verdere activiteiten na 2010. Toen de meerderheid van het kabinet anders besloot, konden de PvdA-ministers dat niet voor hun rekening nemen en kondigden zij aan ontslag te nemen. De ministers van CDA en ChristenUnie zagen daarin aanleiding om hun portefeuille, functies en ambt ter beschikking te stellen.

Troonredes

18 september 2007

16 september 2008

15 september 2009

21 september 2010