Dr. W.S.P. (Pim) Fortuijn

foto Dr. W.S.P. (Pim) Fortuijnvergrootglas Voormalige hoogleraar en columnist die in 2001 op stormachtige wijze de politiek betrad en die op een onconventionele wijze politiek bedreef. Hedonistische, enigszins dandy-achtige man, die omstreden uitspraken niet schuwde, maar daarom ook fel werd bestreden. Werd in 2001 gekozen tot lijsttrekker van Leefbaar Nederland. Zeer succesvol bij de gemeenteraadsverkiezingen in Rotterdam. Na een conflict met Leefbaar Nederland kwam hij met een eigen lijst, de Lijst Pim Fortuyn. Fel bestrijder van het 'paarse kabinet' en het 'poldermodel'. Leek af te stevenen op een grote verkiezingswinst en had ambitie om minister-president te worden. Werd kort voor de verkiezingen vermoord; een moord die de gehele politiek schokte.

in de periode 2002: kandidaat Tweede Kamer

voornamen (roepnaam)

Wilhelmus Simon Petrus (Pim)

personalia

geboorteplaats en -datum
Velsen, 19 februari 1948

overlijdensplaats en -datum
Hilversum, 6 mei 2002

begraafplaats en -datum
  • Driehuis, 10 mei 2002
  • Provesano (Italië), 20 juli 2002 (herbegraven)

levensbeschouwing
Rooms-Katholiek

opmerkingen over de naam en/of titel
Officiële spelling van de achternaam is 'Fortuijn'; de naam wordt echter meestal geschreven 'Fortuyn'

partij/stroming

partij(en)
  • PvdA (Partij van de Arbeid), tot 1989
  • VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)
  • Leefbaar Nederland
  • Leefbaar Rotterdam (lokale partij)
  • LPF (Lijst Pim Fortuyn), vanaf 15 februari 2002

hoofdfuncties en beroepen

  • lid Protestants-Christelijke Besturenraad, van 1969 tot 1970
  • docent Instituut Nijenrode te Breukelen, van 1970 tot 1972
  • wetenschappelijk medewerker faculteit sociaal-culturele wetenschappen, Rijksuniversiteit Groningen, vanaf augustus 1972
  • secretaris faculteit sociaal-culturele wetenschappen, Rijksuniversiteit Groningen, van 1973 tot 1985 (met onderbrekingen; leidde twee reorganisaties)
  • secretaris-portefeuillehouder Nieuwbouw, Stichting Studentenhuisvesting Groningen, van 1975 tot 1979
  • parttime medewerker SER (Sociaal-Economische Raad), 1986
  • rapporteur Vernieuwingscommissie Rotterdam (Commissie-Albeda), 1987
  • universitair hoofddocent sociaal-economische politiek/beleid, Rijksuniversiteit Groningen, van 1972 tot januari 1988
  • directeur "Fortuyn en Partners", adviseurs in politiek-strategische besluitvorming, vanaf januari 1988
  • directeur "OV-Studentenkaart", van september 1988 tot januari 1992
  • interim-directeur "Centre for European Studies", Rijksuniversiteit Limburg te Maastricht, van september 1988 tot november 1989
  • bijzonder hoogleraar arbeidsvoorwaarden bij de overheid (Albeda-leerstoel), Erasmus Universiteit Rotterdam, van 1990 tot 1 september 1995
  • publicist en columnist (weekblad "Elsevier"), van 1992 tot 2000
  • lid gemeenteraad van Rotterdam, van 14 maart 2002 tot 6 mei 2002

partijpolitieke functies

  • politiek leider LPF (Lijst Pim Fortuyn), van 11 februari 2002 tot 6 mei 2002
  • fractievoorzitter Leefbaar Rotterdam, gemeenteraad van Rotterdam, van 7 maart 2002 tot 6 mei 2002

lijsttrekkerschap etc.
  • lijsttrekker Leefbaar Rotterdam, gemeenteraadsverkiezingen, van 20 januari 2002 tot maart 2002
  • lijsttrekker Leefbaar Nederland, Tweede Kamerverkiezingen 2002, van 25 november 2001 tot 9 februari 2002
  • lijsttrekker Lijst Pim Fortuyn, Tweede Kamerverkiezingen 2002, van 11 februari 2002 tot 6 mei 2002

