Erudiete telg uit katholieke Unileverfamilie. Aanvankelijk actief op de linkervleugel van de KVP in Amsterdam en in 1968 medeoprichter van de PPR, voor welke partij hij in 1972-1975 Tweede Kamerlid was. Vanaf 1975 tien jaar voorzitter van de NOS en vervolgens hoogleraar staatsrecht en parlementsrecht. Stapte later over naar de PvdA en werd ook voor die partij Tweede Kamerlid en vervolgens een vooraanstaand lid (en ondervoorzitter) van de Eerste Kamer. Hoffelijke politicus die betrokken was bij uiteenlopende culturele en maatschappelijke activiteiten. Gezaghebbend woordvoerder staatsrecht, mediarecht en Europese samenwerking en als lid van de parlementaire vergadering van de Raad van Europa actief verdediger van burgerlijke vrijheden. Bediende zich in debatten graag van Latijnse zegswijzen.
PPR, PvdA
functie(s) in de periode 1972-2007: lid Tweede Kamer, lid Eerste Kamer
Prof.Mr. E.C.M. Jurgens Erik Constant Maria (Erik)
geboorteplaats en -datum
Altona (Duitsland), 24 november 1935
levensbeschouwing
Rooms-Katholiek
Partij/stroming
partij(en)
KVP (Katholieke Volkspartij), van 1961 tot maart 1968 (behoorde tot de zgn. christen-radikalen)
PPR (Politieke Partij Radikalen), van juli 1968 tot 9 februari 1982
PvdA (Partij van de Arbeid), vanaf 9 februari 1986
Hoofdfuncties/beroepen
universitair docent juridische faculteit, (Gemeentelijke) Universiteit van Amsterdam, van 1 september 1960 tot 1961
adjunct-referendaris ministerie van Buitenlandse Zaken, van 1 september 1961 tot 1 september 1963
trainee Unilever in Nederland en Duitsland, van 1 september 1963 tot 1 september 1965
wetenschappelijk (hoofd)medewerker staatsrecht, Universiteit van Amsterdam, van 1 september 1965 tot 7 december 1972
lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 7 december 1972 tot 23 september 1975
voorzitter NOS (Nederlandse Omroep Stichting), van 1 september 1975 tot 29 mei 1985
ambteloos, van 1985 tot 1986
bijzonder hoogleraar mediarecht, Rijksuniversiteit Limburg te Maastricht, van september 1986 tot 1991
deeltijd-hoogleraar staats- en bestuursrecht, Vrije Universiteit te Amsterdam, van 1 januari 1987 tot 1 januari 1999
lid Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 1 februari 1990 tot 17 mei 1994
bijzonder hoogleraar recht van het parlementair stelsel, Rijksuniversiteit Limburg te Maastricht, van december 1991 tot november 2000
lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 13 juni 1995 tot 12 juni 2007
Partijpolitieke functies
vorige
lid hoofdbestuur KVP, van 1967 tot 1968
vicevoorzitter politieke partij 'Radicalen' i.o., van 1 maart 1968 tot 27 april 1968
waarnemend voorzitter PPR, van 1 juli 1968 tot 5 oktober 1968
voorzitter PPR, van 5 oktober 1968 tot 13 juni 1970
lid commissie-Mansholt (PvdA/D'66/PPR) over 'Grenzen aan de groei', van januari 1972 tot 6 maart 1972
voorzitter wetenschappelijke stichting PPR, van 1970 tot 1972
lid redactiecommissie "Keerpunt 72"
fractiepenningmeester PPR Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 30 november 1972 tot 28 mei 1973
fractiesecretaris PPR Tweede Kamer der Staten-Generaal, van 28 mei 1973 tot 27 juni 1974
voorzitter wetenschappelijke stichting PPR, van 1975 tot 1978
lijsttrekkerschappen
lijsttrekker PPR gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam, 1970
Nevenfuncties
huidige
voorzitter Stichting Kasteelruïne Bleijenbeek, vanaf 2009
