
PvdA
in de periode 1986-2002: lid Tweede Kamer, fractievoorzitter TK, minister
voornamen (roepnaam)
personalia
Gouda, 12 februari 1956
levensbeschouwing
geen godsdienst
partij/stroming
- -PPR (Politieke Partij Radikalen), van 1974 tot 1981
- -PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 1982
loopbaan
- -werkzaam op de groentemarkt te Gouderak (voor zijn studie; één jaar)
- -algemeen secretaris, Jeugdforum Europese Gemeenschappen te Brussel, van 1981 tot 1984
- -coördinator en directeur interne zaken, NOVIB (Nederlandse Organisatie voor Internationale Bijstand) te 's-Gravenhage, van 1984 tot 1986
- -lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 3 juni 1986 tot 22 augustus 1994
- -minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, van 22 augustus 1994 tot 3 augustus 1998
- -lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 mei 1998 tot 17 oktober 2002
- -fractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 13 juli 1998 tot 17 mei 2002
- -bewindvoerder Wereldbank te Washington, van 1 november 2002 tot 1 maart 2006
- -vicesecretaris-generaal UNDP (United Nations Development Programme) te New York, van 1 maart 2006 tot juli 2009
- -speciaal VN-gezant voor Irak, van 7 juli 2009 tot 1 oktober 2011
partijpolitieke functies
- -voorzitter PvdA-commissie 'linkse antwoorden op de crisis', vanaf november 2012
vorige
- -lid bestuur PPR-Jongerenorganisatie
- -lid partijbestuur PPR, van 1979 tot 1981
- -lid bestuur PvdA afdeling te 's-Gravenhage, van 1984 tot 1986
- -voorzitter commissie Financiën PvdA-fractie Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1989 tot augustus 1994
- -voorzitter werkgroep sociaal-economisch beleid, programmacommissie verkiezingsprogramma Tweede Kamerverkiezingen 1998
- -politiek leider PvdA, van 15 december 2001 tot 16 mei 2002
lijsttrekkerschap etc.
- -Was in 1998 bij de Tweede Kamerverkiezingen nummer 5 op de PvdA-kandidatenlijst
- -lijsttrekker PvdA Tweede Kamerverkiezingen 2002, van 15 december 2001 tot 15 mei 2002
nevenfuncties
- -lid bestuur Politiek Jongeren Kontakt, van 1978 tot 1980
- -lid hoofdbestuur EBN (Europese Beweging in Nederland), van 1978 tot 1981
- -voorzitter Council of European National Youth Committees
- -voorzitter Nederlands Platform Internationaal Jongerenwerk, van 1978 tot 1981
- -lid Raad van Toezicht en Advies Stichting Communicatie Ontwikkelingssamenwerking
- -lid Adviesraad CLAT-Nederland
- -voorziter Stichting Ontwikkelingssamenwerking Almere-Port Sudan
- -tweede vicevoorzitter Atlantische Commissie, van januari 1990 tot augustus 1994
- -columnist dagblad "De Gooi- en Eemlander/Dagblad van Almere"
- -voorzitter ethische commissie Wereldbank
- -lid Raad van Advies "New Venture 98"
afgeleide functies, presidia etc.
- -ondervoorzitter vaste commissie voor Financiën (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 13 september 1990 tot 22 augustus 1994
- -voorzitter vaste commissie voor Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 15 september 1998 tot 23 mei 2002
erefuncties, comité's van aanbeveling etc.
- -lid comité van aanbeveling Truck Aid Nederland, omstreeks oktober 1986
- -lid Comité van Aanbeveling Stichting IFCO 2001 (Stichting Nederlands Instituut voor Zorg en Welzijn), omstreeks januari 2000
- -lid Comité van Aanbeveling "The Reading Project", omstreeks maart 2001
- -lid Comité van Aanbeveling t.b.v. activiteiten in het kader van het internationale jaar van de Vrijwilligers voor de gemeenten Bussum en Naarden, omstreeks maart 2001
opleiding
- -R.K. lagere school te Moordrecht
voortgezet onderwijs
- -gymnasium-a, Openbaar "Coornhert Gymnasium" te Gouda, tot 19 juni 1974
academische studie
- -politicologie, Universiteit van Amsterdam, van 1974 tot 24 september 1981
activiteiten
- -Was woordvoerder voor buitenlandse zaken, ontwikkelingssamenwerking en milieubeheer van de PvdA-fractie. Hield zich ook bezig met asielbeleid.
