Mr. I.W. (Ivo) Opstelten

foto Mr. I.W. (Ivo) Opsteltenvergrootglas Ivo Opstelten (1944) is sinds 14 oktober 2010 minister van Veiligheid en Justitie. Hij was in 2008-2010 voorzitter van de VVD en in 2010 als informateur 'architect' van het kabinet-Rutte I. De heer Opstelten was eerder onder meer burgemeester van Doorn, Delfzijl, Utrecht en Rotterdam en directeur-generaal openbare orde en veiligheid. In 2009-2010 was hij waarnemend burgemeester van Tilburg.

VVD
in de periode 1992-heden: minister, partijvoorzitter, burgemeester van Rotterdam, burgemeester van Utrecht

voornamen (roepnaam)

Ivo Willem (Ivo)

personalia

geboorteplaats en -datum
Rotterdam, 31 januari 1944

levensbeschouwing
Remonstrants

partij/stroming

partij(en)
VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie)

hoofdfuncties en beroepen

  • ambtenaar afdeling juridische en kabinetszaken, gemeente Vlaardingen, van 1970 tot 16 augustus 1972 
  • burgemeester van Dalen, van 16 augustus 1972 tot 1 oktober 1977 
  • burgemeester van Doorn, van 1 oktober 1977 tot 1 december 1980 
  • burgemeester van Delfzijl, van 1 december 1980 tot 1 september 1987 
  • waarnemend burgemeester van Beerta, van 1 december 1983 tot 1 maart 1984 (tijdens zwangerschapsverlof burgemeester Jagersma) 
  • directeur-generaal openbare orde en veiligheid, ministerie van Binnenlandse Zaken, van 1 september 1987 tot 1 november 1992 
  • burgemeester van Utrecht, van 1 november 1992 tot 16 februari 1999 
  • burgemeester van Rotterdam, van 16 februari 1999 tot 1 januari 2009 
  • waarnemend burgemeester van Tilburg, van 4 november 2009 tot 16 juli 2010 
  • minister van Veiligheid en Justitie, vanaf 14 oktober 2010 

partijpolitieke functies

vorige
  • vicevoorzitter Vereniging van Staten- en raadsleden van de VVD 
  • vicevoorzitter VVD, van 1986 tot mei 1993 
  • voorzitter VVD, van 23 mei 2008 tot 14 oktober 2010 

