Drs. M.C.F. (Rita) Verdonk

foto Drs. M.C.F. (Rita) Verdonkvergrootglas Spraakmakende politica in het post-Fortuyn-tijdperk. Kreeg na haar studie in Nijmegen leidinggevende functies bij onder meer het gevangeniswezen en werd in 2003 als 'buitenstaander' minister voor Vreemdelingenbeleid en Integratie. Werd boegbeeld van het strenger asielbeleid en greep toenemende populariteit aan om zich te mengen in de leiderschapsstrijd bij de VVD. Werd echter verslagen door Rutte, maar kreeg bij de Kamerverkiezingen in 2006 als nummer twee wel meer stemmen. Claimde daarna een leidende rol in de VVD en werd daarna uit de fractie gezet. De door haar daarna opgerichte beweging 'Trots op Nederland' werd uiteindelijk geen succes.

VVD, lid Verdonk (ex-VVD)
in de periode 2003-2010: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, minister

voornamen (roepnaam)

Maria Cornelia Frederika (Rita)

personalia

geboorteplaats en -datum
Utrecht, 18 oktober 1955

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek (opgevoed)

partij/stroming

partij(en)
  • PPR (Politieke Partij Radikalen) (vóór 1978, 'papieren' lid) 
  • PSP (Pacifistisch-Socialitische Partij), vanaf april 1978 (tot omstreeks 1980) 
  • VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie), van 2002 tot oktober 2007 
  • Trots op Nederland, vanaf mei 2008 

lid tussentijds gevormde fractie(s)
fractie-lid Verdonk, van 14 september 2007 tot 17 juni 2010

hoofdfuncties en beroepen

  • directie-stagiair directie Gevangeniswezen, ministerie van Justitie, van 1983 tot 1984 
  • adjunct-directeur Huis van Bewaring te Scheveningen, van 1984 tot 1988 
  • lid directie Penitentiaire Inrichting 'De Schie' te Rotterdam, van 1988 tot 1992 
  • ambtenaar directie Justitiële Jeugdinrichtingen en TBS, directoraat-generaal Wetgeving, Rechtshandhaving en Rechtspleging, ministerie van Justitie (o.a. plaatsvervangend directeur), van 1992 tot 1996 
  • directeur Staatsveiligheid, ministerie van Binnenlandse Zaken, van 1996 tot 1999 
  • senior manager/directeur KPMG, van 1999 tot 2002 
  • directeur Atos KPMG Consulting, van 2002 tot 2003 
  • gedetacheerd bij het projectbureau Allochtone Minderjarige Asielzoekers, ministerie van Justitie 
  • minister zonder portefeuille, minister voor Vreemdelingenbeleid en Integratie, van 27 mei 2003 tot 14 december 2006 
  • minister van Justitie, van 21 september 2006 tot 22 september 2006 (na het aftreden van minister Donner) 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 30 november 2006 tot 17 juni 2010 
  • minister zonder portefeuille, minister voor Integratie, Jeugdbescherming, Preventie en Reclassering, van 14 december 2006 tot 22 februari 2007 
  • fractievoorzitter fractie-lid Verdonk (eenpersoonsfractie), Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 14 september 2007 tot 17 juni 2010 
  • eigenaar adviesbureau op gebied van veiligheid 

partijpolitieke functies

lijsttrekkerschap etc.
  • lijsttrekker Trots op Nederland Lijst Rita Verdonk, Tweede Kamerverkiezingen 2010, van 22 april 2010 tot 9 juni 2010 

nevenfuncties

huidige
  • voorzitter bestuur Stichting "Vrienden van Rita Verdonk", vanaf 1 juli 2008 
  • columniste dagblad "Spits", vanaf februari 2011 
  • columniste website www.gay.nl, vanaf 1 april 2011 
  • lid bestuur organisatiecomité, jaarlijkse kortebaandraverij te Nootdorp, vanaf maart 2013 