vorige
lid bestuur Defence and Aid Fund Nederland, vanaf 1971
lid redactie tijdschrift "Tijd en Taak", van 1973 tot 1986
lid bestuur A.G. der Woodbrookers, van 1981 tot 1985
lid Staatscommissie van advies inzake relatie kiezers-beleidsvorming (Staatscommissie-Biesheuvel), van 26 mei 1982 tot maart 1984
presentator televisieprogramma IKON, van 1985 tot 1986
lid PolitieKlachtencommissie te Amsterdam, van 1986 tot 1988
voorzitter redactie tijdschrift "Tijd en Taak", van 1986 tot 1996
voorzitter Vereniging voor media- en communicatierecht, van 1987 tot 1999
voorzitter Thorbecke-vereniging, van 1987 tot november 1991
lid Mediaraad, van februari 1988 tot 1990
lid Raad voor de Journalistiek, van 1988 tot 1999
voorzitter jury AKO-literatuurprijs 1989, van september 1989 tot mei 1989
lid bestuur Etty Hillesum Stichting te Amsterdam
lid redactie tijdschrift voor wetgeving "RegelMaat", van 1991 tot 2001
lid curatorium Nederlands Gesprekscentrum
lid curatorium "Het Persinstituut" te Amsterdam, vanaf maart 1991
lid curatorium Volksopera Stichting te Maastricht
lid curatorium CLAT Nederland (steun aan sociale en vakbondsorganisaties in Latijns-Amerika)
vicevoorzitter centraal c.q. hoofdstembureau kieskring Amsterdam, vanaf 1 maart 1991
lid bestuur Stichting "De Rode Hoed" te Amsterdam, van 1991 tot 1993
lid bestuur Thorbecke-vereniging, van november 1991 tot maart 1993
lid hoofdbestuur EBN (Europese Beweging Nederland), vanaf maart 1992
lid bestuur Press Now (steun aan onafhankelijke media in ex-Joegoslavië), van 1993 tot 2003
rechter-plaatsvervanger Arrondissementsrechtbank te Amsterdam, van 10 augustus 1994 tot 24 november 2005
voorzitter GGZn, koepelvereniging van instellingen in de geestelijke gezondheidszorg, van 1 juli 1998 tot 1 februari 2002
voorzitter Raad van Toezicht "Centrum '45" te Oegstgeest, vanaf 2002
voorzitter VOB (Vereniging van Openbare Bibliotheken), van 1 januari 2004 tot januari 2012
voorzitter Raad van Toezicht "Stichting '40-'45", vanaf 2004
voorzitter Mariënburgvereniging, van 2008 tot 2011
afgeleide functies, presidia etc.
lid Presidium (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 12 december 1972 tot 16 september 1975 (vierde ondervoorzitter)
ondervoorzitter bijzondere commissie voor het wetsontwerp Instelling van een Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 15 november 1973 tot maart 1976
lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa en de West-Europese Unie, van 15 september 1991 tot 28 juni 1992
plaatsvervangend lid Raadgevende Vergadering van de Raad van Europa en de West-Europese Unie, van 28 juni 1992 tot 3 oktober 1994
voorzitter vaste commissie voor Europese Zaken (Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 23 maart 1993 tot 17 mei 1994
lid Parlementaire Vergadering van de Raad van Europa en West-Europese Unie, van 25 september 1995 tot 21 januari 2008
tweede ondervoorzitter Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 15 juni 1999 tot 24 juni 2003
lid Huishoudelijke Commissie (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 15 juni 1999 tot 12 juni 2007
eerste ondervoorzitter Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 24 juni 2003 tot 12 juni 2007
ondervoorzitter commissie Europese wetgeving na de invoering van de Grondwet voor Europa (Eerste en Tweede Kamer der Staten-Generaal), van 18 november 2003 tot 12 juni 2007