nevenfuncties

vorige
  • lid diverse commissies VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten) (als burgemeester van Delfzijl) 
  • voorzitter Provinciale VVV van Groningen 
  • voorzitter VNG, afdeling Groningen 
  • lid bestuur Havenschap Delfzijl 
  • voorzitter Federatie van Oranjeverenigingen 
  • voorzitter Provinciale Raad voor Zwakzinnigenzorg in Utrecht 
  • lid College van Regenten "Slot Zuylen" 
  • lid Raad van Commissarissen "Bouwfonds Nederlandse Gemeenten" 
  • lid bestuur Vereniging "Koninklijke Nederlandse Jaarbeurs" 
  • voorzitter Stadsregio Rotterdam 
  • voorzitter Stichting Rotterdam Maaskant 
  • lid algemeen bestuur Samenwerkingsverband Randstad 
  • lid bestuur Nederlands Distributieland 
  • korpsbeheerder politieregio Utrecht 
  • lid RBB (Raad voor het Binnenlands Bestuur) 
  • lid bestuur LUF (Leids Universiteitsfonds) 
  • voorzitter Rijksstuurgroep Beveiligingsconcept Ondergronds Bouwen 
  • voorzitter VNG (Vereniging van Nederlandse Gemeenten), van februari 1994 tot 2000 
  • voorzitter Nationale Havenraad, van 15 oktober 1995 tot februari 1999 
  • lid RVZ (Raad voor de Volksgezondheid en Zorg), vanaf 1996 
  • lid VNG-commissie bestuurlijke en juridische zaken 
  • lid Bureau van het Comité van de Regio's (EU-adviesorgaan), van 2002 tot 2009 (in 2005 rapporteur lokale veiligheid) 
  • voorzitter Korpsbeheerdersberaad, van 2003 tot 2004 
  • voorzitter Raad van Toezicht "Genomics" 
  • voorzitter Stichting Kennis Expertise en Innovatiecentrum KEI 
  • voorzitter Stichting "Euricur" 
  • lid bestuur Stichting "Geuzenverzet 1940-1945" 
  • voorzitter "Vereniging van Rijksgesubsidieerde Musea" 
  • voorzitter Ambassadeursnetwerk Besturen, vanaf oktober 2004 (bevorderen van deelname van vrouwen in besturen van maatschappelijke en politieke organisaties) 
  • voorzitter Prins Bernhard Cultuurfonds, van 1 januari 2006 tot december 2008 
  • lid Programmacommissie Zuidvleugel Randstad "Pieken in de delta", van december 2007 tot oktober 2010 
  • voorzitter Stuurgroep aanpak Kindermishandeling, van januari 2008 tot oktober 2010 
  • lid Raad van Toezicht Universiteit Utrecht, van juli 2008 tot oktober 2010 
  • voorzitter Raad van Commissarissen "Nationale Goede Doelen Loterijen", van december 2008 tot oktober 2010 
  • ambassadeur voor de Technische Universiteit Delft, van januari 2009 tot oktober 2010 
  • lid Raad van Toezicht "Het Oogziekenhuis Rotterdam", van april 2009 tot oktober 2010 
  • voorzitter Waarborgfonds Sociale Woningbouw, van april 2009 tot oktober 2010 
  • voorzitter Council "Olympisch Plan 2028", van september 2009 tot oktober 2010 
  • voorzitter Stichting "Ronde van het Groene Hart", van oktober 2009 tot oktober 2010 
  • medewerker tv-programma "TROS RegelRecht", van januari 2010 tot oktober 2010 
  • informateur, van 4 augustus 2010 tot 5 september 2010 
  • informateur, van 13 september 2010 tot 7 oktober 2010 

opleiding

voortgezet onderwijs
  • h.b.s., Lyceum te Emmen 

academische studie
  • Nederlands recht: staats- en publiekrecht, Rijksuniversiteit Leiden, tot december 1969 

activiteiten

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Bracht in december 2010 een brief uit over de vorming van een nationale politie, waartoe eerder een wetsvoorstel was ingediend (kamerstuk 30880). De nationale politie moet de politie beter in staat stellen invulling te geven aan de eisen die de maatschappij stelt, bijvoorbeeld door vermindering van de bureaucratie, minder bestuurlijke drukte en effectievere opsporing. Het lokale gezag en de aansturing van de politie door de officieren van justitie blijven gehandhaafd. (29.628, 231) 
  • Was in 2011 eerstverantwoordelijke voor de benoemingsprocedure van een nieuwe vicepresident van de Raad van State 
  • Gaf in 2011 de aanzet tot invoering van een speciale dierenpolitie (animal cops), waarvan er in 2014 uiteindelijk 500 moeten zijn. Het plan werd na de val van het kabinet gedeeltelijk teruggedraaid. 
  • Kwam in 2011 met een wetsvoorstel om, met name met het oog op de bezuinigingen, het griffierecht in het bestuursrecht en civiel recht te verhogen. Op het wetsvoorstel kwam ernstige kritiek, onder meer van de Raad van State en Hoge Raad. (33.071) 
  • Diende in 2012 een wetsvoorstel in over de invoering van minimumstraffen voor recidive bij zware misdrijven (33.151) 
  • Bracht in 2014 samen met minister Asscher de Nota 'Transformatie van het jihadisme in Nederland' en het Actieprogramma Integrale aanpak Jihadsime uit. Om de democratische rechtsstaat te beschermen en de jihadistische beweging te bestrijden en verzwakken, worden diverse maatregelen voorgesteld. In het Plan van Aanpak worden als maatregelen onder meer genoemd de mogelijkheid van het intrekken van het Nederlanderschap bij betrokkenheid bij terroristische activiteiten en het verhinderen van de terugkeer van jihadistische strijders naar Nederland. Ook moeten maatschappelijke spanningen worden weggenomen die een voedingsbodem kunnen vormen voor radicalisering. Ronselaars en haatzaaiers worden steviger aangepakt. (dossier 29.754) 