vorige
  • lid bestuur Favorita B.V., van 26 juni 2008 tot 1 juli 2008 (nam na het aftreden van de bestuursleden als enige het bestuur waar) 
  • lid bestuur Stichting "Vrienden van Rita Verdonk", van 26 juni 2008 tot 1 juli 2008 (nam na het aftreden van de bestuursleden als enige het bestuur waar) 

opleiding

voortgezet onderwijs
  • v.w.o., "Niels Stensencollege" te Utrecht 

academische studie
  • sociologie: organisatiesociologie en criminologie, Katholieke Universiteit Nijmegen, tot 1983 

activiteiten

als parlementariër
  • In de periode dat zij lid van de VVD-fractie was, hield zij zich bezig met primair-, voortgezet- en beroepsonderwijs, jeugdbeleid en het beleid inzake jeugdcriminaliteit. 

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Kwam in augustus 2003 met een eenmalige 'pardonregeling' voor een beperkte groep asielzoekers. Asielzoekers die sinds 27 mei 1998 of langer wachten op een besluit op hun asielaanvraag, mogen onder bepaalde voorwaarden in Nederland blijven. In januari 2004 bepaalde zij dat op basis van deze eenmalige regeling en van afzonderlijke regelingen 2334 uitgeprocedeerde asielzoekers alsnog een verblijfsvergunning kregen. De overige van de in totaal 26.000 uitgeprocedeerde asielzoekers worden uitgezet via vertrek- en uitzetcentra. Er mag door gemeenten geen noodopvang meer worden geregeld. Kreeg op 9 februari 2004 in een nota-overleg in de Tweede Kamer van de meerderheid steun voor haar beleid. 
  • Stelde per 1 september 2003 de Remigratiewet buiten werking, Diende daartoe een wetsvoorstel in dat terugwerkende kracht had. (29.020) 
  • Bracht in november 2003 de notitie 'Terugkeerbeleid' uit. Hoofdlijnen van dat beleid zijn onder meer het bevorderen van terugkeer van niet-toegelaten vreemdelingen en het aanbrengen van een strikte scheiding tussen ongedocumenteerde en gedocumenteerde asielzoekers. Er komen zogenaamde oriëntatie- en terugkeerlocaties. (29.344) 
  • Bracht in 2004 de Contourennota inburgering uit. Daarin staan voorstellen voor strengere regels op het gebied van integratie, zoals verplichte inburgeringscursussen voor oud- en nieuwkomers, maatregelen om spreiding in wijken te bevorderen en eisen voor de oprichting van scholen. In de tegelijkertijd verschenen Illegalennota worden maatregelen aangekondigd voor een hardere aanpak van onder meer mensenhandel, illegale huisvesting en illegale tewerkstelling. (29.543) 
  • Kondigde in 2005 maatregelen aan tegen de komst van minderjarige Antillianen zonder opleiding, taalkennis en sociale geborgenheid naar Nederland 
  • Stelde in 2005 een jaarlijkse nationale ceremoniedag (24 augustus) in voor iedereen die het Nederlanderschap verkrijgt. Daarin worden de rechten en plichten als Nederlander bevestigd en wordt uiting gegeven aan de verbondenheid met Nederland. Instelling van deze dag was in 1998 al aangekondigd door haar voorganger Van Boxtel. 