- -Interpelleerde op 10 juni 1987 minister Smit-Kroes over de verontreiniging van de Rijn
- -Interpelleerde op 26 oktober 1988 staatssecretaris Korte-van Hemel over asielverzoeken van Tamils
- -Was sinds 1989 financieel-woordvoerder van zijn fractie en voerde in de jaren 1989-1993 steeds het woord bij de algemene financiële beschouwingen
- -Bracht in 1988 via een initiatiefwetsvoorstel (ingediend met zijn fractiegenoot Willem Vermeend) een wet tot stand inzake invoering van vervroegde afschrijving voor milieu-investeringen
- -Was in november 1992 eerste woordvoerder van zijn fractie bij de behandeling van het wetsvoorstel tot goedkeuring van het Verdrag van Maastricht
- -Bracht in 1994 samen met zijn fractiegenoten Willem Vermeend en Koos van der Vaart een initiatiefwet tot stand over het fiscaal bevorderen van investeringen van particulieren in het milieu ('groen' beleggen)
- -Voerde na mei 2002 als Tweede Kamerlid het woord bij het debat over de Staat van de Europese Unie
als bewindspersoon (beleidsmatig)
- -Kwam in 1995 met een 40.000-banenplan voor langdurige werklozen ('Melkert-banen')
- -Bracht in 1995 de Nota "De andere kant van Nederland" uit over preventie en bestrijding van stille armoede en sociale uitsluiting
- -Bracht in 1995 de Nota Flexibiliteit en zekerheid over flexibilisering van de arbeidsmarkt uit
- -Bracht in 1996 met staatssecretaris De Grave de Nota "Werken aan zekerheid" over de toekomst van de sociale zekerheid uit
- -Bracht in 1997 de Nota "Arbeid en zorg" uit over het naderbij brengen van een evenwichtiger verdeling van arbeid en zorg tussen mannen en vrouwen. Onder meer wordt ingegaan op het via maatregelen in de sociale zekerheid bevorderen van deeltijdarbeid door mannen, zodat die meer tijd aan zorgtaken kunnen besteden.
- -Bracht in 1997 de Regeling Schoonmaakdiensten Particulieren tot stand die het indienstnemen van schoonmakers ('witte werksters') door particulieren moet bevorderen. Dit moet zwartwerken tegengaan en extra kansen bieden voor laagopgeleiden om werk te vinden.
- -Bracht in 1997 met staatssecretaris De Grave de Nota "Werken aan zekerheid. Bouwstenen voor een modern en houdbaar sociaal stelsel" uit, waarin onder meer ideeën staan over de financiering van de AOW op langere termijn.
als bewindspersoon (wetgeving)
- -Bracht in 1994 de Wet arbeid vreemdelingen (Stb. 959) tot stand. Deze wet vervangt de Wet arbeid buitenlandse werknemers en moet de inzet van illegalen op de arbeidsmarkt tegengaan. Door een ruimere definitie van het begrip werkgever, moet worden voorkomen dat buitenlanders zich als zelfstandigen voordoen, terwijl zij feitelijk in loondienst zijn. Er komt verder een strikt toelatingsbeleid van buitenlandse werknemers tot de Nederlandse arbeidsmarkt. De wet is nodig vanwege de toegenomen migratie, de uitbreiding van de Europese Unie en de omvang van de Nederlandse werkloosheid. Het wetsvoorstel was onder de titel 'Wet tewerkstelling vreemdelingen' in 1994 ingediend door minister De Vries.
- -Bracht in 1995 de Wet Herinrichting Algemene Bijstandswet in het Staatsblad (Stb. 199). De wet is van toepassing op alle categorieën bijstandsaanvragers en kent geen speciale regelingen meer, zoals voor werkloze bijstandsaanvragers (de RWW). Deze opzet brengt mee dat van alle bijstandsgerechtigden die daartoe in staat zijn, verlangd kan worden dat ze actief werk zoeken. Slechts ouders die de volledige zorg hebben voor een kind onder de vijf jaar zijn als groep van deze verplichting uitgezonderd. In de ABW wordt onderscheid gemaakt tussen gehuwden, alleenstaande ouders en alleenstaanden. Voor een alleenstaande is de uitkering gelijk aan 50% van het nettominimumloon; voor een alleenstaande ouder 70% en voor gehuwden 100% van het minimumloon. Voor personen onder de 23 jaar wordt uitgegaan van het minimumjeugdloon. Gemeenten kunnen verordeningen maken waarin onder bepaalde voorwaarden aan zogenaamde echte alleenstaanden en zogenaamde echte alleenstaande ouders een toeslag geven van maximaal 20% van het nettominimumloon. Verder kunnen gemeenten regelingen treffen voor bijzondere bijstand in geval van extra onvoorziene uitgaven. Het wetsvoorstel was in 1992 ingediend door staatssecretaris Ter Veld en in 1994 drastisch gewijzigd door staatssecretaris Wallage.
