Wijze van verkiezen Tweede Kamer

De leden van de Tweede Kamer worden in principe eens in de vier jaar gekozen op basis van het stelsel van evenredige vertegenwoordiging. Ook na de val van een kabinet worden bijna altijd verkiezingen gehouden. Kiesgerechtigd zijn alle Nederlanders die op de dag van de kandidaatstelling 18 jaar of ouder zijn, mits niet het kiesrecht vanwege een veroordeling is ontnomen. De stemming is geheim. Alles rond verkiezingen is geregeld in de Kieswet.

De Tweede Kamerverkiezingen vinden plaats in maart, tenzij er in het verkiezingsjaar Staten- of raadsverkiezingen zijn. Dan zijn de verkiezingen in mei. Als er een Kamerontbinding is geweest, dan moeten er binnen veertig dan na het besluit daartoe verkiezingen worden gehouden. De verkiezingen zijn de 43ste dag na de kandidaatstelling tussen 7 uur 's ochtends en 9 uur 's avonds.

Kiezers brengen een stem uit op een kandidaat die op het stembiljet staat. Zij krijgen daarvoor een oproep. Er is geen stem- of opkomstplicht. Voor de kandidaatstelling gelden regels. Zo moeten politieke groeperingen die kandidatenlijsten inleveren zich laten registeren. Verder moeten ondersteuningsverklaringen worden ingeleverd.

De stemmen worden in ieder stembureau geteld en de uitslagen per gemeente verzameld. Het Centraal Stembureau stelt uiteindelijk de uitslag vast en bepaalt wie er zijn gekozen.

  • Evenredige vertegenwoordiging

    Evenredige vertegenwoordiging is een kiesstelsel. Hierbij tellen vrijwel alle uitgebrachte stemmen mee voor de uiteindelijke verhoudingen in de zetelverdeling. Zogenaamde 'restzetels' worden, behalve binnen lijstencombinaties, verdeeld op basis van de methode van de grootste gemiddelden. Laag op een lijst geplaatste kandidaten kunnen dankzij voorkeurstemmen, met doorbreking van de lijstvolgorde, toch nog worden gekozen. 

  • Kandidaatstelling

    Wie in de Tweede Kamer wil gaan zitten zal zich kandidaat moeten stellen. Meestal sluit iemand zich aan bij een politieke partij maar dat hoeft niet. Dus zowel een politieke groepering, mits geregistreerd, als een 'particuliere' kiezer kunnen een kandidatenlijst inleveren.

  • Lijstencombinatie

    Partijen die zijn geregistreerd voor deelname aan de Tweede Kamerverkiezingen, en die in alle kieskringen een lijst hebben ingediend, kunnen als lijstencombinatie (lijstverbinding) deelnemen aan de Tweede Kamerverkiezingen onder de voorwaarde dat ze dat in alle kieskringen doen. In het verleden waren de lijsten van SGP en ChristenUnie vaak verbonden, dat was ook in 2010 en 2012 het geval. In 2012 was er een lijstverbinding tussen PvdA, SP en GroenLinks.

  • Stemmen op de verkiezingsdag

    Op de verkiezingsdag zijn de stembureaus van half acht 's ochtends tot negen uur 's avonds open. Iedereen die dan mag kiezen, kan dan zijn stem uit brengen. Wie niet zelf kan stemmen, kan iemand anders machtigen. In het stembureau mag geen campagne gevoerd worden.

  • Zetelverdeling

    Nadat de stembussen zijn afgesloten, worden de stemmen geteld. Aan de hand van het behaald aantal stemmen per lijst, worden de beschikbare zetels verdeeld. Per lijst worden de behaalde zetels aan de kandidaten toegekend. De kiesdeler, het aantal stemmen gedeeld door het aantal beschikbare zetels, bepaalt hoeveel stemmen nodig zijn om een zetel te behalen.