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 2004 de wet tot Goedkeuring van het op 1 februari 1995 te Straatsburg tot stand gekomen Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden in het Staatsblad (Stb. 681). Het verdrag biedt minderheden de garantie van gelijke behandeling voor de wet en geeft nationale minderheden het recht op het ontwikkelen van hun eigen cultuur en het behoud van indentiteit, religie, talen en tradies. In Nederland zijn alleen de Friezen nationale minderheden. Het wetsvoorstel was in 1999 ingediend en in 2000 in beide Kamers verdedigd door minister Van Boxtel. De behandeling in de Eerste Kamer werd in mei 2001 geschorst en in 2004 voortgezet. (26.389) 
  • Bracht in 2005 de Wet inburgering in het buitenland (Stb. 28) tot stand. In de Vreemdelingenwet wordt als toelatingsvereiste voor de verlening van een verblijfsvergunning regulier voor bepaalde tijd opgenomen dat de vreemdeling reeds voor zijn komst naar Nederland moet beschikken over kennis op basisniveau van de Nederlandse taal en de Nederlandse maatschappij. (29.700) 
  • Bracht in 2006 de Wet inburgering (Stb. 625) tot stand. Deze wet voert een meer verplichtend en resultaatgericht inburgeringsstelsel in. De kern daarvan wordt gevormd door een inburgeringsplicht voor in beginsel alle vreemdelingen van 16 tot 65 jaar die duurzaam in Nederland willen en mogen verblijven en voor enkele specifieke groepen genaturaliseerde Nederlanders, voorzover deze personen niet gedurende minstens acht jaar van de leerplichtige leeftijd in Nederland hebben verbleven en niet over bepaalde diploma's, certificaten of andere (soortgelijke) bewijsstukken beschikken. De inburgeringsplicht geldt zowel voor nieuwkomers als voor oudkomers die tot deze doelgroep behoren. De inburgeringsplicht houdt in dat men de noodzakelijke kennis van de Nederlandse taal en de Nederlandse samenleving alsnog verwerft en het inburgeringsexamen behaalt. (30.308) 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Kwam in december 2005 in politieke problemen nadat gebleken was dat door de IND aan de Congolese autoriteiten gegevens waren verstrekt over afgewezen Congolese asielzoekers. Eerder had zij tamelijk stellig beweerd dat dit niet was gebeurd. De bevindingen waren het resultaat van een door haar ingestelde commissie-Havermans. Zij erkende in een Kamerdebat over dit rapport ten onrechte eerder het woordje 'nimmer' ('nimmer' zijn gegevens verstrekt) te hebben gebruikt. Omdat zij excuses maakte voor de fouten, kreeg een motie van afkeuring alleen steun van de oppositie (minus SGP en LPF). 
  • Wees in 2006 een verzoek af van Kalou, Ivoriaans voetballer bij Feyenoord, om tot Nederlander te worden genaturaliseerd om zodoende met het Nederlands elftal aan het WK te kunnen meedoen 
  • Stelde zich op 5 april 2006 kandidaat voor het lijsttrekkerschap van de VVD, maar werd bij de verkiezing door partijleden verslagen door Mark Rutte (de uitslag werd op 31 mei bekendgemaakt). Rutte kreeg 51,5 procent van de stemmen en zij 46 procent. De campagne voor haar verkiezing werd geleid door Ed Sinke, voormalige voorzitter van de VVD Kamercentrale Amsterdam. Tijdens de verkiezingsstrijd waren er diverse aanvaringen tussen Sinke en Frits Hufnagel, de campagneleider van Mark Rutte. 
  • In april 2006 verwierp de Tweede Kamer een tegen haar gerichte motie van afkeuring over haar beleid ten aanzien van 181 Syrische ex-asielzoekers en illegalen. Een deel van de Kamer verweet haar onjuiste en onvolledige informatie te hebben gegeven over het verstrekken van gegevens aan de Syrische autoriteiten. De door de SP ingediende motie kreeg steun van de gehele oppositie (m.u.v. LPF en Groep-Wilders). 
  • Werd op 16 mei 2006 in de Tweede Kamer ernstig bekritiseerd over het door haar gevoerde beleid ten aanzien van de nationaliteit van VVD-Tweede Kamerlid Ayaan Hirsi Ali. Nadat in het tv-programma Zembla (overigens deels reeds bekende) feiten waren vermeld over het Nederlanderschap van Hirsi Ali, leidde een door haar geïnitieerd onderzoek tot de conclusie dat dit Nederlanderschap feitelijk nietig was. Zij meldde dit zelf, zonder nader overleg met collega-ministers, aan mevrouw Hirsi Ali. De meerderheid van de Tweede Kamer meende dat zij daarmee te snel had gehandeld en bestreed bovendien de stelling dat het Nederlanderschap nietig was. Via een motie-Verhagen c.s. (tegen LPF, Nawijn en SGP) drong de Tweede Kamer aan op onderzoek naar behoud voor mevrouw Hirsi Ali van het Nederlanderschap. 
  • Besloot in oktober 2006 onder druk van de Tweede Kamer (en na eerdere weigering) tijdelijk de uitzetting van Iraanse homoseksuelen naar hun land stop te zetten, vanwege de vervolging die hen in Iran waarschijnlijk stond te wachten. 
  • Kreeg bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2006 ruim 620.000 stemmen. Dat waren er ruim 60.000 meer dan lijsttrekker Mark Rutte. Zij had als tweede op de kandidatenlijst een persoonlijke campagne gevoerd met als slogan: "Stem VVD, stem nummer twee". 
  • Gaf op 29 november 2006 in het Haagse café Plein XIV een persconferentie waarin zij instelling bepleitte van een VVD-commissie met onder anderen Wiegel en Bolkestein die onderzoek moest doen naar de 'unieke situatie' die haar electorale succes had opgeleverd. Ook stelde zij dat de 'koers Verdonk' een belangrijke rol in de VVD moest gaan spelen. De fractie wees instelling van de commissie af. De persconferentie werd door velen als een verkapte aanval op het leiderschap van Rutte beschouwd, maar na het fractieoverleg verklaarde mevrouw Verdonk zich achter Rutte te scharen. 
  • Werd op 13 september 2007 uit de VVD-fractie gezet vanwege door haar tijdens een besloten diner gedane uitspraken over de koers van haar partij. Deze uitspraken werden door dagblad 'De Telegraaf' en het 'Algemeen Dagblad' gepubliceerd. In juni 2007 had fractievoorzitter Rutte haar n.a.v. een interview in "HP/De Tijd", waarin zij kritiek had op de leiding van Rutte, gemaand geen uitspraken te doen buiten het terrein van haar eigen portefeuille en gedreigd haar bij herhaling uit de fractie te zetten. 
  • Lanceerde op 3 april 2008 in een passagiersterminal in de Amsterdamse haven de beweging 'Trots op Nederland'. Daarmee wil zij een platform bieden aan alle Nederlanders die zich niet vertegenwoordigd voelen door de 'Haagse bestuurderselite'. De komst van de beweging had zij op 17 oktober 2007 aangekondigd. 