- -Bracht in 1995 de Arbeidstijdenwet (Stb. 598) tot stand, die de Arbeidswet 1919 vervangt. De wet moet veiligheid, gezondheid en het welzijn van werknemers in relatie tot hun arbeids- en rusttijden bevorderen en bijdragen aan mogelijkheden om zorg en arbeid te kunnen combineren. De wet bevat bepalingen over arbeidsduur, overwerk, nachtrust en zondagsarbeid; rusttijden en pauzes, en ploegenarbeid. Naast een standaardregeling is er een overlegregeling die sociale partners vrijheid biedt om afspraken te maken. Er is verder een mogelijkheid om in bijzondere omstandigheden of in specifieke branches van de regels af te wijken. Het wetsvoorstel was in 1994 ingediend door minister De Vries.
- -Bracht in 1996 met de ministers Sorgdrager en Dijkstal een wet inzake een verbod op onderscheid tussen werknemers naar arbeidsduur tot stand. Een werknemer kan nadat hij een jaar in dienst is zijn werkgever om aanpassing van de arbeidsduur (bijv. deeltijdwerk) vragen. Deze kan dat alleen vanwege zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen weigeren. Hiermee moet de rechtspositie van deeltijdwerkers worden verbeterd en werken in deeltijd worden bevorderd.
- -Bracht in 1996 de Wet arbeidsvoorziening 1996 (Stb. 618) tot stand, waarmee betere samenwerking tussen de instanties op het gebied van sociale zekerheid wordt nagestreefd en de invloed van de sociale partners moet worden teruggedrongen. Er komt een Tijdelijk Instituut voor Coördinatie en Afstemming en een Landelijk Instituut voor de Sociale Verzekeringen (LISV), dat de verzekeringsfondsen gaat beheren en dat reïntegratie moet bevorderen.
- -Bracht in 1997 de Wet Europese ondernemingsraden (Stb. 32) tot stand, die regels bevat over medezeggenschap in multinationale ondernemingen
- -Bracht in 1997 de Wet Preventie en bestrijding van armoede en sociale uitsluiting (Stb. 193) tot stand. Deze wet wijzigt de Algemene Bijstandswet waardoor er een aparte uitkeringsnorm komt voor ouderen met een AOW-uitkering die zijn aangewezen op aanvullende bijstand, en een wettelijk recht op cliëntenparticipatie, bijstand aan daklozen en een anti-cumulatiebepaling voor verlagingen.
- -Bracht in 1997 een nieuwe Wet sociale werkvoorziening (Stb. 465) tot stand. Alleen mensen die door lichamelijke, verstandelijke of psychische beperkingen onder aangepaste omstandigheden kunnen werken, komen nog in aanmerking voor de socialewerkvoorziening. De hoogte van de rijksvergoeding per arbeidsplaats aan de gemeenten wordt afhankelijk van de mate van arbeidshandicap van de werknemer.
- -Bracht in 1997 de Wet inschakeling werkzoekenden (Stb. 760) tot stand. Gemeenten krijgen meer mogelijkheden om langdurig werklozen aan een baan te helpen. De bestaande regelingen (banenpools, Jeugdwerkgarantiewet) worden samengevoegd.
- -Bracht in 1998 samen met staatssecretaris Nuis de Wet inkomensvoorziening kunstenaars (WIK) (Stb. 59) tot stand, die een aparte (tijdelijke) inkomensvoorziening voor kunstenaars in het leven roept in geval zij een terugval in inkomen hebben. Er kan vier jaar aaneengesloten of tien jaar met tussenpozen gebruik worden gemaakt van de regeling.
- -Bracht in 1998 een wet tot uitbreiding van de medezeggenschap van ondernemingsraden tot stand, waardoor onder meer het advies- en instemmingsrecht wordt uitgebreid en in bedrijven van 10 tot 50 werknemers een personeelsvergadering of -vertegenwoordiging kan worden ingesteld.