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 2011 een wet in het Staatsblad (Stb. 205) tot modernisering van het huwelijksvermogensrecht. Met name de wettelijke gemeenschap van goederen wordt beperkt. Hiermee wordt beter aangesloten bij maatschappelijke ontwikkelingen, zoals emancipatie, het blijven werken van vrouwen en de toename in het aantal echtscheidingen. Het wetsvoorstel was in 2003 ingediend door minister Donner en in 2008 in de Tweede Kamer verdedigd door minister Hirsch Ballin. (28.867) 
  • Bracht in 2011 een wet (Stb. 275) tot wijziging van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek tot stand in verband met de aanpassing van regels over bestuur en toezicht in naamloze en besloten vennootschappen. Het aantal commissariaten dat iemand mag hebben, wordt beperkt. Naast het dualistische bestuursmodel met een raad van bestuur en een raad van commissarissen komt er een basis voor een monistisch stelsel met uitvoerende en niet-uitvoerende bestuurders in één orgaan. Verder worden de mogelijkheden om bonussen aan te passen of terug te vorderen, verruimd. Het bedrijfsleven wordt gestimuleerd om dertig procent vrouwelijke bestuurders te benoemen. Het wetsvoorstel was in 2008 ingediend en in 2009 in de Tweede Kamer verdedigd door minister Hirsch Ballin. (31.763) 
  • Bracht in 2011 een wet (Stb. 447) tot wijziging van de Wet wapens en munitie tot stand, waardoor productie, handel, bezit en dragen van stiletto's, valmessen en vlindermessen volledig wordt verboden. Het wetsvoorstel was in 2009 ingediend door minister Hirsch Ballin. (32.206) 
  • Bracht in 2011 een wet (Stb. 545) tot stand waardoor in het Wetboek van Strafrecht de omschrijvingen van de bijzondere voorwaarden bij voorwaardelijke veroordeling en voorwaardelijke invrijheidstelling worden verbeterd. De rechter kan opdracht geven tot reclassseringstoezicht op de naleving van de bijzondere voorwaarden. Door de wetswijziging komt er een lijst van bijzondere voorwaarden en de mogelijkheid om snel in te grijpen als die niet worden nageleefd. Het wetsvoorstel was in 2010 ingediend door minister Hirsch Ballin. (32.319) 
  • Bracht in 2011 een wet (Stb. 546) tot stand waardoor strafrechters de mogelijkheid krijgen om bij veroordeling voor een strafbaar feit een gebieds- of contactverbod of meldingsplicht als (straf)maatregel op te leggen. Dit moet herhaling voorkomen van deze strafbare feiten die de leefomgeving van burgers aantasten en waarmee slachtoffers of getuigen lastig worden gevallen. Het wetsvoorstel was in 2010 ingediend door minister Hirsch Ballin. (32.551) 
  • Bracht in 2011 een wet (Stb. 600) tot stand tot versterking van de positie van de rechter-commissaris in het vooronderzoek in strafzaken. De rechter-commissaris gaat toezicht uitoefenen op de rechtmatige toepassing van opsporingsbevoegdheden en op de voortgang, evenwichtigheid en volledigheid van het onderzoek. Het wetsvoorstel was in 2010 ingediend door minister Hirsch Ballin. (32.177) 
  • Bracht in 2012 een wet (Stb. 1) tot wijziging van het Wetboek van Strafrecht tot stand waardoor de mogelijkheid voor de rechter wordt beperkt om een taakstraf op te leggen bij ernstige zeden- en geweldsmisdrijven en bij herhaling van misdrijven. Het wetsvoorstel was in 2009 ingediend door minister Hirsch Ballin. (32.169) 
  • Bracht in 2012 de Wet hervorming herziening ten voordele (Stb. 275) tot stand. Door een wijziging van het Wetboek van Strafvordering wordt het eenvoudiger om een rechtzaak te heropenen, bijvoorbeeld als er nieuw (technisch) bewijs is gevonden. Het wetvoorstel was in 2009 ingediend door minister Hirsch Ballin. (32.045) 
  • Bracht in 2012 de Wet herziening van de gerechtelijke kaart (Stb. 314) tot stand. Hierdoor wordt het aantal arrondissementen van negentien naar tien verminderd en worden de gerechtshoven van Leeuwarden en Arnhem samengevoegd. Er komen kleinere gerechtsbesturen en er komt één ressortparket. (32.891) 
  • Bracht in 2012 de Wet vaststelling van een nieuwe Politiewet (Stb. 317) tot stand. Per 1 januari 2013 komt er één landelijk politiekorps, waarin de 25 regiokorpsen en het Korps landelijke politiediensten opgaan. De minister van Veiligheid en Justitie wordt verantwoordelijk voor het beheer van de nationale politie. Aan het hoofd van de organisatie staat één korpschef. Er komen uit tien regionale eenheden en één of meer landelijke eenheden voor de uitvoering van de politietaak. De invoering wordt via een afzonderlijk wet geregeld. Het wetsvoorstel was in 2006 ingediend door minister Donner, maar in 2011 drastisch gewijzigd. (30.880 & 30.882) 
  • Bracht in 2012 een wijziging (Stb. 572) van het Wetboek van Strafrecht tot stand waardoor het aantal categorieën wordt uitgebreid waarvoor geen verjaring van strafvervolging geldt. De verjaringstermijn vervalt voor misdrijven met een gevangenisstraf van 12 jaar of meer en zedenmisdrijven tegen kinderen met een straf van 8 jaar. De verjaringstermijn wordt verlengd van 12 naar 20 jaar voor alle misdrijven met een gevangenisstraf van 8 jaar of meer. (32.890) 
  • Bracht in 2013 een wet (Stb. 95) tot stand waardoor de mogelijkheden tot strafvervolging bij huwelijksdwang, polygamie en vrouwelijke genitale verminking worden verruimd. Het gaat daarbij om een hogere strafmaat, de toepassing van voorlopige hechtenis, opsporingsbevoegdheden en de verjaringstermijn. (32.840) 
  • Bracht in 2013 de Wet herziening ten nadele tot stand (Stb. 138). Hierdoor wordt in het Wetboek van Strafvordering een regeling opgenomen om het mogelijk te maken een onherroepelijke uitspraak van een strafrechter bij ernstige misdrijven (feitelijk alleen moord) ten nadele van de gewezen verdachte te herzien. Herziening geschiedt op initiatief van het College van procureurs-generaal en is alleen toegestaan als de rechter-commissaris een nader onderzoek in de afgelopen zaak is gestart waarin nieuw bewijs aan het licht is gekomen. Het wetsvoorstel was in 2009 ingediend door minister Hirsch Ballin. (32.044) 
  • Bracht in 2013 een wet (Stb. 563) tot wijziging van boek 2 van het Burgerlijk Wetboek en de Wet op het financieel toezicht tot stand. Hierdoor krijgt de raad van commissarissen de bevoegdheid om excessieve bonussen van bestuurders aan te passen en terug te vorderen. Dat geldt voor bonussen die achteraf bezien zijn toegekend op basis van onjuiste informatie ('claw back') en voor bonussen waarvan uitkering wegens onredelijkheid en onbillijkheid niet kan worden gerechtvaardigd. Het wetsvoorstel was in 2010 ingediend door minister Hirsch Ballin. (32.512) 
  • Bracht in 2014 een wet (Stb. 176) tot wijziging van het Wetboek van Strafvordering tot stand in verband met de uitbreiding van de gronden voor voorlopige hechtenis. Het gaat om hechtenis vanwege geweld in de openbare ruimte (openlijke geweldpleging, brandstichting, bedreiging, mishandeling of vernieling bij evenementen, in het openbaar vervoer of in of nabij winkels en horeca), en vanwege geweld tegen personen met een publieke taak. Berechting van het misdrijf moet dan via het snelrecht binnen 17 dagen en 15 uren plaatsvinden. (33.360) 
  • Bracht in 2014 een wet (Stb. 191) tot stand waardoor de fouilleerbevoegdheden van de politie in een aangewezen veiligheidsrisicogebied worden uitgebreid. Zo mogen ook voorwerpen worden onderzocht die iemand bij zich heeft; mag uitgebreider worden gefouilleerd bij vervoer en bij opsluiting in een politiecel, en kan direct worden opgetreden als bij fouilleren peperspray, een boksbeugel of ploertendoder wordt gevonden. (33.112) 

