J. (Jeltje) van Nieuwenhoven

foto J. (Jeltje) van Nieuwenhovenvergrootglas Eerste vrouwelijke voorzitter van de Tweede Kamer en na de verkiezingen van 2002 een half jaar politiek leider van de PvdA. Dochter van een meubelmaker uit de Stellingwerven. Was actief bij de Rooie Vrouwen, bibliothecaresse van de Wiardi Beckman Stichting en assistent van partijvoorzitter Max van den Berg, en werd in 1981 Tweede Kamerlid. Ontpopte zich als een gedegen mediawoordvoerster en pleitbezorgster van vrouwenemancipatie. Na voorzitter van Kamercommissies te zijn geweest in 1998 tot Kamervoorzitter gekozen. Wist zich in die functie populariteit te verwerven door haar ongedwongen optreden. Was na de verkiezingsnederlaag van 2002 fractievoorzitter, maar werd in oktober dat jaar bij een ledenraadpleging verslagen door Wouter Bos. Werd twee jaar later gedeputeerde van Zuid-Holland, maar bleef dat slechts kort. Was in 2010 lijsttrekker van de PvdA bij de raadsverkiezingen in Den Haag.

PvdA
in de periode 1981-2004: lid Tweede Kamer, voorzitter Tweede Kamer, fractievoorzitter TK

voornaam (roepnaam)

Jeltje (Jeltje)

personalia

geboorteplaats en -datum
Noordwolde (gem. Weststellingwerf, Frl.), 2 augustus 1943

partij/stroming

partij(en)
PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 1970

hoofdfuncties

  • bibliothecaresse, Openbare bibliotheek te Wolvega (Frl.), van 1960 tot 1965 (reed onder meer op de bibliotheek-bus) 
  • bibliothecaresse, Centrale Bibliotheek Dienst in Friesland, van 1965 tot 1966 
  • bibliothecaresse, bibliotheek Kunsthistorisch Instituut, Rijksuniversiteit Utrecht, van 1966 tot 1971 
  • bibliothecaresse, bibliotheek WBS (Wiardi Beckman Stichting), van 1974 tot 1979 
  • lid gemeenteraad van Vinkeveen en Waverveen, van 5 september 1978 tot januari 1980 
  • wethouder van Vinkeveen en Waverveen, van 5 september 1978 tot januari 1980 
  • assistent van M.J. van den Berg, voorzitter van de PvdA, van 1979 tot 15 september 1981 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 15 september 1981 tot 16 september 1982 
  • lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 juni 1983 tot 27 oktober 2004 
  • voorzitter Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 20 mei 1998 tot 16 mei 2002 
  • fractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 16 mei 2002 tot 19 november 2002 
  • lid Gedeputeerde Staten (belast met mobiliteit en bestuurlijke zaken) van Zuid-Holland, van 27 oktober 2004 tot 16 maart 2006 
  • lid gemeenteraad van 's-Gravenhage, vanaf 11 maart 2010 

partijpolitieke functies

vorige
  • penningmeester PvdA afdeling Vinkeveen en Waverveen, van 1974 tot 1978 
  • lid landelijke werkgroep politiek Rooie Vrouwen in de PvdA, van 1976 tot 1979 
  • lid permanente programcommissie PvdA-fractie gemeenteraad van Amsterdam, vanaf 1980 (nog in 1982) 
  • lid partijbestuur PvdA, van 1981 tot 1983 
  • lid Landelijke Kerngroep Rooie Vrouwen in de PvdA, van 1982 tot 1986 
  • lid fractiebestuur PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 22 september 1987 tot 9 november 1989 
  • tweede vicefractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 9 november 1989 tot 1992 
  • lid curatorium WBS (Wiardi Beckman Stichting), van 1990 tot 1996 
  • lid partijbestuur PvdA, van 1997 tot maart 2001 
  • politiek leider PvdA, van 16 mei 2002 tot 17 november 2002 
  • vicefractievoorzitter PvdA Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 19 november 2002 tot 26 oktober 2004 (belast met de leiding aan de dagelijkse gang van zaken) 
  • voorzitter kandidaatstellingscommissie PvdA Tweede Kamerverkiezingen 2007, van januari 2006 tot september 2008 
  • fractievoorzitter PvdA gemeenteraad van 's-Gravenhage, van 4 maart 2010 tot maart 2013 

lijsttrekkerschap etc.
  • Was bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2002 en 2003 nummer 2 op de PvdA-kandidatenlijst 
  • lijsttrekker PvdA gemeenteraadsverkiezingen in 's-Gravenhage 2010, van 23 oktober 2009 tot 3 maart 2010 

nevenfuncties

huidige
  • nationaal ambassadeur openbaar vervoer, vanaf 1 oktober 2006 
  • voorzitter jury LIRA Scenarioprijs 2007, vanaf maart 2007 