- -Bracht in 1998 de Wet flexibiliteit en zekerheid (Stb. 300) en de Wet allocatie arbeidskrachten (Stb. 306) door intermediairs tot stand. Deze wetten verstrekken de positie van flexibele werknemers en van uitzendkrachten en bepaalt dat uitzendbureau's niet langer een vergunning nodig hebben om uitzendkrachten ter beschikking te stellen. De maximum-uitzendtermijn wordt afgeschaft.
- -Bracht in 1998 de Wet financiering loopbaanonderbreking (Stb. 411) en Wet tot het wegnemen van belemmeringen in sociale verzekeringswetten inzake onbetaald verlof (Stb. 412) tot stand.
wetenswaardigheden
- -Was in 1979 derde op de kandidatenlijst van de PPR bij de Europese verkiezingen
- -Behoorde in 1981/1982 tot de Godebald-groep in de PPR, die voorstander was van samenwerking met de PvdA (en D66) in plaats van met PSP en CPN
- -In 2001 stond de rol ter discussie die hij als minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid in de ESF-affaire had gespeeld. Bij deze affaire had Nederland ten onrechte Europese subsidiegelden ontvangen voor werkgelegenheidsprojecten. Een onderzoek door oud-Rekenkamerpresident Koning concludeerde in augustus 2001 dat er geen sprake was geweest van fraude of kwade trouw. Wel werd kritiek geuit op de door zijn ministerie uitgevoerde controle. De Tweede Kamer zag geen reden voor een nader onderzoek.
- -Kreeg na de moord op Pim Fortuyn te maken met ernstige bedreigingen en moest - met zijn gezin - enige tijd onderduiken. Onder meer omdat hij tijdens een tv-debat op de avond van gemeenteraadsverkiezingen - waarbij de PvdA flink had verloren en de LPF in Rotterdam de grootste fractie was geworden - Fortuyn nauwelijks een blik waardig keurde, maar ook door soms felle debatten waarbij Fortuyn Melkert beschuldigde hem als nieuwe Haider of Mussolini te hebben neergezet, was bij Fortuyn-aanhangers een grote aversie tegen hem gegroeid.
- -Was in april 2005 een serieuze kandidaat voor de post van directeur van het UNDP (Ontwikkelingsprogramma van de Verenigde Naties), maar werd niet benoemd
- -Op 19 oktober 2010 werd bij Najaf (Irak) een bomaanslag gepleegd op het VN-konvooi waarvan de auto waarin hij zat, deel uitmaakte. Bij aanslag kwam een Iraakse politieagent om.
- -Werd in december 2011 door het kabinet voorgedragen voor de functie van directeur-generaal van de ILO (Internationale Arbeidsorganisatie), maar werd in mei 2012 niet gekozen
uit de privésfeer
- -Zijn doctoraalscriptie over het buitenlandse beleid van het kabinet-Den Uyl werd door het Genootschap van Internationale Betrekkingen bekroond als beste scriptie van 1981
- -Ontmoette zijn vrouw tijdens een illegale jongerenconferentie in Chili, tijdens het bewind van Pinochet
- -Zijn vader was (heren)kapper te Gouderak
anekdotes en citaten
- -In het collectieve geheugen gegrift, staat zijn kille houding tegenover Fortuyn in het televisiedebat na de gemeenteraadsverkiezingen van 2002. In het programma 'Netwerk' op 12 april 2002 zei hij echter dat hij blij was dat Fortuyn zich voor de Tweede Kamer kandidaat had gesteld. "Hij heeft al jaren vanaf de kant van alles geroepen. Er waren columns waarvan ik dacht: waar haalt hij het vandaan. Dat hij nu meedoet, dat vind ik democratie." Fortuyn noemde Melkert een scherp debater ("en daar houd ik van").
woonplaats
Bagdad
ridderorden
Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 30 oktober 1998
hobby's
- -koken
- -voetbal kijken (supporter van Feyenoord)
publicaties/bronnen
"De volgende minister; ontwikkelingssamenwerking binnen het kabinet, 1965-19?" (1986)
literatuur/documentatie
- -T. van Rijckevorsel en H. Enkelaar, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1988)
- -NRC Handelsblad, 14 januari 1991
- -HP/De Tijd, 19 september 1997
- -UWV Signaal, nummer 3, september 2004
- -Het Financieele Dagblad, 20 september 2005
familie/gezin
gehuwd te Gouda, 4 juli 1986
kinderen
2 kinderen
Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.