Opleiding
primair onderwijs
basisonderwijs te Arundel (Gr.-Brittannië), van 1941 tot 1946
voortgezet onderwijs
gymnasium-a, R.K. "Sint Willibrordus College" te Zeist, van 1947 tot 1953
academische studie
Nederlands recht: publiekrecht, Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam, van 1953 tot 1960
Activiteiten
als parlementariër
Hield zich als PPR-Tweede Kamerlid vooral bezig met justitie, binnenlandse zaken, financiën en Koninkrijkszaken
Voerde in de 1973 en 1974 het woord bij de algemene financiële beschouwingen
Wijzigde in 1974 samen met zijn fractiegenoot Bas de Gaay Fortman via een initiatiefwetsvoorstel de Wet gewetensbezwaren militaire dienst, waardoor tewerkstelling van gewetensbezwaarden werd overgeheveld van Defensie naar Sociale Zaken. (12.447)
Wijzigde in 1975 via een initiatiefwetsvoorstel het militaire strafrecht met betrekking tot cassatie, nadat een in 1972 door zijn fractiegenoot De Gaaij Fortman ingediend voorstel door de Eerste Kamer was verworpen. (13.331)
Wijzigde in 1975 samen met Huub Franssen (PvdA) via een initiatiefwetsvoorstel de Zondagswet, waardoor gemeentebesturen niet langer sport vanwege godsdienstige redenen op zondag kunnen verbieden in door de gemeente gesubsidieerde accommodaties. Dit voorstel was oorspronkelijk ingediend door Hans van den Doel (PvdA) en Anneke Goudsmit (D'66) en werd in 1974 en 1975 door hem en Franssen (PvdA) overgenomen en verdedigd. (11.678)
Was woordvoerder justitie (mediarecht, computercriminaliteit), binnenlandse zaken (staatkundige vernieuwing, kiesrecht) en Europese zaken van de PvdA-Tweede Kamerfractie. Hield zich ook bezig met Koninkrijksaangelegenheden.
Was in 1992 samen met Ad Melkert woordvoerder van zijn fractie bij de behandeling van de Goedkeuringswet Verdrag van Maastricht
Diende in 1993 een initiatiefwetsvoorstel in over het beschermen van bronnen door journalisten. Dit later door Maarten van Traa overgenomen voorstel bleef onafgedaan en werd in 2005 ingetrokken. (23.133)
Was in de Eerste Kamer woordvoerder Europese zaken, justitie (onder meer Schengen-beleid), staatkundige en constitutionele vraagstukken en mediabeleid
Stelde in 1998 bij de behandeling van het wetsvoorstel over vestiging in Nederland van het Schotse Hof voor de berechting van de Lockerbie-verdachten de vraag aan de orde of een tweederde meerderheid was vereist voor aanvaarding van dit voorstel
Op zijn initiatief debatteerde de Eerste Kamer op 14 december 2004 over artikel 137, vierde lid van de Grondwet (over de procedure voor grondwetsherziening)
Vroeg regelmatig aandacht voor mogelijke strijdigheid van wetgeving met de Grondwet. Dit was bijvoorbeeld het geval in 2003 bij een wetsvoorstel over het verlenen van geweldsbevoegdheden aan Duitse bewakers van het Duits/Nederlandse legerkorps, in 2004 bij het wetsvoorstel tot goedkeuring van het Statuut voor het Internationaal Strafhof (relatie met artikel 91 van de Grondwet) en in 2007 bij een wetsvoorstel tot uitvoering van een EG-richtlijn over het openbaar overnamebod (mogelijke strijdigheid met artikel 81 van de Grondwet).
In 2012 diende minister Kamp een wetsvoorstel in om in diverse wetten op het gebied van sociale zaken delegatiebepalingen met afwijkingsbevoegdheid aan te passen danwel te schrappen. In de titel van dit wetsvoorstel wordt verwezen naar de motie-Jurgens c.s.