vorige
  • voorzitter vrouwenvormingscentrum "De Born", van 1 november 1983 tot 1 november 1984 
  • vicevoorzitter bestuur vrouwenvormingscentrum "De Born", van 1 november 1984 tot 1989 
  • voorzitter Stuurgroep kunstzinnige vorming en amateuristische kunst te Amsterdam, van 1987 tot 1988 (f 65,- per vergadering) 
  • lid bestuur Stichting Vertelfestival te Amsterdam, van 1989 tot 1994 
  • voorzitter bestuur Stichting Theatercombinatie Amsterdam, van 1990 tot 1998 
  • lid bestuur theater "Zeebelt" Den Haag, van 1990 tot 1997 
  • lid bestuur Stichting "De Beuk" te Hippolytushoef, van 1 maart 1991 tot 1993 
  • voorzitter bestuur Stichting "Video BGD" Amsterdam 
  • voorzitter bestuur Stichting "Averroes" Amsterdam, van 1992 tot 1998 
  • lid bestuur Jeugdtoneel "Huis aan de Amstel", van 1992 tot 2002 
  • voorzitter Stichting RAS/WP, werkproject van de Raad voor Arbeidsverhoudingen Schoonmaak- en Glazenwassersbranche, van april 1995 tot 1998 
  • lid bestuur Stichting Bio-Kinderrevalidatie 
  • voorzitter Radio West 
  • voorzitter Stichting Nederlands Promenade Orkest 
  • lid Raad van Bestuur Stichting Codart (Instituut Collectie Nederland) 
  • voorzitter "Het Nationaal Toneel" 
  • voorzitter Raad van Toezicht Museum Meermanno-Westreenianum/Museum van het Boek 
  • lid bestuur Nederlands Filmfestival 
  • lid Academie "De Gouden Ganzenveer" (Cultuurprijs) 
  • lid Raad van Toezicht "Instituut Néerlandais" 
  • voorzitter bestuur Stichting VSB Poëzieprijs 
  • lid Raad van Toezicht Kröller Möller Museum, vanaf 1 november 2002 
  • lid Raad van Toezicht RNW (Radio Nederland Wereldomroep), van januari 2006 tot 2013 
  • voorzitter Commissie Cultuurbereik, van 1 oktober 2006 tot 1 april 2007 

afgeleide functies, presidia etc.
  • voorzitter bijzondere commissie voor de Nota Wetgeving Welzijn, Volksgezondheid en Cultuur (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 30 oktober 1986 tot 14 september 1989 
  • voorzitter vaste commissie voor het Emancipatiebeleid (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 28 november 1989 tot 17 mei 1994 
  • plaatsvervangend lid Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 28 november 1989 tot 19 mei 1998 
  • voorzitter vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 6 oktober 1994 tot 19 mei 1998 
  • voorzitter commissie voor de Werkwijze (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 20 mei 1998 tot 16 mei 2002 
  • voorzitter Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 20 mei 1998 tot 16 mei 2002 
  • voorzitter vaste commissie voor Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 15 april 2004 tot 27 oktober 2004 

opleiding

lager onderwijs
  • Openbare lagere school te Noordwolde (Frl.) 

voortgezet onderwijs
  • m.u.l.o.-a met wiskunde, Openbare MULO-school te Noordwolde (Frl.) 

hoger beroepsonderwijs
  • opleiding bibliothecaresse-CV 

activiteiten

als parlementariër
  • Was tot zij Kamervoorzitter werd woordvoerster emancipatie, mediazaken, cultuur en sociale zaken van de PvdA-Tweede Kamerfractie. Hield zich ook bezig met binnenlandse zaken (rijksdienst, adviesorganen, bevolkingsadministratie) en buitenlandse zaken (Suriname). 
  • Was in 1986 één van de woordvoerders van haar fractie bij de behandeling van de stelselherziening sociale zekerheid 
  • Diende in 1986 samen met haar fractiegenoot Willem Vermeend een initiatiefwetsvoorstel in over fiscale bevordering van kinderopvang. Dit voorstel werd in 1995 ingetrokken, na aanvaarding van een regeringsvoorstel. 
  • Diende in 1987 met haar fractiegenote Ineke Haas-Berger een initiatiefwetsvoorstel in houdende regels ter bestrijding van seksediscriminatie. Dit voorstel werd in 1994 ingetrokken. 
  • Diende in 1998 samen met Paul Rosenmöller (GroenLinks) en Bert Bakker (D66) een initiatiefwetsvoorstel in inzake bevordering van deeltijdarbeid en differentiatie in arbeidsduur. 
  • Werd in december 2003 derde ondertekenaar van een eerder door Boris Dittrich (D66) en Femke Halsema (GroenLinks) ingediend initiatiefwetsvoorstel over de vaste boekenprijs. Dit voorstel werd in 2004 door het parlement aanvaard. 

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in 1985 tot de minderheid van haar fractie die vóór een motie-Beckers-de Bruijn stemde over het door Nederland afstoten van de bestaande kerntaken 
  • Behoorde in 1997 tot de minderheid van haar fractie die vóór een (verworpen) motie-Van Middelkoop/Rouvoet stemde over het verlenen van een verblijfsvergunning aan de familie-Gümüs 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Werd na de verkiezingsnederlaag van de PvdA op 15 mei 2002 gekozen tot fractievoorzitter. Legde toen direct haar Kamervoorzitterschap neer. 
  • Stelde zich in oktober 2002 kandidaat voor het lijsttrekkerschap van de PvdA, maar werd bij een ledenraadpleging verslagen door Wouter Bos. Zij kreeg 32 procent van de stemmen. 
  • Moest het lidmaatschap van Gedeputeerde Staten op medisch advies neerleggen 

uit de privésfeer
  • Was gehuwd met de journalist Bob Groen, die in 1989 overleed 
  • Haar vader was rotanbewerker/meubelmaker 

woonplaats
's-Gravenhage

ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 28 april 1995

publicaties/bronnen

literatuur/documentatie
  • NRC Handelsblad, Zaterdag Bijvoegsel, 30 oktober 2004 
  • H. Visser, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1983) 
  • T. van Rijckevorsel en H. Enkelaar, "Wie is Wie in de Tweede Kamer?" (1988) 
  • Toof Brader en Marja Vuijsje, "Haagse portretten. Tweede-Kamerleden, ministers, staatssecretarissen" (1995, 1999) 

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
ongehuwd

vader
J. van Nieuwenhoven, Jacobus

moeder
A. Veldhuizen, Antje

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.