Dr. L. (Leendert) Ginjaar

foto Dr. L. (Leendert) Ginjaarvergrootglas Wat streng ogende, bedachtzame, maar tevens voorkomende en bescheiden scheikundige, die na een loopbaan bij TNO VVD-minister van Volksgezondheid en Milieuhygiëne in het kabinet-Van Agt I werd. Bracht als minister diverse milieuwetten tot stand, zoals de Wet algemene bepalingen milieuhygiëne en de Wet geluidhinder. Daarnaast breidde hij wettelijke regelingen voor over de milieu-effectrapportage en bodembescherming. Regelde samen met minister De Ruiter de abortuskwestie. Nadien Eerste Kamerlid, fractievoorzitter van de VVD-senaatsfractie en VVD-voorzitter. Bekleedde die laatste functie ten tijde van het tweede kabinet-Lubbers en stuurde in 1989 aan op de val van dat kabinet. Speelde tevens een belangrijke rol bij de wisseling van het leiderschap van de VVD tussen Voorhoeve en Bolkestein. Zijn echtgenote was Tweede Kamerlid en staatssecretaris.

VVD
in de periode 1977-2003: lid Eerste Kamer, fractievoorzitter EK, minister

voornaam (roepnaam)

Leendert (Leendert)

personalia

geboorteplaats en -datum
Leiden, 28 mei 1928

overlijdensplaats en -datum
Goes, 17 september 2003

levensbeschouwing
Hervormd (opgevoed)

partij/stroming

partij(en)
VVD (Volkspartij voor Vrijheid en Democratie), vanaf 1960

hoofdfuncties en beroepen

  • research-chemicus Chemisch Laboratorium, Rijksverdedigingsorganisatie TNO, van 30 januari 1955 tot 1 november 1965 
  • plaatsvervangend directeur Chemisch Laboratorium, Rijksverdedigingsorganisatie TNO, van 1 november 1965 tot 1 september 1970 
  • directeur milieubeheer Studie- en Informatiecentrum TNO te Delft, van 1 september 1970 tot 19 december 1977 
  • lid Provinciale Staten van Zuid-Holland, van 15 januari 1971 tot 19 december 1977 
  • minister van Volksgezondheid en Milieuhygiëne, van 19 december 1977 tot 11 september 1981 
  • minister ad interim zonder portefeuille voor wetenschapsbeleid, van 1 april 1979 tot 3 mei 1979 (na het overlijden van minister Peynenburg) 
  • lid Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 25 augustus 1981 tot 10 juni 2003 
  • voorzitter College van Bestuur Rijksuniversiteit Utrecht, van 1 september 1982 tot 1 januari 1986 
  • fractievoorzitter VVD Eerste Kamer der Staten-Generaal, van 11 maart 1997 tot 14 september 1999 

takenpakket (bewindspersoon)
  • Het volksgezondheidsbeleid werd behartigd door staatssecretaris Veder-Smit, maar hij was wel specifiek verantwoordelijk voor de wetgeving inzake afbreking van zwangerschappen 

partijpolitieke functies

  • voorzitter VVD afdeling Rijswijk, van 1967 tot 1970 
  • lid commissie milieuhygiëne VVD, van 1969 tot 1972 
  • lid stuurgroep "Liberaal Manifest", van 1972 tot 1972 
  • voorzitter commissie milieuhygiëne VVD, van 1973 tot 1976 
  • fractievoorzitter VVD Provinciale Staten van Zuid-Holland, van 1974 tot december 1977 
  • lid commissie rapport "Milieu, groei en schaarste" Teldersstichting, van 1975 tot 1975 
  • lid dagelijks bestuur VVD, van mei 1983 tot 4 oktober 1991 
  • voorzitter VVD, van 29 november 1986 tot 4 oktober 1991 
  • vicefractievoorzitter VVD Eerste Kamer der Staten-Generaal, van juni 1995 tot 11 maart 1997 
  • erelid VVD, 15 mei 1998 