nevenfuncties

  • lid Advies- en Arbitragecommissie Rijksdienst (Commissie-Albeda), van 1986 tot 1996
  • adviseur WRR (Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid) inzake arbeidsmarktbeleid, 1986
  • adviseur gemeentebestuur Maastricht, 1988
  • adviseur over de studiefinanciering (aan de minister van Onderwijs en Wetenschappen), 1988
  • adviseur Scheepvaartvereniging Zuid te Rotterdam, 1988
  • adviseur VSNU (Vereniging Samenwerkende Nederlandse Universiteiten), 1988
  • adviseur Scheepvaartvereniging Zuid te Rotterdam, 1989
  • adviseur Stichting Maatschappij en Onderneming, 1989
  • adviseur Kamer van Koophandel Drechtsteden, 1990
  • adviseur ROTOR (Regionale Ontwikkelingsraad Rotterdam), van 1990 tot 1993
  • adviseur adviesstructuur Volksgezondheid, 1990 (advies in november 1990 aan de minister en staatssecretaris van VWS)
  • adviseur Kamer van Koophandel Haarlem en omstreden, 1991
  • lid bestuur Aids-fonds
  • lid Raad van Advies voor de Thuiszorg
  • lid Raad van Commissarissen AMCO Enveloppen BV, enveloppenfabriek te Utrecht, van juni 1992 tot 1996
  • lid Raad van Commissarissen Multihouse N.V. te Gouda, van september 1994 tot 1997
  • voorzitter Stichting Cognitief Talent te Delft, van 1996 tot 1 februari 2002
  • commentator tweewekelijks tv-programma "Business Class", van 1998 tot 2002
  • lid Raad van Commissarissen "Van den Berg en Partners", 1999

opleiding

voortgezet onderwijs
  • h.b.s.-b, R.K. "Mendelcollege" te Haarlem, van 1961 tot 1967

academische studie
  • sociologie, Universiteit van Amsterdam, 1967 (enkele maanden)
  • sociologie, Vrije Universiteit te Amsterdam, van 1967 tot mei 1971
  • economie
  • geschiedenis
  • rechten

promotie
  • sociale wetenschappen, Rijksuniversiteit Groningen, 12 december 1980

wetenswaardigheden

algemeen
  • Meldde zich begin jaren zeventig aan als lid van de CPN, maar werd niet toegelaten vanwege zijn connecties met de dissidente communistische hoogleraar Ger Harmsen
  • Ondertekende in maart 1983 samen met onder anderen Hedy d'Ancona, Ina Brouwer, Ischa Meijer, Felix Rottenberg, Ella Vogelaar, Paul Rosenmöller en Hanneke Groenteman een oproep om abonnee op de noodlijdende 'De Waarheid' te worden
  • Sprak zich in 1986 als kritisch PvdA-lid uit voor de verkiezing van Klaas de Vries als opvolger van Max van den Berg als partijvoorzitter
  • Moest als lijsttrekker van Leefbaar Nederland opstappen na uitlatingen in een interview met 'De Volkskrant' op 9 februari 2002. Noemde daarin onder meer de islam een achterlijke cultuur en pleitte voor afschaffing van het antidiscriminatie-artikel in de Grondwet, omdat dat volgens hem de vrijheid van meningsuiting belemmerde.
  • Kwam na de breuk met Leefbaar Nederland met een eigen lijst. Zijn boek 'De puinhopen van acht jaar paars' gold als zijn verkiezingsprogramma
  • Onderhandelde in 2002 in Rotterdam namens zijn fractie bij de vorming van een nieuw college van B&W, na de voor Leefbaar Rotterdam bijzonder succesvol verlopen gemeenteraadsverkiezingen van 6 maart 2002. Wist onder leiding van de hoogleraar Van Schendelen een college te vormen waaraan zijn partij samen met CDA en VVD deelnamen. Daarmee had de PvdA voor het eerst in haar bestaan in Rotterdam geen wethouders.
  • Voerde een felle verkiezingsstrijd, eerst als lijsttrekker van Leefbaar Nederland, en daarna van de Lijst Pim Fortuyn
  • Bestreed de politiek van de 'paarse' kabinetten, met name op het gebied van het asielbeleid, de zorg, het onderwijs, de veiligheid en het verkeer. Richtte zich ook tegen het gebrek aan dualisme en openheid, en pleitte voor invoering van referenda en een gekozen minister-president.
  • Werd na afloop van een radio-interview op het Mediapark in Hilversum door Volkert van der Graaf vermoord door schoten in hoofd, hals en borst. Zijn dood leidde tot geschokte reacties in politiek en samenleving. Onder andere in zijn woonplaats Rotterdam en in Hilversum kwamen mensen massaal bijeen om bloemen te leggen en condoleanceregisters te tekenen. In diverse plaatsen werden stille tochten gehouden.
  • Zijn begrafenis en de rit van de begrafenisstoet van Rotterdam naar de begraafplaats in Driehuis werd door vele duizenden mensen gevolgd. Deze gebeurtenissen werden rechtstreeks via de tv uitgezonden.
  • Zijn (tijdelijke) graf in Driehuis werd door ca. 150.000 mensen bezocht.
  • De opgraving van zijn lijkkist en herbegrafenis in Italië werden door een commerciële zender uitgezonden.