als (in)formateur
  • Kreeg op 4 augustus 2010 het verzoek een onderzoek in te stellen naar de spoedige totstandkoming van een stabiel kabinet van VVD en CDA dat met de steun van de PVV kan rekenen op een vruchtbare samenwerking met de Staten-Generaal. Bracht op 4 september eindverslag uit, waarin hij concludeerde dat vorming van zo'n kabinet niet mogelijk was. 
  • Kreeg op 13 september 2010 het verzoek om, met inachtneming van hetgeen in het eindverslag van informateur Mr. H.D. Tjeenk Willink is opgenomen, zijn onderzoek voort te zetten naar de spoedige totstandkoming van een stabiel kabinet van VVD en CDA dat met de steun van de PVV kan rekenen op een vruchtbare samenwerking met de Staten-Generaal. Bracht op 7 oktober eindverslag uit, waarin hij adviseerde VVD-leider Mark Rutte tot formateur te benoemen van een kabinet van VVD en CDA, met steun van de PVV, op basis van het op 30 september tussen die partijen gesloten regeer- en gedoogakkoord. 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Was als burgemeester van Dalen met 28 jaar de op dat moment jongste burgemeester van het land 
  • Als burgemeester van Delfzijl zette hij zich met kracht in voor de aanleg en ontwikkeling van de Eemshaven 
  • Kreeg veel waardering voor de begripvolle wijze waarop hij omging met de emoties van veel Rotterdammers nadat Pim Fortuyn (die ook voorman van Leefbaar Rotterdam en gemeenteraadslid was) was vermoord. Stelde het stadhuis open voor het tekenen van condoleanceregisters en liep samen met zijn echtgenote voorop bij de stille tocht. 
  • Voerde vanaf 2002 als voorzitter van een college waarin Leefbaar Rotterdam, VVD en CDA waren vertegenwoordigd een streng veiligheidsbeleid. Bewerkstelligde diverse maatregelen ('zero tolerance') om overlast en criminaliteit in de stad tegen te gaan. 