nevenfuncties

  • lid College van Advies en Bijstand Gezondheidsraad (voor ministerschap) 
  • lid comité "Man and the biosphere" KNAW/Unesco (Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen/United Nations Educational, Scientific and Cultural Organisation) (voor ministerschap) 
  • lid special programma Panel on Ego-Sciences Science Committee NAVO) (voor ministerschap) 
  • lid College van Adviseurs programmacommissie landelijk meet net lucht- en waterverontreiniging (voor ministerschap) 
  • lid stuurgroep macro-economische analyse milieubeheer (voor ministerschap) 
  • lid international association of environmental coördinators (voor ministerschap) 
  • lid redactieraad tijdschrift "Milieu en recht" (voor ministerschap) 
  • eindredacteur "Kluwer's milieurechtzakboek" (voor ministerschap) 
  • lid bestuur Stichting Toegepast Onderzoek Reiniging Afvalwater (voor ministerschap) 
  • medewerker milieubeleid "Winkler Prins Encyclopedisch Jaarboek" (voor ministerschap) 
  • eindredacteur Teleac-cursus (Televisie Academie) "Milieubescherming" (voor ministerschap) 
  • lid Stuurgroep Voorbereiding Structuurschema Drink- en Industriewatervoorziening, RARO (Raad van Advies voor de Ruimtelijke Ordening) (voor ministerschap) 
  • lid Stuurgroep Voorbereiding Structuurschema Elektriciteitsvoorziening, RARO (Raad van Advies voor de Ruimtelijke Ordening) (voor ministerschap) 
  • voorzitter Stuurgroep Aanvullend Structuurschema Elektriciteitsvoorziening (voor ministerschap) 
  • lid ad-hoc commissie wetenschappelijke voorbereiding lange termijn milieubeleid, WRR (Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid) (voor ministerschap) 
  • voorzitter ad-hoc commissie milieukwaliteitsnormen (voor ministerschap) 
  • lid Centrale Commissie voor Statistiek (voor ministerschap) 
  • lid programmacommissie sociaal-economische statistiek, Centrale Commissie voor de Statistiek (voor ministerschap) 
  • lid redactiecommissie "Natuur en Landschap", van 1971 tot 1975 
  • voorzitter Commissie Luchtverontreiniging, Gezondheidsraad, van 1971 tot 1974 
  • voorzitter beraadgroep Stralingshygiëne, Gezondheidsraad 
  • voorzitter beraadgroep Geneesmiddelen, Gezondheidsraad 
  • voorzitter beraadgroep Toxicologie Ecologie, Gezondheidsraad 
  • voorzitter Commissie Ontharding Drinkwater, Centrale Raad voor de Volksgezondheid (voor ministerschap) 
  • lid Commissie Onderzoek Milieubescherming, Sociaal-Wetenschappelijke Raad van de KNAW (voor ministerschap) 
  • lid algemeen bestuur Stichting "Zuid-Hollands Landschap", van 1973 tot 1976 
  • lid dagelijks bestuur Stichting "Zuid-Hollands Landschap", van 1973 tot 1976 
  • lid RARO (Raad van Advies voor de Ruimtelijke Ordening), omstreeks 1976 tot december 1977 
  • plaatsvervangend voorzitter Commissie Milieuvraagstukken, RARO (Raad van Advies voor de Ruimtelijke Ordening) 
  • voorzitter Commissie van Advies voor de milieustatistieken 
  • lid adviescommissie regeringscommissaris voor de rijksdienst, van 1982 tot 1986 
  • lid Tijdelijke Adviescommissie Inkomens beroepsbeoefenaren, van 1982 tot 1986 
  • voorzitter bestuur Rode Kruis Ziekenhuis te 's-Gravenhage, van 1982 tot 1986 
  • lid/voorzitter stuurgroep Toekomstscenario's Gezondheidszorg, van 1983 tot 1998 
  • voorzitter Centrale Raad voor Milieuhygiëne, van 1985 tot 1 mei 1993 
  • voorzitter Gezondheidsraad, van 1 december 1985 tot 1 april 1996 
  • lid bestuur Stichting Holland Festival, van mei 1985 tot mei 1991 
  • voorzitter Adviescommissie Postdoctorale Opleiding Toxicologie, van 1986 tot 1994 
  • voorzitter Adviescommissie Universitaire Beroepsopleiding Milieukunde, van 1986 tot 1992 
  • voorzitter Programmacommissie Sociaal-Economische Verschillen Gezondheidszorg, van 1987 tot januari 1995 
  • voorzitter Raad van Advies medisch-biologisch laboratorium TNO, van 1990 tot 1995 
  • deeltijd-hoogleraar milieu-gezondheidkunde, Rijksuniversiteit Limburg te Maastricht (1 dag in de week), van maart 1990 tot september 1994 
  • vicevoorzitter Stichting Parlementaire Geschiedenis te Nijmegen, van 1991 tot 2001 
  • voorzitter stuurgroep convenant Tropisch Hout, van september 1993 tot 1996 
  • voorzitter Stichting Europees Milieubeleid te Amsterdam, van 1994 tot 1998 
  • voorzitter VSNU-visitatiecommissie milieukunde, 1995 
  • voorzitter Commissie beoordeling onmisbaarheid chemische bestrijdingsmiddelen in de landbouw, van juni 1999 tot 2001 
  • voorzitter Stichting Keurhout, van april 1996 tot 2000 
  • vicevoorzitter Programmacommissie sociaal-economische gezondheidsverschillen, van 31 januari 1995 tot 1998 
  • voorzitter adviescommissie uurtarief medisch specialisten, 2001 
  • voorzitter Provinciale Commissie voor Omgevingsbeleid, provincie Zeeland 
  • lid begeleidingscommissie Beleidskader Sociale Zorg, provincie Zeeland 
  • voorzitter Raad van Toezicht Stichting Renesse 
  • lid Commissie van Toezicht bijzondere leerstoel 'Risico-analyse', Universiteit Maastricht 
  • lid Stichtingsraad Zeeuws Landschap 