uit de privésfeer
  • In Groningen spraken sommigen over 'de Wet van Pim', die luidde 'Waar Pim komt, is ruzie'. Vond zichzelf echter geen ruziemaker, maar hield er wel van om door provocatieve uitspraken debat te ontlokken.
  • Zijn vader was handelsagent voor papiergroothandel en enveloppenfabriek "P. Vlaar & Zonen" te Krommenie, zijn moeder was cheffin bij warenhuis "V&D"
  • Zijn vader overleed op 18 maart 2002
  • Voerde, vooral in zijn Rotterdamse jaren, een grote staat. Woonde in een paleisje met veel luxe, had een butler en chauffeur die hem rond reed in een Daimler en een uitgebreide, dure kledingcollectie met onder meer opvallende stropdassen. Maakte verder geen geheim van zijn (homo)seksuele voorkeur en van zijn uitbundige levensstijl.
  • In 2004 werd in een nieuw Tweede Kamergebouw aan het Plein een zaal naar hem vernoemd en een borstbeeld van hem geplaatst
  • Werd op 15 november 2004 verkozen tot 'Grootste Nederlander aller tijden' in een gelijknamig KRO-tv-programma. Willem van Oranje werd tijdens deze verkiezing tweede, en Willem Drees derde.

verkiezingen
  • Kreeg bij de Tweede Kamerverkiezingen van 15 mei 2002 posthuum 1.358.942 stemmen

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Rotterdam, G.W. Burgerplein 11 ('Palazzo di Pietro')
  • Provesano (Italië), buitenhuis ('Rocca Jacoba')

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
lid Katholieke Studentenvereniging "Thomas van Aquino"

publicaties/bronnen

publicaties
  • "Sociaal-economische politiek in Nederland 1945-1949" (dissertatie, 1980)
  • "De Nederlandse verzorgingsstaat. Terugblik en vooruitzien" (1983) (hoofdstuk I, 'het tenslotte' en redactie)
  • "Om de toekomst van de werkgelegenheid" (1985)
  • "Stakingsrecht in theorie en praktijk 1872-1986" (1985)
  • "De positie bepaald, de koers uitgezet" (1989)
  • "Zonder ambtenaren. De overheid als ondernemer" (inaugurele rede, 1991)
  • "Uw baan staat op de tocht" (afscheidsrede, 1995)
  • "Zakenkabinet-Fortuyn" (1994)
  • "De verweesde samenleving" (1995)
  • "Beklemmend Nederland" (1995)
  • "Zielloos Europa" (1997)
  • "Tegen de Islamitisering van onze cultuur" (1997)
  • "Zonder ambtenaren" (1997)
  • "50 jaar Israël. Hoe lang nog?"
  • "Babyboomers" (1998)
  • "De derde revolutie!" (2000)
  • "Droomkabinet" (2001)
  • "De puinhopen van acht jaar paars. Een genadeloze analyse van de collectieve sector en aanbevelingen voor een krachtig herstelprogramma" (2002)
  • "Fortuyn, Pim, A hell of a job. De verzamelde columns uit Elsevier" (Rotterdam, 2002)
  • "Een populistische profeet. De strijd van Pim Fortuyn tegen de politieke elite", in: P. Lucardie en G. Voerman, "Populisten in de polder" (2013)

literatuur/documentatie
  • J. Chorus en M. de Galan, "In de ban van Fortuyn, reconstructie van een politieke aardschok" (Amsterdam, 2002)
  • L. Nicolasen, "Van onze verslaggeefster. Dagboek van een politieke aardverschuiving" (2002)
  • J. Brands, "Onafhankelijk, ongrijpbaar, alleen. Gesprekken met Pim Fortuyn" (2002)
  • D. Pels, "De geest van Pim" (2003)
  • D.F.J. Bosscher, "De buitenkant van Fortuyn", in: Jaarboek DNPP 2003
  • B. Kromhout, "'Pim' was niet meer dan een mediahype", in: Historisch Nieuwsblad, zomer 2008
  • P. de Rooij, "Fortuijn, Wilhelmus Simon Petrus (1948-2002)", in: Biografisch Woordenboek van Nederland, deel VI (digitale versie)
  • L. Ornstein, "De jonge Fortuyn - De wordingsgeschiedenis van een omstreden politicus" (2012)
  • J. Eerdmans en M. van Winkelhof, "10 jaar Zonder Pim. Over de erfenis van Fortuyn" (2012)
  • C. van Herwaarden, "Liefde voor de leider. Het charismatisch leiderschap van Pim Fortuyn" (2016)
  • "Pim Fortuyn - Ter herinnering 1948-2002", themanummer Elsevier, mei 2002
  • Meindert van der Kaaij, "Hij liet niemand onberoerd. In memoriam W.S.P. Fortuyn 1948-2002", Trouw, 7 mei 2002

Biografisch Woordenboek(en)
biografie opgenomen in het Biografisch Woordenboek van Nederland

familie/gezin

vader
H.C. Fortuijn, Hendrik Casper (Hein)

geboorteplaats en/of -datum
Zaandam, 12 november 1914

moeder
J.E. de Weijer, Jacoba Everharda

geboorteplaats en/of -datum
Beverwijk, 11 april 1915

broers en zusters
5 broers en/of zussen (zelf het derde kind)

beroep grootvader (vaderskant)
eierhandelaar

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.