uit de privésfeer
  • Speelde in haar jeugd handbal en zat later op judo op de sportschool van Anton Geesink 
  • Was in haar studententijd in Nijmegen actief in de Bond voor Wetsovertreders, die opkwam voor de belangen van gedetineerden 
  • Werd op 27 januari 2004 korte tijd in het ziekenhuis opgenomen, nadat zij onwel was geworden. Hervatte na enkele dagen rust haar werkzaamheden. 
  • Haar broer Ad is sinds 2010 'volgend raadslid' (lid steunfractie) in Utrecht 
  • Haar vader werkte bij Douwe Egberts en was later eigenaar van een administratiekantoor 

verkiezingen
  • Was bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2006 nummer 2 op de kandidatenlijst van de VVD 

pseudoniemen, bij-, koos- en schuilnamen
"IJzeren Rita" (bijnaam)

ridderorden
Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 11 april 2007

publicaties/bronnen

publicaties
"Rita Verdonk - mijn verhaal" (2013)

literatuur/documentatie
  • Jannetje Koelewijn, "'En jij Verdonk? Wanneer kies jij nou eens positie'. Minister voor Integratie Rita Verdonk (ex-PSP) werd pas heel laat lid van de VVD", NRC Handelsblad, 10 juni 2003 
  • Jan Hoedeman, "'Lach ik eens, is het weer niet goed', Volkskrant Magazine, 9 oktober 2004 
  • Steffie Kouters, "'Welk ongelijk moet ik bekennen dan?'", Volkskrant Magazine, 31 maart 2007 
  • Danielle Pinedo en Freeks Staps, "Ze hebben me toch klein gekregen", NRC Weekend, 31 december & 1 januari 2012 
  • "Tegen de 'partijbobo's'. Rita Verdonk en Trots op Nederland", in: P. Lucardie en G. Voerman, "Populisten in de polder" (2013) 

familie/gezin

kinderen
2 kinderen

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.