afgeleide functies, presidia etc.
  • voorzitter vaste commissie voor het Wetenschappelijk Onderwijs en Wetenschapsbeleid (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 20 september 1983 tot 10 juni 2003 
  • plaatsvervangend voorzitter vaste commissie voor Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (Eerste Kamer der Staten-Generaal), van 23 juni 1995 tot 11 maart 1997 

opleiding

lager onderwijs
  • lagere school te Leiden, van 1934 tot 1940 

voortgezet onderwijs
  • m.u.l.o., van 1940 tot 1944 
  • h.b.s.-b, van 1944 tot 1946 

academische studie
  • scheikunde, Rijksuniversiteit Leiden, van 1 september 1946 tot 15 april 1953 

promotie
  • wiskunde en natuurwetenschappen, Rijksuniversiteit Leiden, 21 september 1960 

activiteiten

als parlementariër
  • Hield zich in de Eerste Kamer vooral bezig met milieubeheer, hoger onderwijs en landbouw 
  • Was na 1999 enkele keren fungerend Kamervoorzitter 

opvallend stemgedrag
  • Behoorde in 1981 tot de minderheid van zijn fractie die tegen een initiatiefwetsvoorstel-Van Kemenade/Stoffelen/Van Ooijen stemde over het opstellen van het raadslidmaatschap voor onderwijsgevenden op gemeentelijke scholen 
  • Behoorde in 1982 tot de minderheid van zijn fractie die tegen het uit de Grondwet schrappen van de bepaling over de doodstraf stemde 
  • Behoorde in 1983 tot de minderheid van zijn fractie die tegen de ontwerp-Tweeverdienerswet stemde 
  • Behoorde in 1985 tot de minderheid van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel Verlaging uitkeringspercentage Ziektewet stemde 
  • Behoorde in 1988 tot de minderheid van zijn fractie die tegen het wetsvoorstel Gemeentelijke herindeling van Utrecht-West stemde 
  • Stemde in 1989 als enige van zijn fractie tegen een wetsvoorstel tot goedkeuring van een overeenkomst met Canada stemde over laagvliegoefeningen in dat land door de Koninklijke Luchtmacht 
  • Stemde in 1998 als enige van zijn fractie tegen het wetsvoorstel invoering van een gezamenlijk gezag voor een ouder en zijn partner 
  • Stemde in 2001 als enige van zijn fractie tegen de wetsvoorstellen Tijdelijke referendumwet en opneming in de Grondwet van bepalingen inzake het correctief referendum (eerste lezing). 
  • Behoorde in 2001 tot de vier VVD-Eerste Kamerleden die alleen vanwege politieke redenen vóór het wetsvoorstel gemeentelijke herindeling Den Haag stemden 
  • Behoorde in 2002 tot de elf VVD-Eerste Kamerleden die tegen een wijziging van de Tabakswet (aanscherping antirookbeleid) stemden 