Mede op zijn initiatief debatteerde de Eerste Kamer op 15 mei 2007 over een kabinetsstandpunt ten aanzien van het rapport 'De Nederlandse Grondwet en de Europese Unie', over de versnelde implementatie van EU-richtlijnen en over de bijzondere totstandkomingsprocedures voor en parlementaire betrokkenheid bij gedelegeerde regelgeving.
opvallend stemgedrag
Behoorde in 1992 tot de negen leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel tot goedkeuring van het Verdrag van Schengen stemden
In 1997 behoorde hij met Annemarie Grewel, Fré le Poole en Kees Zijlstra tot de minderheid van zijn fractie die tegen een wijziging van de Gemeentewet stemde inzake de mogelijkheid van sluiting van drugspanden
Behoorde in 1998 tot de vijf leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel herstructurering varkenshouderij stemden
Behoorde in 1999 tot de vier leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel afschaffing van de omroepbijdrage stemden
Behoorde in 2000 tot de meerderheid (negen leden) van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel Strafrechtelijke opvang van verslaafden stemde
In 2002 stemden hij en Willem Witteveen als enigen van hun fractie tegen de het voorstel tijdelijke wet noodcapaciteit drugskoeriers
In 2002 stemden hij en Fré le Poole als enigen van hun fractie tegen het wetsvoorstel partiële wijziging van de zedelijkheidswetgeving
Behoorde in 2005 tot de vier leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek stemden
Behoorde in 2006 tot de acht leden van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel 'afgeschermde getuigen' stemden
Stemde in 2006 als enige van zijn fractie tegen het wetsvoorstel Verruiming mogelijkheden tot opsporing en vervolging van terroristische misdrijven
Wetenswaardigheden
algemeen
Speelde een belangrijke rol in de Américan Groep, een informeel overleg van christen-radicalen uit KVP, ARP en CHU, waarvan onder anderen Van Hulten, Bas de Gaay Fortman, Boukema en prof. Alting von Geusau deel uitmaakte
Medeoprichter van de PPR
Werd in december 1972 na loting vierde ondervoorzitter van de Kamer. Bij de derde stemming hadden hij en Van der Mei (CHU) beiden 59 stemmen behaald.
Behoorde in 1981/1982 tot de Godebald-groep in de PPR, die voorstander was van samenwerking met de PvdA (en D66) in plaats van met PSP en CPN
Werd in juni 2003 bij de verkiezing van de voorzitter van de Eerste Kamer in de tweede stemmingsronde met 37 tegen 34 stemmen verslagen door mevrouw Timmerman-Buck (CDA). In de eerste stemmingsronde was Schuyer (D66) de derde kandidaat.
verkiezingen
Stond in 1967 op de achttiende (onverkiesbare) plaats op de KVP-kandidatenlijst in de kieskringen in Noord- en Oost-Nederland
niet-aanvaarde politieke functies
staatssecretaris van Volksgezondheid en Milieuhygiëne (belast met geestelijke gezondheid), mei 1973
ridderorden
Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 24 mei 1985
Officier in de Orde van Oranje-Nassau, 26 april 2013
verenigingen, sociëteiten, genootschappen etc.
voorzitter studentenvakbond ASVA te Amsterdam, van 1955 tot 1956
rector Amsterdamsch Studenten Corps, van 1956 tot 1957
lid Américan Groep, van 22 maart 1967 tot februari 1968
Publicaties van/over
lijst van publicaties
"PPR op aarde" (1968)
"Omroep als publieke dienst : over de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de massamedia" (1985)
"Omroeprecht en auteursrecht: nieuwe ontwikkelingen in informatie- en communicatierecht: preadviezen voor de gezamenlijke vergadering van de Calvinistische Juristen Vereniging en de Rechtskundige Afdeling van het Thijm-genootschap" (1986) (met N. van Lingen)
"De stenen tafelen: een nieuwe moraal voor burgers en overheid?" (red., 1992)
"Tweede Kamer op orde: beschouwingen over het herziene Reglement van orde" (1993) (met J.A. van Schagen)
"De heren van Den Haag zijn onderweg: 100 gedichten en verzen over politiek & maatschappij: een bloemlezing" (1993) (met F. Niessen)
"Een onparlementair stelsel: Het Europees belastingrecht na 'Maastricht'" (1993) (met W. Vermeend)
diverse artikelen over staats- en mediarecht in tijdschriften en dagbladen (o.a. "De Nieuwe Linie", "De Tijd", "Tijd en Taak", "NRC Handelsblad", "de Volkskrant" en "Trouw")