uit de privésfeer
  • Werd als vijftienjarige enige tijd ondergebracht in het gezin van een dominee 
  • Deed zijn eerste 'bestuurlijke' ervaring op als commissaris meubilair bij de Leidse studentensociëteit Minerva 
  • Zijn vader was bankier; zijn moeder was therapeute Mensendieck 

ridderorden
Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 29 april 2004

overige onderscheidingen en prijzen
  • Machiavelli-prijs 
  • Zilveren Roterodamumspeld 
  • Van Oldenbarnevelt-penning, 17 december 2008 

verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
  • lid Leidse studentenvereniging "Minerva" (tijdens studie) 
  • lid De Koninklijke Studenten Roeivereeniging "Njord" te Leiden 

hobby's
hockey

publicaties/bronnen

redevoeringen
Thorbeckelezing over de gekozen burgemeester, 15 oktober 2004

literatuur/documentatie
  • Gretha Pama "Van mythische bromsnor tot symbool van veiligheid", NRC Handelsblad, 5 mei 2003 
  • Marten Muskee, "'Ik ben een zondagskind'", VNG-Magazine, 5 december 2008 
  • Mark Hoogstad, "Een sociëteitscommissaris die drijft op intuïtie", NRC Handelsblad, 15 december 2008 
  • Ton Olde Monnikhof, "Zonder verkiesbaar te zijn toch naar politieke top", Het Financieele Dagblad, 22 december 2010 

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd

echtgeno(o)t(e)/partner
H.M.A. Dutilh, (Mariëtte)

kinderen
4 dochters

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.