als bewindspersoon (beleidsmatig)
  • Verdedigde in 1978 met de ministers Tuijnman en Van Aardenne het besluit over de aanlanding van LNG in de Eemsmond (14.626, nr. 6) 
  • Bracht in 1979 met minister Tuijnman de Fosfatennota uit, waarin maatregelen worden aangekondigd om de fosfaatbelasting van het Nederlandse oppervlaktewateren terug te dringen (15.640) 
  • Bracht in 1979 de Nota sanering van milieuhinderlijke bedrijven in de woonomgeving uit. Er komt een eenmalige en tijdelijke aanvullende financiële regeling om knelpunten op te lossen. Bij de uitvoering wordt begonnen met experimenten in een beperkt aantal gemeenten en met proefprojecten in verschillende bedrijfstakken. (15.657) 
  • Bracht in 1979 de Nota milieuheffingen uit. Deze nota heeft een sterk inventariserend karakter. Ingegaan wordt onder meer op de economische effecten van toepassing van het principe 'de vervuiler betaalt', op juridische en uitvoeringsaspecten, op schadevergoeding aan bedrijven en op uitkeringen aan lagere overheden ter financiering van de uitvoering van milieuwetten. (15.658) 
  • Bracht in 1979 de Nota milieu-effectrapportage uit. Hiermee wordt het instrument van de (verplichte) milieu-effectrapportage bij infrastructurele werken aangekondigd. Dat moet een hulpmiddel gaan vormen bij besluitvorming op ruimtelijk gebied. (15.715) 
  • Bracht in 1979 het SO-2 beleidskaderplan uit. Hierin wordt beleid aangekondigd om verontreiniging door zwaveldioxide te bestrijden. Er komt een uitstootplafond en er komen kwaliteitsnormen. Onder andere overschakeling naar andere energiedragers dan kolen en aardolie speelt daarbij een belangrijke rol. (15.834) 
  • Tijdens zijn ministerschap kwam (in 1980) het eerste gifschandaal, dat van Lekkerkerk, naar buiten, waarbij een woonwijk op vervuilde grond bleek te zijn gebouwd. Bracht een noodwetje tot stand over de sanering van deze gifwijk. 
  • Diende onder andere de wetsvoorstellen Wet milieugevaarlijke stoffen, Wet milieu-effectenrapportage en Wet bodembescherming in 

als bewindspersoon (wetgeving)
  • Bracht in 1978 samen met de staatssecretarissen Smit-Kroes en Van Eekelen een wijziging (Stb. 354) van de Luchtvaartwet in het Staatsblad, waarbij nadere regels werden gesteld voor de aanwijzing van luchtvaartterreinen. Bij die aanwijzing moet rekening worden gehouden met planologische aspecten en met aanwezige bebouwing en voorts moet inspraak van belanghebbenden gewaarborgd zijn. Het wetsvoorstel was in 1974 ingediend door de ministers Westerterp, Vredeling, Gruijters en Vorrink en in 1976 in de Tweede Kamer verdedigd door Westerterp, Stemerdink en Vorrink. (13.130) 
  • Bracht in 1979 de Wet Geluidhinder (Stb. 99) tot stand, die regels bevat over het voorkomen of beperken van geluidshinder. Er komen voorschriften voor apparaten, geluidnormen en -metingen, heffingen, alsmede indicatieve meerjarenprogramma's geluidshinder. Het wetsvoorstel was in 1975 ingediend door minister Vorrink. (13.639) 
  • Bracht in 1979 de Wet algemene bepalingen milieuhygiëne (Wet a.b.m.h.) (Stb. 442) tot stand. Daarin zijn onder meer regels opgenomen over procedures rond de verlening van milieuvergunningen en inspraak en beroep. Daardoor moet betere coördinatie ontstaan op milieugebied. Onder andere worden regels gesteld inzake de wijze van en termijn voor publicatie, terinzagelegging en kennisgeving van besluiten, alsmede inzake de wijze waarop bezwaar kan worden gemaakt en de daarbij geldende termijnen. Het wetsvoorstel was in 1976 ingediend door minister Vorrink. (14.311) 
  • Bracht in 1980 een wijziging (Stb. 757) van de Wet a.b.m.h. tot stand, waarbij een Centrale raad voor de milieuhygiëne werd ingesteld. (14.818) 
  • Bracht in 1981 samen met minister De Ruiter de Wet afbreking zwangerschap (Stb. 257) tot stand, waardoor abortus provocatus onder bepaalde voorwaarden zonder strafvervolging mogelijk werd. De wet trad 1 november 1984 in werking. (15.475) 
  • Bracht in 1981 een wet (Stb. 409) tot herziening van de Hinderwet tot stand. De wet wordt gemoderniseerd, er komt een mogelijkheid om problemen bij verordening te regelen (in plaats bij vergunning voor een afzonderlijk complex) en er wordt een mogelijkheid geschapen om financiële tegemoetkoming te verlenen indien ingrijpende aanpassingen in een bedrijf nodig zijn. Naast de sanctie dat een bedrijf gesloten moet worden, komen er minder verregaande sancties. (15.027) 

wetenswaardigheden

algemeen
  • Speelde in 1990 als VVD-voorzitter een belangrijke rol bij het aftreden van fractievoorzitter Voorhoeve. Had kort van het aftreden Voorhoeve nog steun toegezegd. Zijn rol werd sterk bekritiseerd en op de algemene ledenvergadering in Zwolle werd een motie van afkeuring met klein verschil verworpen. Kondigde toen wel zijn vertrek aan. 

uit de privésfeer
Zijn vader was portier

verkiezingen
  • Werd in 1981 gekozen door Groep I: Noord-Brabant, Zeeland, Utrecht en Limburg 

woonplaats(en)/adres(sen)
  • Leiden, van 1928 tot 1957 
  • Rijswijk (Z.H.), Ocarinalaan 296, van 1957 tot 1983 
  • Leidschendam, Virulylaan 42, van juni 1986 tot 1990 
  • Burgh-Haamstede, Westerseweg 1, van augustus 1990 tot december 1990 
  • Burgh-Haamstede, Scalde-oort 63, van december 1990 en nog in 1991 
  • Burgh-Haamstede, Rooiedal 8, vanaf 1991 

ridderorden
  • Ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, 26 oktober 1981 
  • Commandeur in de Orde van Oranje-Nassau, 29 april 1994 

militaire dienst
  • tweede luitenant regiment technische troepen, gedetacheerd bij het Chemisch Laboratorium rijksverdedigingsorganisatie-T.N.O. (Toegepast Natuurwetenschappelijk Onderzoek), van 17 april 1953 tot 30 januari 1955 

publicaties/bronnen

publicaties
  • "The reactivity of some organophosphorous compounds in nucleophilic substitution reactions" (dissertatie, 1960) (gepromoveerd bij Prof.Dr. E. Havinga") 
  • diverse artikelen in tijdschriften 

literatuur/documentatie
  • J.M. Bik, "Een strikt pettenregime. Prof.dr. L. Ginjaar (1928-2003)", in: NRC Handelsblad, 19 september 2003 
  • H. Wiegel, "Gedachten aan Leendert Ginjaar (1928-2003)", in: Jaarboek Parlementaire Geschiedenis 2004, 138 

archivalia via site Nationaal Archief
vindplaatsen en beschrijvingen verzameld door het Nationaal Archief

familie/gezin

huwelijk/samenlevingsvorm
gehuwd te Rotterdam, 4 februari 1954

echtgeno(o)t(e)/partner
Drs. N.J. Maas, Nelly Jeanne

kinderen
1 zoon en 2 dochters

vader
L. Ginjaar, Leendert

geboorteplaats en/of -datum
onbekend, 14 juni 1898

moeder
C. van Vliet, Clasina

geboorteplaats en/of -datum
onbekend, 21 juli 1897

familierelaties
Echtgenoot van N.J. Ginjaar-Maas, Tweede Kamerlid en staatssecretaris

Bovenstaande gegevens zijn ontleend aan het biografisch archief van het Parlementair Documentatiecentrum (PDC) van de Universiteit Leiden en betreffen vooral de periode waarin iemand politiek en bestuurlijk actief is of was.
Aanvullingen en gemotiveerde correcties ontvangt PDC graag. U kunt hiervoor de "reageer-keuze" aan de rechterzijde van deze pagina gebruiken of uw aanvullingen per post sturen naar PDC, antwoordnummer 10801, 2501 BW Den Haag of per email aan info@biografieen.com.